Peningamál - 01.05.2010, Blaðsíða 69

P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
0
•
2
69
ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
Viðauki 2
Skekkjur í spám Seðlabanka Íslands
Mat á spáskekkjum yfir lengra tímabil
Við mat á verðbólguspám er horft á meðalskekkju (bjögun) og stað-
alfrávik spáskekkju. Meðalskekkja sýnir hvert meðalfrávik spánna
frá eiginlegri verðbólgu er og þar með hvort verðbólgu hefur kerfis-
bundið verið of- eða vanspáð. Neikvætt formerki gefur til kynna að
verðbólgu hafi kerfisbundið verið vanspáð. Staðalfrávik er aftur á móti
mælikvarði á hversu langt spágildið er frá réttu gildi að meðaltali.
Til að hægt sé að draga ályktanir af slíkum mælikvörðum þurfa
skekkjur spánna að vera óháðar og fjöldi þeirra að vera nægur.
Eftir því sem spáð er lengra fram í tímann má einnig búast við því
að spáskekkjan aukist. Tafla 1 sýnir meðalskekkju og staðalfrávik í
verðbólguspám Seðlabankans allt að fjóra ársfjórðunga fram í tímann
frá árinu 1994 til og með janúarspánni í ár. Samkvæmt töflunni hefur
verðbólgu verið vanspáð tvo til fjóra ársfjórðunga fram í tímann og
því meira sem lengra er horft fram á veginn. Allar meðalskekkjurnar
reyndust vera tölfræðilega marktækar miðað við 5% öryggismörk að
undanskildum skekkjunum einn og tvo ársfjórðunga fram í tímann.
Frá því að verðbólgumarkmið var tekið upp í mars 2001 hefur
Seðlabankinn einnig birt verðbólguspár tvö ár fram í tímann. Tafla
2 sýnir meðalskekkju og staðalfrávik spáskekkja frá því að bankinn
tók upp verðbólgumarkmið. Samanburður á töflum 1 og 2 sýnir að
staðalfrávik eins árs spáskekkja er meira eftir að bankinn tók upp
verðbólgumarkmið (3,3%) í samanburði við allt tímabilið (2,9%). Þó
ber að athuga að ekki voru gerðar eigin spár um þróun gengis krón-
unnar og stýrivaxta fyrr en á seinni hluta ársins 2006. Spár fram að
þeim tíma nýttu því ekki að fullu mat sérfræðinga bankans um líklega
þróun þessara stærða, enda kemur í ljós að skekkjur í verðbólguspám
virðast nátengdar sveiflum í gengi krónunnar á meginhluta tímabilsins.
Frammistaða við að spá verðbólgu til skamms tíma
Seðlabankinn hefur undanfarið eitt og hálft ár einnig stuðst við kostn-
aðarlíkan, þar sem verðbólga ræðst af sögulegri þróun launakostn-
aðar og gengis, og einföld tímaraðalíkön af ARIMA-gerð, sem notast
eingöngu við liðna verðbólgu, til að spá fyrir um verðbólgu til skamms
tíma. Þessi líkön notast því ekki við aðra hagvísa eða mælikvarða á
(%) Einn ársfj. Tvo ársfj. Þrjá ársfj. Fjóra ársfj.
Meðalskekkja 0,0 -0,3 -0,8 -1,2
Staðalfrávik 0,6 1,7 2,5 2,9
Tafla 1 Skekkjur í verðbólguspám Seðlabankans frá 1. ársfj. 1994
Fjöldi mælinga Meðalskekkja (%) Staðalfrávik (%)
Fjórir ársfjórðungar fram í tímann 30 -1,7 3,3
Átta ársfjórðungar fram í tímann 26 -3,1 5,0
Tafla 2 Skekkjur í verðbólguspám Seðlabankans frá 2. ársfj. 2001