Fróðskaparrit - 01.01.1996, Qupperneq 57

GRINDAPRÍSUR OG SKINNATAL 1584-1638
61
bært Lucas Debes (1673:159), tó eftir at
fyrst tíggjund og síðan finningarfiskur eru
tikin av.
Reglurnar í Seyðabrævinum frá 1298 um
grindaskifti samsvara hvørki lóg ella prak-
sis: »Nú reka menn hval á land, teir sum
ikki eiga jørð fyri oman og veiða og bjarga
úr flóðarmála, teir skulu hava fjórðing
burtur av« (Seyðabrævið, 8.grein). Ongar
av reglunum um hval eru tiknir við í Seyða-
brævinum frá 1637.
Louis Zachariasen (1959:96) metir, at
lóggávan um grindaskifti hevur ikki strang-
liga verið nýtt í 1500-1600 árunum. Men
heldur ikki ásetingarnar í Seyðabrævinum
heldur hann Itava verið nýttar seinra part av
miðaldri, men óivað undan Svartadeyða.
Bjørk (1963:168-69) heldur, at tá grinda-
menninir eftir Seyðabrævinum bert fáa 1/4,
hevur jarðarhvalurin verið restin av grind-
ini, 3/4, og at ásetingin í Seyðabrævinum
kann hava verið ein føroysk serskipan fyri
jarðarhval, sum tó er burturfallin í 1637 og
ætlandi er farin úr brúki nógv fyrr.
Semja tykist sostatt vera um, at grinda-
skifti eftir Seyðabrævinum hevur ikki verið
í gildi í tíðarskeiðinum 1584-1638, men
óivað til onkuntíð í miðøld. Ein nógv gjøl-
ligari kanning av øllum reglum fyri skot-
hval, hvalarakstur, rekahval á havi og reka-
hval á landi í miðaldar lógarverkinum er
uttan iva neyðug fyri til fulnar at fata al-
mennar reglur og serskipanir fyri Føroyar í
hvalaskifti millum skotmann, finnara,
rakstrarmenn, jarðareigarar og kong. Hetta
hevði havt týdning ikki einans fyri fatanina
av grinda- og døglingaskiftinum, men eis-
ini fyri býtið av tí nógva rekahvali, sum er
umrøddur í keldunum og eins og grind hev-
ur verið virðismettur í skinnum (Bjørk,
1963:173) - og fyri fatanina av rættarbót-
unum í Seyðabrævinum. Slik kanning ligg-
ur uttan fyri evnið her, men um ásetingarnar
í Seyðabrævinum havi eg tó hug at við-
merkja, at hóast rakstrarmennirnir einans
fáa 1/4 í teirra part, er tað ikki ein neyðug
fylgja, at jarðarhvalurin er 3/4. Sum áður
ávíst er henda tulking í stríð við alt, vit ann-
ars vita um býti av riknum hvali, bæði yvir-
høvur í Gulatingsdøminum og í Føroyum.
Reglan um partin hjá rakstrarmonnunum
stendur í Seyðabrævinum í framhald av
regluni um tann part, sum húskallar bónd-
ans skulu fáa burtur av skipsfarmi, teir
skera av funnum hvali á havi, og sum held-
ur ikki samsvarar reglunum í MLL - teir
fáa bert 1/7, har teir eftir MLL skuldu fing-
ið alt. Bjørk (1963:171) tulkar hetta soleið-
is, at talan her er um býti millum bóndan og
húskallar hansara, sum eru í vinnu hjá hon-
um og rógva út fyri hann. Hesum taki eg
undir við, men tá henda reglan snýr seg um
rættarviðurskiftini millum bónda og hús-
kallar, og sostatt um eitt innanhýsis býti av
lógliga partinum hjá finnaranum, er ikki
óhugsandi, at teir »menn« sum verða
nevndir beint eftir, eru somu húskallar
bóndans, og at fjórðingur teirra er 1/4 av
rakstrarpartinum eftir MLL, meðan bóndin,
teir eru í vinnu hjá, eigur hinar 3 partarnar
av rakstrarpartinum. Við hesi tulking verð-
ur samsvar millum lóg og praksis øðrumeg-
in og rættarbótina Seyðabrævið hinumegin.
Hvussu var og ikki, so man full semja
vera um, at í tíðarskeiðinum 1584-1638 er
grindin skift javnt millum rakstrarmenn og
jørðina eftir at tíggjund og finningarfiskur
vóru tikin burturav.