Peningamál - 01.05.2010, Blaðsíða 55

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
0
•
2
55
Gert ráð fyrir meiri launahækkunum
Vegna góðrar afkomu útflutningsfyrirtækja hafa forsendur spárinnar
um launaskrið á þessu ári verið hækkaðar lítillega. Af sömu ástæðu
hafa forsendur um launabreytingar í komandi kjarasamningum og
launaskrið einnig verið hækkaðar, en ekki er gert ráð fyrir að þær smit-
ist áfram yfir í aðrar greinar. Ekki er heldur gert ráð fyrir miklum þrýst-
ingi við gerð næstu kjarasamninga á að leiðrétta kaupmátt launa sem
hefur dregist saman um 13% frá því að hann hóf að dragast saman
í upphafi árs 2008, þar sem talið er líklegt að slakinn á vinnumarkaði
muni vega á móti þeim kröfum.
Framleiðni eykst allt spátímabilið
Eins og fram kemur í rammagrein VI-1 er nú miðað við tölur úr
Vinnumarkaðskönnun Hagstofunnar við áætlun ársverka á vinnu-
markaði. Einnig hafa áætlanir um launakostnað breyst og taka nú
mið af tölum sem Hagstofan hefur birt um þjóðhagsreikninga fyrir
síðasta ár. Áhrif þessara breytinga á framleiðni, laun og launakostn-
að eru töluverð á árinu 2009. Samdráttur heildarvinnustunda er nú
metinn rúmlega 10% í stað 7% áður sem, ásamt minni samdrætti
landsframleiðslu, hefur í för með sér að undirliggjandi framleiðni eykst
um 2½% í stað þess að dragast saman um rúmlega 1%. Nýjar áætl-
anir um launakostnað sýna að hann jókst aðeins um tæplega 1% að
nafnvirði milli áranna 2008 og 2009 í stað tæplega 5% í síðustu spá.
Launakostnaður á framleidda einingu er því talinn hafa minnkað um
½% á síðasta ári í stað þess að aukast um rúmlega 7%.
Framleiðni er einnig talin aukast meira á næstu tveimur árum en
í síðustu spá. Eins og áður sagði er gert ráð fyrir meiri nafnlaunahækk-
unum á þessu ári og nokkru meiri launahækkunum á næstu árum
í nýjum kjarasamningi. Annar launakostnaður eykst einnig vegna
hækkunar tryggingagjalds í ár.
Meiri framleiðnivöxtur í ár hefur í för með sér að launakostnaður
á framleidda einingu eykst um prósentu minna á þessu ári en gert var
ráð fyrir í síðustu spá. Meiri nafnlaunahækkanir á seinni hluta spátím-
ans og heldur minni framleiðniaukning í lok hans hefur hins vegar í för
með sér að launakostnaður á framleidda einingu verður heldur meiri
árið 2012 en áður var talið og eykst um 4½%.
Atvinna og atvinnuþátttaka dragast saman á spátímanum
Gert er ráð fyrir að bæði atvinnuþátttaka og hlutfall starfandi fólks
16-64 ára lækki töluvert meira en á samdráttarskeiðinu í byrjun síðasta
áratugar. Eins og fram kom hér að framan hefur meiri brottflutningur
fólks frá landinu á síðasta ári en áður hafði verið gert ráð fyrir haft í
för með sér að nú er talið að atvinnuþátttaka aldurshópsins 16-64 ára
verði minni allt spátímabilið. Atvinnuþátttaka er nú talin hafa verið
rúmlega 2 prósentum minni á síðasta ári en í síðustu spá eða tæplega
77%, og verði um prósentu minni í ár og á næsta ári. Gert er ráð fyrir
að atvinnuþátttaka verði tæplega 4 prósentum minni á árinu 2012 en
hún var árið 2008.
Breyting á áætlun ársverka hefur einnig í för með sér að hlutfall
starfandi fólks af mannfjölda á aldrinum 16-64 ára lækkar töluvert
meira en áður var talið allt spátímabilið. Í ár og á næsta ári er áætlað
1. Grunnspá Seðlabankans 2010-2012.
Heimildir: Hagstofa Íslands, Seðlabanki Íslands.
Mynd VI-13
Atvinnuþátttaka og hlutfall starfandi
1990-20121
% af mannafla 16-64 ára
Atvinnuþátttaka PM 2010/1
Atvinnuþátttaka PM 2010/2
Hlutfall starfandi PM 2010/1
Hlutfall starfandi PM 2010/2
68
70
72
74
76
78
80
82
‘12‘10‘08‘06‘04‘02‘00‘98‘96‘94‘92‘90
1. Grunnspá Seðlabankans 2. ársfj. 2010 - 2. ársfj. 2013.
Heimildir: Vinnumálastofnun, Seðlabanki Íslands.
Mynd VI-14
Atvinnuleysi
1. ársfj. 1990 - 2. ársfj. 20131
% af mannafla
0
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
‘12‘10‘08‘06‘04‘02‘00‘98‘96‘94‘92‘90