Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1982, Blaðsíða 96

Andvari - 01.01.1982, Blaðsíða 96
94 LOFTUR GUTTORMSSON ANDVARI St. Pétursborgar - hafi fagnað einróma falli einveldisstjórnarinnar í Versöl- um. Mætti helst líkja eindreginni samúð þeirra við þá sem evrópskir mennta- menn sýndu spænska lýðveldinu á fjórða áratug þessarar aldar. Þessu til staðfestingar má nefna nokkra á nafn: í Þýskalandi heimspekingana Herder, Fichte, Schelling, Hegel og Kant; skáldin Hölderlin, Schiller, hinn aldna Klopstock og jafnvel Goethe sem lét eina af persónum sínum í kviðunni Hermann og Dorothea segja að hún ,,hafi fundið hjartað lyftast og hreinna blóð fylla brjóst sitt þegar bjarmaði fyrir hinni nýju sól og heyra mátti talað um réttindi sem öllum mönnum væru sameiginleg, um hið örvandi frelsi og hið lofsamlega jafnrétti“1(l, að ógleymdum Beethoven sem tileinkaði síðar Napoleon Hetjusinfóníuna; á Englandi skáldin Wordsworth, Blake, Coleridge, Burns og efnafræðinginn Joseph Priestley; í Svisslandi uppeldis- frömuðinn Pestalozzi og sálfræðinginn Lavater; og þannig mætti lengi telja. Margir þessara andans manna áttu eftir að skipta um skoðun, en á þessu stigi hefðu þeir flestir tekið undir orð hins frjálslynda whigga Charles Fox er hann mælti í breska parlamentinu eftir atburði sumarsins 1789: „Aldrei hefur verið stigið jafnstórt skref til frelsunar mannkynsins.“ Mannréttinda- yfirlýsingin var þýdd á fjölmörg tungumál og töku Bastillunnar var minnst árið 1790 í mörgum borgum, í Hamborg, Birmingham og víðar. Jafnvel í fjarlægri Suður-Ameríku kveikti frelsissólin í París vonir í brjóstum manna. Borgin á bökkum Signu varð samkomustaður frelsisunnenda sem lögðu þangað leið sína í pílagrímsför. Þeirra á meðal var Thomas Paine, einstaka ítalir, Spánverjar og Rússar, en langflestir komu frá grannlöndunum, Belgíu, Niðurlöndum og þýsku ríkjunum. Þessir pílagrímar drukku í sig hinar nýju og byltingarsinnuðu hugmyndir, útskýrðu þær fyrir bréfvinum sínum heima fyrir eða sneru aftur heim þar sem þeir beittu sér fyrir stofnun klúbba og blaða að franskri fyrirmynd. Þannig orkaði byltingin frá upphafi sem hvati á lýðræðis- og frelsishræringar í Evrópu. Eins og gefur að skilja fór mjög eftir löndum hversu djúpt áhrifin ristu. Sum Evrópulönd voru svo fjarlæg Frakklandi eða svo ólík að sögulegri þróun og félagslegri gerð að þau voru allt að því ónæm fyrir byltingarveirum. Þetta gildir um Balkanlönd og Rússland, en einnig um lönd Habsborgara, eystri héruð Þýskalands og Norðurlönd. Onnur sem lágu nær, t. d. Bæjara- land og Spánn, höfðu sér til varnar guðsótta bændastéttar og ofurvald klerka í andlegum efnum. Þar var ekki heldur fjölmenn stétt upplýstra borgara til að boða hinar nýju hugmyndir. I þessum löndum öllum fundust að sönnu eldhugar sem gripu þær á lofti og uppskáru fyrir vikið heitið „jakóbínar“; þeirra á meðal voru Raditchevs í Rússlandi og skáldið Bacsanyi í Ungverja- landi - frumherjar í frelsisbaráttu þjóða sinna - en boðskapur þeirra vakti engan enduróm meðal fjölmennustu stéttarinnar, hins óupplýsta bændalýðs, enda voru þessir menn algjörlega einangraðir frá honum. Það reyndist barna-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.