Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1911, Blaðsíða 57

Eimreiðin - 01.09.1911, Blaðsíða 57
213 (1874) >:>En þegar Kristján konungur var frá fallinn, og Friðrik VII. kominn til ríkis, og þegar hann tók það ráð, að afsala sér ein- veldinu, þá hófst sá ágreiningur um landsréttindi íslands, og fyrirkomu- lag á stjórn landsins, sem síðan herir haldist við og varla sér enn fyrir endann á. Vér getum lýst þessum ágreiningi í stuttu máli, og hann er sá, að Danir vilja bjóða tvo kosti, annaðhvort að ísland verði inn- limab Danmörku, eða að óðrum kosti verði því stjórnab sem nýlendu. Islendingar vilja hvorugan þenna kost, en þeir vilja, að samband ís- lands við Danmörku sé bygt á jafnrétti og frjdlsu sjálfsforræbi í vor- um eigin efnum, á líkan hátt og skipað er til í Gamla-sáttmála, meb þcirri tilbreyting einr.i, sem naubsyn tímans og ásigkomulag leibir meb sérz (Andv. I, 27). (1874) »Þingið (1865) minti á, að Kristján konungur hinn áttundi stofnaði og veitti íslendingum alþingi með öllu hinu sama valdi og verkahring, eíns og standaþingin í Danmörku þá höfðu; voru þarmeð viðurkend og treyst sérstbk landsréttindi Islendinga, þjóðerni þeirra og tunga, til jafns vib abra hluta ríkisins . . . staða Islands í konungsveld- inu er óákveðin enn í dag« (Andv. I, 57). (1874) »retta frumvarp (o: stjfrv. 1867) var mjög kænlega úr garði gjört, að ytra áliti með miklum sjálfsforræðissvip, en hið innra fullkomin innlimunarl'óg . . . Pað er gjört að frumsetning, að ísland sé y>óabskiljanlegur hluti Danmerkurríkist, en Danmerkurríki var, eftir þeirri þýðingu, sem Danir lögðu eða vildu leggja í það 1848 og síðan, konungsríkið Danmörk, og þar við tengt Slésvík, Færeyjar og ísland . . . frumvarpið vildi draga ísland sem mest inn í sameiginleg mál með Danmörk'u . . . og um öll þessi mál skyldi ísland hafa löggjöf og stjórn saman við konungsríkið, það er að segja. eiga hlutdeild að tiltölu í ríkisþingi Dana, sem mundi hafa orðið svo sem með einu at- kvæði gegn 20 eða 25« (Andv. I, 59—60). (1874) »Alþingismenn létu koma krók á móti bragði. . . í stað- inn fyrir uppástungu stjórnarinnar í 1. grein: »ísland er óaðskiljanlegur hluti Danmerkurríkis*, setti þingið : »ísland er óaðskiljanlegur hluti Dana- veldis, meb sérstöhim landsréttindtim «. Petta virðist hafa verið hyggi- lega sett, því þingið kastaði þar með fram af sér þeirri snöru, sem stjórnarfrumvarpið vildi leggja á það, en á hinn bóginn fór það ekki lengra, en stjórninni gat verið aðgengilegt, eins og nú var komið mál- inu. Ef það hefði sett svo: -ilsland. er frjálst sambandsland Dan- merkur<i, eins og Pingvallafundurinn 1850, þá mundi þar af hafa leitt, eins og nú stóð á, að annaðhvort hefði málið komið í stanz, eða stjórnin hefði valdboðið sína grein, eins og hún var, en gefið alþingi engan gaum. Hvorugt þetta var gagnlegt fyrir vort mál. En að alþingi hafði einmitt hitt sem næst hinu rétta, eftir því sem þá stóð á, sýndi sig í því, að í fyrstu urðu Danir óðir og uppvægir út úr þessum ssér- stöku landsréttindum«, en sefuðust innan skamms, og mæla nú ekkert á móti þessu. — Um hluttekning Islands í hinum svo nefndu sameig- inlegu málum stakk alþingi upp á þeim breytingum, sem gáfu þinginu fullan atkvæbisrétt, þegar til þessara mála kom. Alþingi skyldi ásamt með konungi ákveða með lögum um hluttöku íslands í löggjöf og
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.