Eimreiðin


Eimreiðin - 01.09.1911, Blaðsíða 51

Eimreiðin - 01.09.1911, Blaðsíða 51
207 son hefði kallaö það, þó það að nafninu til væri sameinað Dan- mörku og hún »svo sem settur svaramaður landsins«. Þá væri Island með öðrum orðum: »Frjálst sambandsland Danmerkur« (sbr. NF. XXVII, 187). III. VELDISSAMBAND. Það var einmitt þesskonar sam- band, sem Jón Sigurðsson barðist fyrir og fremst af óllu kaus af því, sem þá gat komið til mála. Hann hélt því fram, að ísland hefði gjörst »frjálst sambandsland« Noregs og að því leyti verið ^einn hluti af Noregskonungs ríkU eða »Noregsve/di« (NF. XII, 121; XVI, 5; Andv. I, 35). Það hefði og undir einveldis- konungum Dana verið »rékishiuti« eða tþartur úr ríkinuf. (veldi Danakonungs), en með sérstökum réttindum, og svo hefðu líka Þjóðfundarmennirnir álitið það vera (NF. XII, 111; XVI, 1 —2, 61, 91, 11O; XXV, 106). Þeir hefðu bygt á því, >að ríkz'ð væri heild, sem hver ríkishluti væri hdður, en hef ði þó frelsi samsvarandi sinni sérstaklegu stöðu*. Þeir hefðu viljað, »að Is- land væri skoðað sem sérstakur ríkishluti, og væri stjórninni hagað eftir því, en að það væri ekki innlimað í Danmörku«, og hefðu því stungið upp á, »að nafn þess yrði tekið upp í titil konungs, eins og hinna ríkishlutanna« (NF. XVI, 91—92). En þegar konungur hefði slept einveldinu, yrði að gera nýjan sdtt- mdla um nýtt samband, bygt á frjálsu samþykki hlutaðeigenda (NF. XII, 120—21; Andv. I, 35—36). Bæði álit Þjóðfundarins, Þingvallafundar og öll sýslunefnda-álit bæru með sér, »að það væri álit allrar þjóðar vorrar, að vér vildum halda trú við kon- ung vorn og værum fúsir til að vera í samfélagi með Dönum og öðrum samþegnum vorum« (NF. XII, 112). En Islendingar yrðu þá að hafa fullkomið jafnrétti, »sjálfsforræði í eigin málum og atkvæðisrétt í allsherjarmálum« (NF. XXI, 35; Andv. I, 27, 62 — 63). En hverning þessu yrði hagað, yrði að vera komið undir samkomulagi. Og þó að sambandið samkvæmt Gamla- sáttmála væri að eins við konunginn, og »landsrétturinn að lög- um.sem milli bandafylkja«, þá beri ekki að einblína á það, þegar farið sé að gjöra sáttmála um »nýjan landsrétt«, heldur haga sam- bandinu eftir ástandi og skoðunarmáta vorra tíma og eðli og þörfum beggja þjóðanna (NF. VIII, 14; XXIII, 28; XVI, 3), enda hafi og tillögur Þjóðfuudarins farið í þá átt að gera Island »ndn- ara samtengt Danmorku en fyri (NF. XVI, 99, sbr. IX, 61 ; »Það (sambandið) verður að minsta kosti miklu ndnara, ef það 14*
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80

x

Eimreiðin

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Eimreiðin
https://timarit.is/publication/229

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.