Peningamál - 01.05.2010, Blaðsíða 46

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
0
•
2
46
Mynd 6 sýnir þetta enn frekar en hún sýnir þróun helstu undir-
liða einkaneyslu og gengisþróunina. Eins og sjá má virðast kaup á
varanlegum neysluvörum, eins og bifreiðum, sérstaklega háð gengis-
þróuninni og hafa sveiflur í þessum útgjaldaliðum aukist með aukn-
um gengissveiflum. Þetta sést einnig í töflu 1 þar sem borið er saman
fastgengistímabilið fram til 2001 og tímabilið eftir 2001 þegar gengi
krónunnar hefur flotið á markaði. Eins og sjá má hafa sveiflur í var-
anlegum neysluútgjöldum aukist verulega á þessu tímabili.
Það er því áleitin spurning hversu mikið af sveiflum í einka-
neyslu megi rekja beinlínis til þess að Ísland hefur sjálfstæðan gjald-
miðil. Þannig er vaxandi fjöldi rannsókna sem gefur til kynna að
gengi gjaldmiðla sveiflist meira en hægt er að skýra með breyting-
um á efnahagslegum grunnþáttum og því séu gengissveiflur ekki
einungis til þess fallnar að jafna hagsveiflur heldur geti jafnvel ýkt
þær (sjá t.d. Artis og Ehrmann, 2006). Niðurstöður Þórarins G. Pét-
urssonar (2009) gefa til kynna að þessar „umfram“ gengissveiflur
íslensku krónunnar séu meiri en að jafnaði hjá öðrum OECD-ríkjum
og því geti sveifluaukandi áhrif gengis krónunnar verið meiri en að
jafnaði í öðrum þróuðum ríkjum.
Heimildaskrá
Artis, M., og M. Ehrmann (2006). The exchange rate – A shock-absorber or
source of shocks? A study of four open economies. Journal of Interna-
tional Money and Finance, 25, 874-893.
Ásgeir Daníelsson (2008). The great moderation Icelandic style. Seðlabanki
Íslands, Working Paper, nr. 38.
Friedman, M., (1957). A Theory of the Consumption Function. Princeton,
NJ: Princeton University Press.
Loayza, N.V., R. Rancière, L. Servén, og J. Ventura (2007). Macroeconomic
volatility and welfare in developing countries: An introduction. World
Bank Economic Review 21, 343-357.
Már Guðmundsson, Arnór Sighvatsson og Þórarinn G. Pétursson (2000).
Optimal exchange rate policy: The case of Iceland. Í bókinni Macroeco-
nomic Policy: Small Open Economies in an Era of Global Integration,
ritstjórar Gylfi Zoëga, Már Guðmundsson og Tryggvi Þ. Herbertsson.
Reykjavík: Háskólaútgáfan, 2000.
Modigliani, F., og R. Brumberg (1954). Utility analyses and the consumption
function: An interpretation of cross-section data. Í bókinni Post Key-
nesian Economics, ritstjóri K. K. Kurihara. New Brunswick, NJ: Rutgers
University Press.
Rósa Björk Sveinsdóttir, Svava J. Haraldsdóttir og Þórarinn G. Pétursson
(2010), „Business cycle fluctuations in Iceland”, Seðlabanki Íslands,
Working Papers, væntanleg.
Þórarinn G. Pétursson (2009). Does inflation targeting lead to excessive ex-
change rate volatility? Seðlabanki Íslands, Working Paper, nr. 43.
Þórarinn G. Pétursson (2010). Inflation control around the world. Why are
some countries more successful than others? Í bókinni Inflation Target-
ing Twenty Years On: Past Lessons and Future Prospects, ritstjórar D.
Cobham, Ø. Eitrheim, S. Gerlach and J. F. Qvigstad. Cambridge: Cam-
bridge University Press.
1. Gögn eru árstíðarleiðrétt og síuð með Baxter-King tíðnisíu.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Mynd 6
Sveiflur í gengi, einkaneyslu og undirliðum
1. ársfj. 1992 - 3. ársfj. 20071

Einkaneysla (v. ás)
Gengi íslensku krónunnar (h. ás, öfugur skali)
Kaup ökutækja (v. ás)
Varanlegar neysluvörur án ökutækja (v. ás)
-0,6
-0,4
-0,2
-0,0
0,2
0,4
0,6
0,8
1,0
0,15
0,10
0,05
0,00
-0,05
-0,10
-0,15
-0,20
-0,25
‘06‘04‘02‘00‘98‘96‘94‘92
27. mars 2001:
Verðbólgumarkmið
tekið upp
k=-2 k=-1 k=0 k=1 k=2
Gengisvísitala -0,36 -0,56 -0,69 -0,60 -0,35
Ráðstöfunartekjur 0,29 0,55 0,76 0,76 0,61
Húsnæðisverð 0,65 0,64 0,49 0,23 -0,08
Hlutabréfaverð 0,14 0,28 0,48 0,50 0,48
1. Gögn eru árstíðarleiðrétt og síuð með Baxter-King tíðnisíu.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Kauphöll Íslands, Seðlabanki Íslands.
Tafla 3 Fylgni við einkaneyslu tafða um k ársfjórðunga á tímabilinu 1.
ársfj. 1985 - 3. ársfj. 20071