Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.1982, Blaðsíða 44

Andvari - 01.01.1982, Blaðsíða 44
42 TONNES KLEBERG ANDVARI Englendinginn af öðrum til ferðar hingað“. Danska sagnaskáldið H. C. Ander- sen, er kom til Uppsala þrisvar á ævinni, sá einn júlídag 1849 ,,hinn fræga Codex Argenteus, þýðingu guðspjallanna fjögurra“, en ,,af gull- og silfur- bókstöfum hans ljómar á hinum rauðu pergamentsblöðum“. Codex Argenteus hefur að vonum verið virtur um alla aðra dýrgripi fram í bókasafni því, er hlotnaðist að veita viðtöku hinni stórkostlegu gjöf Magnusar De la Gardie. Það hefur þó ekki komið í veg fyrir, að hann hefur tvisvar verið hætt kominn, a. m. k. í annað skiptið svo mjög, að örlagaríkt tjón hefði hæg- lega getað af hlotizt. Emhvern tíma þegar á 8. tug 17. aldar hefur skjalafalsari nokkur verið að verki. Hann hefur með því að skafa út og mála að nýju í silfurlit freistað nokkurra textahreytinga, er greinilega hefur verið ætlað að verða til fram- dráttar sumum kenninaum Olofs Rudbeeks, sprottnum af metnaði fyrir hönd Svía. Olof Rudbeck siálfur ætti þó að vera hafinn yfir allan grun. Fölsunin var í siálfu sér mjög ískyggilegt tilræði við handritið. En miklu alvarlegra var þó það tjón, sem uppgötvað var 1834 og hæglega hefði getað orðið óbætanlegt. Þýzki fræðimaðurinn Julius Löbe heimsótti Uppsali um sumarið þetta ár vegna undirbúnings útgáfu alls gotneska biblíuefnisins. Þá urðu menn þess varir sér til skelfingar, að tíu blöð handritsins voru horfin sporlaust. Öll leit reyndist lengi árangurslaus. Týndu blöðin komu ekki fram fyrr en í janúar 1857. Húsvörður bókasafnsins, þá helsjúkur orðinn, afhenti Anders Uppström dósent blöðin, en ég vík síðar að þætti hans í útgáfu biblíuþýðingarinnar. Húsvörðurinn hafði sennilega 25 árum áður tekið blöð- 'n ófrjálsri hendi, að því er nú verður frekast ætlað. Við eigum eflaust Upp- ström það að þakka, að týndu blöðunum var skilað og þau komust aftur á sinn fyrri stað í bókinni. Áður hefur verið minnzt á tvær elztu útgáfur Codex Argenteus: fyrstu út- gáfuna (1665), er Franciscus Junius annaðist, og ,,þjóðræknis“-útgáfa Georgs Stiernhielms (1671). Á því eru ekki tök að fjalla hér nákvæmlega um allar þær textaútgáfur, sem birzt hafa á þeim öldum, sem síðan eru liðnar. Fyrsta stórskrefið fram á við var stigið með hinni þörfu útgáfu Erics Benzeliusar bókavarðar og loks erkibiskups, er hann tók að vinna að þegar í upphafi 18. aldar, en prentuð var eftir hans dag í Oxford 1750. Þar eru margir textastaðir leiðrcítir og aðrir lesnir, sem Junius réð ekki við. Margt lá þó enn eftir óráðið. Hinn slyngi málfræðingur Johan Ihre og lærisveinn hans, Eric Sotberg, hrundu verkinu enn lengra áleiðis, einkum tókst hinum síðarnefnda og yngra þeirra að ráða af skarpskyggni sinni langa kafla handritsins, sem höfðu ekki fyrr verið lesnir. Ihre hélt fram þeirri röngu, en lífseigu kenningu, að bókstafirnir hefðu verið brenndir inn í pergamentið með heitum stimplum, en væru ekki handa- verk listaskrifara. Sotberg kynnti hinar nýju textaráðningar sínar í tveimur háskólaritgerðum, sem hann nefndi „Ulphilas illustratus“ og reifaði undir
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.