Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Blaðsíða 106

sem boðar samfélag þar sem allir búa í sátt og samlyndi. En leið íslamista og
Qutbs krefst fórnar og fórnarlömbin í flestum tilfellum eru aðrir múslimar.
I öllum sínum skrifum leggur Qutb áherslu á að múslimar séu fórnarlömb
ekki síst heimsvaldastefnunnar. Vesturlönd beiti lúmskum og djöfullegum
aðferðum til að ná taki á múslimum svo að þeir gleymi í raun hver sé
tilgangur lífsins. Qutb sér samsæri alls staðar sem kannski er að einhverju
leyti skiljanlegt þar sem Egyptar höfðu lítið sem ekkert vald til að taka
veigamiklar ákvarðanir um velferð eigin þjóðar. Þeir sem andmæla honum,
segir hann, eru einungis blindir af samsærinu — svo gegnsýrðir af jahilliyah
að þeir ná ekki lengur að greina rétt frá röngu. Þetta á sérstaklega við um
aðra múslima en Qutb telur að slíkar gagnrýnisraddir séu einungis strengja-
brúður vesturins.
Frjálslyndir múslimskir guðfræðingar hafa hins vegar verið ötullir við
að gagnrýna heimsmynd Qutbs. Þetta eru guðfræðingar á borð við Tariq
Ramadan, Khaled Abou El Fadl, Amina Wadud, Farid Esack og Omid
Safi.21 Hin áhrifamikla gervihnattarsjónvarpsstöð al-Jazeera hefur einnig
verið iðin við að fjalla um frjálslyndari túlkun á trúnni og sýnt fram á
hvernig múslimar geti lifað í sátt og samlyndi við nútímann án þess endilega
að hafna trúnni. Við hér á íslandi erum kannski ekki svo meðvituð um
þessa umræðu meðal múslima. En þessar frjálslyndu raddir eru háværar og
umtalsverðar en ekki fréttnæmar eins og raddir og aðgerðir íslamistanna.
Uppgangur íslamista hefur í raun ekki verið mikill undanfarin ár. Nýleg
skjöl, sem Bandaríkin fengu úr húsi Bin Laden þegar þeir réðu hann af
dögum, sýna að á síðustu mánuðum sínum var hann mjög óhress með
hversu lítið fylgi al-qaeda hafði meðal múslima. Hann var t.d. að hugsa
um að breyta um nafn á samtökunum í þeirri von að ný markaðssetning
gæti glætt fylgi hreyfmgarinnar. Samtökin hafa þannig verið algjörlega á
hliðarlínunni í atburðunum nú í vor í t.d. Túnis og Egyptalandi. Reyndar
er hugsanlegt að þeir eigi innkomu í t.d. Egyptalandi og ekki ólíklegt að
Bræðralag Múslima fái þar um 20-25% fylgi í frjálsum kosningum. En það
er alls ekki meirihluti fyrir þessum viðhorfum íslamistanna.
21 Velflest skrif þessara aðila eru til á ensku eða öðrum vestrænum tungumálum og eru margir þeirra
búsettir á Vesturlöndum og starfa við háskólastofnanir í Vestur-Evrópu eða Norður-Ameríku.
Sjá t.d. Omid Safi (ritstj.) Progressive Muslims (Oxford: Oneworld, 2003), Seyyed Hossein Nasr,
Islam in tbe Modern World (New York: Harper, 2010) og Tariq Ramadan Western Muslims and
the Future oflslam (Oxford: Oxford University Press, 2004).
104