Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Síða 46

stóra trúarjátningu, sem lýsi vegferð trúarinnar frá lögmáli og leiðsögn
Drottins gegnum margvíslega erfiðleika og dimma dali og endi loks í
fagnaðarríkri lofgjörð.9
Sálmur 23 - „Drottinn er minn hirðir“ sígild trúarjátning
Sálmur 23 er án efa þekkasti texti Gamla testamentisins og sameinar í
óvenjulega ríkum mæli gyðinga og kristna menn. Þrátt íyrir að sálmurinn
virðist ósköp auðskilinn við fyrstu sýn hefur hann verið túlkaður á býsna
mismunandi hátt af fræðimönnum.10 Sálmurinn hefur upphaflega verið
trúarjátning og haldið þeirri stöðu og vinsældir hans raunar aukist jafnt og
þétt.* 11 Ekki er ofsagt að sálmur 23 hafi nú á tímum stöðu trúarjátningar í
hugum fólks, um allan hinn vestræna gyðing-kristna heim.12
Þarna er játning sem fólk kann utanbókar. Börn hafa lært sálminn utanað
við móðurkné og oft velja unglingar hann sem ritingarorð sín við fermingu.
Sálmurinn er stundum notaður við brúðkaup en einkum þó við jarðarfarir
og öldungar deyja með orð hans á vörunum. Stjórnmálamenn vitna mjög
gjarnan í hann á umbrotatímum og ekki síst erfiðleikatímum í lífi þjóða.
Sjálfur hef ég veitt því athygli og fjallað um það hve þessi sálmur, eða þessi
forna trúarjátning, er mikið notuð í kvikmyndum.13 Sálmurinn er augljós-
lega í uppáhaldi hjá kvikmyndagerðarmönnum, ekki síst í Bandaríkjunum
og því ekki að undra að um hann hefur verið talað í Bandaríkjunum sem
„veraldlegt helgitákn" (secular icon)14
Ohætt er að slá því föstu að enginn biblíulegur texti hafi fengið annað
eins vægi á hvíta tjaldinu og Slm 23. Textinn er sannarlega dæmi um forna
trúarjátningu úr Gamla testamentinu sem lifir góðu lífi í samtíð okkar,
9 Sjá W. Brueggemann 1995, The Psalms and the Life ofFaith, Gunnlaugur A. Jónsson 2008, Frá
leiðsögn til lofgjörðar. Ritröí Guðfræðistofnunar 2,27, s. 69-82.
10 H. Spieckermann 1989, Heilsgegenwart, s. 263-274, hefur gott yfirlit yfir helstu heiti sem
fræðimenn hafa gefið sálminum til að lýsa innihaldi hans. Sjá einnig W. L. Holladay 1993,
The Psalms Through Three Thousand Years, s. 359-372, Sigurður Örn Steingrímsson 1991: „Der
priesterliche Anteil. Bedeutung und Aussageabsicht in Psalm 23“ og S. Gillingham 2008, Psalms
Through the Centuries. Vol. One.
11 Um sterka stöðu sálmsins í íslensku trúarlífi má lesa í ritgerð Óskars H. Óskarssonar 2008,
Athvarf frá kyni til kyns, s. 59-62.
12 Sjá t.d. James L. Mays 2006, Preaching and Teaching the Psalms, s. 121, þar sem hann segir frá
guðsþjónustu þar sem Slm 23 hafði leyst hina postullegu trúarjátningu af hólmi: „We said it as
our Confession of Faith. That is a good and appropriate use of the psalm.“
13 Gunnlaugur A. Jónsson, 2002, A grænum grundum lætur hann mig hvílast. RitiS 3, s. 125-142.
14 Holladay, William L. 1993: The Psalms through Three Thousand Years, s. 359-371.
44