Morgunblaðið - 11.03.2001, Qupperneq 4

FRÉTTIR
4 SUNNUDAGUR 11. MARS 2001 MORGUNBLAÐIÐ
VIKAN 4/3–10/3

TÆPLEGA sextug
kona fannst látin skammt
frá Gilsfjarðarbrú á
sunnudagsmorgun. Hún
varð úti eftir að bifreið
hennar hafnaði utan veg-
ar.

LOKA varð einni
skurðdeild Landspítala –
Háskólasjúkrahúss við
Hringbraut þar sem fjöl-
ónæmar bakteríur fundust
þar.

ÖKUMAÐUR vöru-
flutningabíls beið bana
þegar bíll hans valt ofan í
árgil við ána Geysirófu á
veginum milli Þórshafnar
og Bakkafjarðar.

LANDSVIRKJUN tap-
aði tæplega 1,4 milljörðum
króna á síðasta ári, eink-
um vegna óhagstæðrar
gengisþróunar og hárra
vaxta að því er fram kom í
fréttatilkynningu.

SEX manna fjölskylda
bjargaðist á ótrúlegan
hátt úr snjóflóði í Döl-
unum á miðvikudagskvöld.
Snjóflóð hreif með sér bíl
þeirra og velti honum um
tíu metra ofan á ísilagða á.

ÍSLENSK erfðagrein-
ing og Roche Diagnostics
hafa undirritað vilja-
yfirlýsingu um víðtækt
samstarf á sviði DNA-
greiningarprófa. Samn-
ingurinn er metinn á um
4,5 milljarða íslenskra
króna.

RÍKISSTJÓRNIN hefur
ákveðið að hækka greiðsl-
ur til ellilífeyrisþega sem
hafa orðið fyrir skerðingu
vegna tekna maka. Ástæð-
an fyrir þessu var niður-
staðan í öryrkjamálinu
svokallaða.
Tvær flugkonur fórust
TVÆR bandarískar flugkonur fórust
þegar flugvél þeirra hrapaði í sjóinn
nokkrar sjómílur vestur af Vestmanna-
eyjum á miðvikudagsmorgun. Ekki er
enn vitað hvað olli flugslysinu en kon-
urnar voru báðar reyndir flugmenn.
Þær hugðust taka þátt í flugkeppninni
London-Sidney sem hefst í dag.
Ekki kemur til upp-
sagna kjarasamninga
LAUNANEFND ASÍ og Samtaka at-
vinnulífsins náði samkomulagi á þriðju-
dagskvöld sem felur í sér að desember-
og orlofsuppbót hækka út samnings-
tímann. Nefndin komst að þeirri nið-
urstöðu að ekki væri forsenda fyrir því
að segja upp kjarasamningum vegna
verðlagsþróunar. Davíð Oddsson for-
sætisráðherra sagði á miðvikudag að
ríkisstjórnin hefði gefið forystumönn-
um verkalýðshreyfingarinnar fyrirheit
um að breytingar yrðu gerðar á skatta-
málum um næstu áramót.
Sjö manns dæmdir
fyrir peningaþvætti
HÉRAÐSDÓMUR Reykjavíkur
dæmdi á miðvikudag sjö manns fyrir
peningaþvætti í tengslum við stóra fíkni-
efnamálið svokallaða. Þrír voru dæmdir
til fangelsisvistar í 14–16 mánuði en
aðrir hlutu vægari refsingu. Dómarnir
eru taldir hafa ótvírætt fordæmisgildi.
Sótthreinsimottur
á flugvöllum
FARÞEGAR sem koma í Leifsstöð frá
Bretlandi eru látnir stíga á sótthreinsi-
mottur. Þetta er gert til þess að koma í
veg fyrir að gin- og klaufaveiki berist til
landsins. Sótthreinsimottur hafa einnig
verið settar upp á Reykjavíkurflugvelli
og varaflugvöllum fyrir millilandaflug á
Akureyri og Egilsstöðum.
INNLENT
HÖRÐ átök urðu í vikunni milli maked-
ónískra hermanna og skæruliða af alb-
önskum uppruna á landamærunum að
Kosovo í vikunni og varð nokkurt
mannfall. Makedóníumönnum tókst á
fimmtudag að hrekja uppreisnarmenn
úr einu vígja þeirra, Tanusevci, en bíla-
lest makedónískra lögreglumanna lenti
hins vegar í fyrirsát og var bílstjóri
felldur. Einnig kom til mannskæðra
átaka í landamærahéraðinu á föstudag.
Að sögn stjórnmálaskýrenda hafa
Makedóníumenn brugðist afar skyn-
samlega við árásum skæruliðanna sem
talið er að séu mjög fámennir og eru
fordæmdir af leiðtogum albanska þjóð-
arbrotsins í landinu en einnig í Kosovo
og Albaníu sjálfri. Stjórnvöld í Skopje
hafa forðast að ráðast af hörku gegn
skæruliðunum en þess í stað beðið al-
þjóðlega friðargæsluliðið um að skerast
í leikinn og stöðva ferðir og aðdrætti
uppreisnarhópanna. Er talið að vegna
þessara hófsamlegu viðbragða hafi
skæruliðum mistekist að afala sér sam-
úðar meðal albanska þjóðarbrotsins.
Uppreisnarflokkar Albana í Kosovo
og Presevo-dal í suðurhluta Serbíu eru
sagðir reyna að ýta undir átök í Maked-
óníu en þar er nær þriðjungur íbúanna
af albönsku þjóðerni. Liðsmenn friðar-
gæsluliðsins í Kosovo, KFOR, hafa eflt
viðbúnað sinn í fjallahéruðunum á
landamærunum til að reyna að stemma
stigu við uppgangi skæruliðanna. Á
miðvikudag skutu bandarískir og
pólskir gæsluliðar á tvo Albana í Kos-
ovo.
Atlantshafsbandalagið samþykkti á
fimmtudag að her Júgóslavíu yrði
heimilað að fara inn á syðsta hluta
fimm kílómetra, hlutlausrar landræmu
á mörkum Kosovo og Suður-Serbíu til
að stöðva aðgerðir albanskra skæruliða
á landræmunni. Sögðu talsmenn
stjórnvalda í Belgrad að herinn myndi
hefjast handa á næstu dögum
Bardagar á landa-
mærum Makedóníu

HÆGRIMAÐURINN
Ariel Sharon myndaði í
vikunni nýja ríkisstjórn í
Ísrael og sór hún embætt-
iseiða sína á miðvikudag.
Eiga sjö flokkar aðild að
henni, þ. á m. Verka-
mannaflokkurinn. Shimon
Peres er utanríkis-
ráðherra. Sharon sagðist á
föstudag vilja eiga fund
með Yasser Arafat, leið-
toga Palestínumanna, til
að reyna að koma á friði.

MÁLAMIÐLUN náðist í
samsteypustjórninni í Fær-
eyjum í vikunni um stefnu í
fullveldismálunum. Verður
stefnt að því að landsmenn
taki smám saman við mála-
flokkum sem eru á hendi
Dana en jafnframt að byrj-
að verði strax að draga úr
fjárstuðningi Dana við
Færeyinga. Þjóðaratkvæði
verði haldið um fullveldið
en ekki er nefnt nein dag-
setning í þeim efnum.

UNDIR lok vikunnar
höfðu fundist vel á annað
hundrað tilfelli af gin- og
klaufaveiki í Bretlandi.
Evrópusambandið ákvað á
þriðjudag að banna alla
búfjármarkaði í aðild-
arríkjunum um sinn til að
draga úr hættunni á smiti.
Víða um Evrópu er búið að
grípa til ýmissa aðgerða,
meðal annars eru ferða-
menn frá Bretlandi látnir
sótthreinsa skófatnað og
hjólbarðar á bílum eru
einnig sprautaðir með sótt-
hreinsivökva. Slátrað hef-
ur verið tugþúsundum
sýktra húsdýra, einkum í
Bretlandi og Frakklandi.
ERLENT
VILHELM Þorsteinsson EA, fjöl-
veiðiskip Samherja, kom til Ak-
ureyrar seint í fyrrakvöld með um
2.000 tonn af loðnu til löndunar í
Krossanesi. Skipið var á veiðum
fyrir sunnan land og tók siglingin
til Akureyrar rétt rúman sólar-
hring.
Arngrímur Brynjólfsson skip-
stjóri sagði að mikið hefði verið af
loðnu á svæðinu en aflinn fékkst í
sex köstum. Sagði Arngrímur að
menn hefðu þurft að sæta lagi til
að fá ekki of mikið af loðnu í
nótina í einu vegna hættu á að
sprengja hana. „Það er ekki oft
sem maður siglir með afla inn
Eyjafjörðinn núorðið og því má
segja að það sé hátíð hjá manni
núna,“ sagði Arngrímur og var
greinilega ánægður með að landa í
heimahöfn að þessu sinni.
Þá landaði hitt fjölveiðiskip
Samherja, Þorsteinn EA, um 1.700
tonnum í Krossanesi aðfaranótt
föstudags og mættust skipin tvö á
siglingu í Eyjafirðinum í fyrradag.
Í Krossanesi er nú einnig unnið
við hrognatöku samhliða bræðsl-
unni.
Morgunblaðið/Kristján
Landað var tvö þúsund tonnum af loðnu úr Vilhelm Þorsteinssyni EA til vinnslu í Krossanesi.
Vilhelm Þorsteinsson með loðnu til Krossaness
Sólarhringssigling frá miðunum
RAFMAGNSVEITUR ríkisins
hafa gert fyrsta samninginn við
raforkubónda. Í samningnum felst
að RARIK kaupir umframorku
sem Ólafur Eggertsson, bóndi á
Þorvaldseyri, undir Eyjafjöllum,
framleiðir í virkjun sinni, Kol-
tunguvirkjun. Kristján Jónsson
rafmagnsveitustjóri segir að
RARIK hafi unnið að gerð ramma-
samnings við Félag raforkubænda.
Rammasamningurinn á að gilda
fyrir alla raforkubændur sem felur
í sér tækifæri fyrir bændur að
selja RARIK raforku inn á
dreifikerfið ef það er hagkvæmt
fyrir þá samkvæmt ákveðinni
gjaldskrá og skilyrðum um öryggi
og fleira.
„Samningurinn er tvíþættur.
Annars vegar fjallar hann um
ströng skilyrði sem sett hafa verið
af Löggildingarstofu og RARIK
vegna tengingar inn á kerfið og
hins vegar eru samningarnir við-
skiptalegs eðlis. Við erum reiðu-
búnir til þess samkvæmt þessum
samningi að kaupa rafmagn af
þessum litlu framleiðendum inn á
okkar kerfi eftir því sem hag-
kvæmt reynist og samningar tak-
ast um,“ segir Kristján.
Fleiri að huga sér
til hreyfings
Hann segir að nokkrir fleiri raf-
orkubændur séu að huga sér til
hreyfings. Í sjálfu sér geti fram-
kvæmdin verið kostnaðarsöm við
að koma sér upp bæjarvirkjun.
Það sé mjög háð aðstæðum og háð
vatnsbúskapnum. Til þess að skila
arði þarf að vera fyrir hendi
öruggt vatnsflæði, helst lindar-
vatn, því uppistöðulón geta verið
dýr og erfið í rekstri. Einnig fari
það eftir aðstæðum í dreifikerfi
RARIK hvort raforkuframleiðsla
af þessu tagi reynist hagkvæm.
Sums staðar háttar þannig til að
kerfi RARIK er einfasa og þá get-
ur reynst erfitt að tengja smá-
virkjanir við kerfið.
Ólafur Eggertsson segir að
mesti ávinningur sé sá að vera
stöðugt tengdur við kerfið. „Hafi
ég ekki nóg afl fyrir mitt bú fæ ég
viðbótina frá landsnetinu en þegar
ég hef umframafl rennur það inn á
kerfið. Þetta er mjög jákvætt og
það eru engar tæknilegar hindr-
anir fyrir því lengur að gera
þetta,“ segir Ólafur. Hann virkjar
lítinn læk sem kvíslast frá Svað-
bælisá og er stöðvarhúsið í tveggja
km fjarlægð frá bænum. Hann les
af tölvuskjá heima hjá sér og get-
ur fylgst með starfseminni úr far-
tölvu hvar sem hann er staddur.
Bjáti eitthvað á í virkjuninni fær
Ólafur tilkynningu um það sjálf-
virkt í farsímann sinn.
Ólafur er jafnframt formaður
Félags raforkubænda og segir
hann að á annað hundrað bænd-
ur reki litlar heimilisaflstöðvar.
Margir nýir aðilar séu jafnframt
að kanna hvort þetta geti reynst
hagkvæmt fyrir sig. Gróflega áætl-
að er talið að hægt verði að fram-
leiða 40–50 megavött af raforku
með heimilisaflstöðvum sem er
sambærileg orkuframleiðsla og í
Nesjavallavirkjun.
Ólafur, sem rekur stórt mjólk-
urbú og ræktar auk þess korn,
kaupir rafmagn í dag fyrir um 600
þúsund krónur á ári. Virkjun hans
getur framleitt 15 kW á klst. að
hámarki en notkunin er um 9 kW á
klst. að meðaltali. Hann telur að
sparnaðurinn af bæjarvirkjuninni
geti numið allt að 500 þúsund kr. á
ári.
Afi Ólafs byggði upphaflega Kol-
tunguvirkjun 1928 og framleiddi
hún 10–12 kW og gekk í 50 ár.
Ólafur hefur nú fært hana í ný-
tískubúning. Rafstöðin er alger-
lega sjálfvirk og telur hann að
ending hennar sé 30–40 ár.
Fyrsta bæjarvirkjunin
tengist orkukerfi RARIK
INNFLUTNINGUR á mjólkuraf-
urðum jókst úr 155 tonnum árið
1999 í 556 tonn í fyrra. Var inn-
flutningurinn í fyrra meiri en allur
innflutningur mjólkurafurða ár-
anna 1996 til 1999.
Snorri Sigurðsson, fram-
kvæmdastjóri Landssambands
kúabænda, upplýsir að mest aukn-
ing hafi orðið í innflutningi fersk-
vara eða úr 56 tonnum árið 1999 í
394 tonn í fyrra. Ferskvörur eru
m.a. jógurt. Innflutningur á ostum
jókst úr 98 tonnum árið 1999 í 162 í
fyrra. Var hann í fyrsta sinn meiri
en heimilt er samkvæmt kvóta sem
þýðir að ostar utan við kvóta lenda
í hærri tollflokki. Ostakvóti síðasta
árs var 127 tonn og voru því flutt
inn 35 tonn utan kvóta.
Erlendar mjólkurafurðir
Innflutningur hefur
meira en þrefaldast