Árbók Háskóla Íslands

Árgangur

Árbók Háskóla Íslands - 31.12.2000, Síða 182

Árbók Háskóla Íslands - 31.12.2000, Síða 182
repju í heiminum í dag. Árangur Baldurs á þessu sviði er því einstakur og hafa rannsóknir hans leitt tiL mikils efnahagslegs ávinnings fyrir Kanada. Framlag Baldurs í þágu landbúnaðarvísinda hefur meðal annars leitt til aukinnar arðsemi í landbúnaði og nýjunga í matvælaframleiðslu á alþjóðlegum vettvangi. Honum tókst með kynbótum að gera repjuolíu hentuga til mannetdis með hönnun nýrra afbrigða repjuplantna, sem innihéldu lítið af óæskilegri fitusýru (erucic sýru). Auk þess höfðu fræ nýju afbrigðanna minna magn ómeltanlegra efna (glukosinolate) og henta því vel í dýrafóður. Olíu úr þessum og öðrum kynbættum repjuplöntum var síðar gefið nafnið CANOLA, sem er einnig þekkt undir nafninu LEA (low-eruc- ic acid) otía. Canola olía er nú notuð um allan heim til manneldis m.a. í satöt, smjörlíki og sem steikingarotía. Úr plöntufræjum. sem hafa htutfallslega hátt próteinmagn. er unninn fóðurbætir. Aðrar verðmætar afurðir eru framleiddar úr repjuolíu svo sem lífrænt eldsneyti úr LEA canolaolíu. Úr HEA (high-erucic acid) afbrigðinu eru m.a. unnin plastefni, nylon og gúmmí. Framleiðsla repju hefurvax- ið jafnt og þétt í Kanada frá árinu 1974 en árið 1985 var tandsframleiðstan orðin um 3.5 milljón tonn. Til að tryggja markaðshlutdeitd sína á heimsmarkaði ersí- aukin áhersla lögð á framleiðslu LEA canola-repju í Kanada. Baldur R. Stefánsson hefur hlotið fjölda viðurkenninga fyrir rannsóknastörf sín, bæði í Kanada og annars staðar. Hann hefur verið sæmdur Riddarakrossi hinnar íslensku fálkaorðu, æðstu heiðursmerkjum Kanada og víðar fyrir framlag sitt til nýjunga í framleiðstu tandbúnaðarafurða. Baldur hefur verið mjög virkur í rann- sóknum altt frá upphafi starfsferits síns og hafa ritverk hans birst í virtum alþjóð- legum vísindaritum. Enn fremur hefur Batdur ritað fjölda bókarkafla og yfirtits- greina og verið ötutl við að kynna rannsóknir sínar á atþjóðlegum vísindaráð- stefnum. Af þessum sökum tetur Háskóli ístands sér það sæmdarauka að heiðra Batdur R. Stefánsson með titlinum doctor scientiarum honoris causa. Sé það góðu heilli gert og vitað. Bergþór Jóhannsson Bergþór Jóhannsson fæddist í Goðdal á Ströndum árið 1933. Áhugi hans á grasa- fræði kviknaði snemma. fyrsta grein hans birtist í Náttúrufræðingnum árið 1946. þegar hann var aðeins 13 ára gamall. Bergþór lauk stúdentsprófi frá Menntaskól- anum í Reykjavík 1954 og prófi í forspjallsvísindum frá Háskóla ístands 1955. Árið 1956 hélt hann utan til náms við Háskólann í Göttingen þar sem hann tók fyrri htuta próf í líffræði 1959. Bergþór hafði þá ákveðið að einbeita sér að mosum og flutti sig í því skyni til Oslóarháskóta og tauk þaðan cand. rer. nat. prófi árið 1964 undir leiðsögn Per Störmer. Að námi toknu réðist Bergþór til starfa á Náttúrufræðistofnun íslands og hefur starfað þar síðan. fyrst og fremst að rannsóknum á íslenskum mosum. Bergþór hefur lagt mikitsverðan skerf til þekkingar á íslenskum blómplöntum. Hann hefur verið eini sérfræðingur tandsins í mosum og hefur unnið við greiningu mosa sem safnað hefur verið við hinar margvíslegu rannsóknir. Markmið Bergþórs er að tjúka útgáfu fyrstu íslensku mosaflórunnar en það verk er nú langt komið. Bergþór hefur samið íslensk nöfn á allar tegundir í flórunni sem fæstar báru alþýðuheiti fyrir. Innan Náttúrufræðistofnunar Islands hefur uppbygging og skráning á mosasafni verið í höndum Bergþórs. Safnið hefur aukist gífurlega undir umsjón hans eða úr um 1.320 eintökum í næstum 40.000 eintök. Hefur Bergþór fundið og lýst mörgum nýjum og áður óþekktum tegundum mosa hér á landi. Bergþór hefur einnig verið fundvís á nýjar tegundir annarra hópa plantna. Ásamt Herði Kristinssyni bjó hann til reitakerfi fyrir skráningu plantna og dýra hér á landi. Bergþór Jóhannsson var stundakennari við tíffræðiskor í 21 ár. frá 1969-1989. Lagði hann grunn að kennslu í líffræði lágptantna. Af öðrum störfum Bergþórs má nefna að hann hefur verið forseti samtaka nor- rænna mosafræðinga og sat í fyrstu stjórn Náttúrufræðistofnunar íslands. Þá sat hann lengi í stjórn Hins ístenska náttúrufræðifélags og var varaformaður þess um skeið. Bergþór Jóhannsson hefur með mosaftóru sinni lagt mjög stóran skerf til aukinn- ar þekkingar á náttúru íslands. Mosaftóran er brautryðjendastarf. heildsteypt grundvatlarlýsing á veigamiklum hluta íslensks lífríkis. Síðasta htiðstæða verkið 178
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120
Síða 121
Síða 122
Síða 123
Síða 124
Síða 125
Síða 126
Síða 127
Síða 128
Síða 129
Síða 130
Síða 131
Síða 132
Síða 133
Síða 134
Síða 135
Síða 136
Síða 137
Síða 138
Síða 139
Síða 140
Síða 141
Síða 142
Síða 143
Síða 144
Síða 145
Síða 146
Síða 147
Síða 148
Síða 149
Síða 150
Síða 151
Síða 152
Síða 153
Síða 154
Síða 155
Síða 156
Síða 157
Síða 158
Síða 159
Síða 160
Síða 161
Síða 162
Síða 163
Síða 164
Síða 165
Síða 166
Síða 167
Síða 168
Síða 169
Síða 170
Síða 171
Síða 172
Síða 173
Síða 174
Síða 175
Síða 176
Síða 177
Síða 178
Síða 179
Síða 180
Síða 181
Síða 182
Síða 183
Síða 184
Síða 185
Síða 186
Síða 187
Síða 188
Síða 189
Síða 190
Síða 191
Síða 192

x

Árbók Háskóla Íslands

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Árbók Háskóla Íslands
https://timarit.is/publication/588

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.