Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Blaðsíða 122

urðu milli hans og margra fyrrum vina hans og samstarfsmanna, einkum í
prestastétt.
Síðasti hluti bókarinnar fjallar um tímabilið eftir dauða Bergljótar (1915)
og þau verkefni sem Haraldur einbeitti sér að fram til 1928 er hann
lést. Fimmtugur að aldri, árið 1918, giftist Haraldur aftur Aðalbjörgu
Sigurðardóttur en hún hafði miðilshæfileika og mikinn áhuga á dulrænum
fyrirbærum. Aðalbjörg hvatti mann sinn til fyrirlestrahalds um dulræn
fyrirbæri vítt og breitt um landið og eftir 1918 var Haraldur á sannkall-
aðri sigurför innanlands þar sem hann predikaði og breiddi út boðskap
spíritismans. Einnig ferðaðist hann erlendis og fór á ráðstefnur sem tengdust
sálarrannsóknum. Sálarrannsóknafélagið var stofnað 1918 og var Haraldur
í forsvari fyrir því ásamt Einari H.Kvaran. Um 200 manns gengu í félagið
á stofnfundinum og ári síðar var fjöldinn kominn upp í um 450 manns:
Spíritisminn var orðinn fjöldahreyfing á íslandi.
Umfjöllun um sálarrannsóknir og spíritisma einkenna síðasta hlutann
að vonum, enda voru þessar hreyfingar algerlega miðlægar í lífi og starfi
Haralds. Spíritisminn hafði ekki eigið gildi í hans augum heldur var fremur
tæki, sem nota mátti á jákvæðan hátt. Gildi spíritismans var trúarlegt og
gekk út á að miðla hinu heilaga og guðlega og miðlar því útvaldir af æðri
máttarvöldum til þess að færa mönnum sannanir fyrir því „að hver og
einn ætti fyrir höndum að þroskast sem hrein sál í dýrðarlíkama.“ (bls.
272) í huga Haralds kom spíritisminn ekki í stað kristinnar trúar heldur
efldi hann trúna á Jesú Krist og boðskap hans. En þótt spíritisminn nyti
um skeið hylli alþýðu manna og leiðandi mennta- og stjórnmálamanna
kringum 1920 urðu smám saman breytingar á kirkjusýn og guðfræðistefnu.
Frjálslynda guðfræðin svonefnda átti ekki lengur upp á pallborðið hjá Jóni
Helgasyni biskupi sem fylgdist vel með stefnum og straumum í guðfræði á
Norðurlöndum. Þar ruddi sér nú til rúms íhaldssamari stefna með áherslu
á lútherskan rétttrúnað og játningar kirkjunnar. Arin milli 1920 og 1930
einkennast af togstreitu innan kirkjunnar um þessi mál og eru á vissan hátt
í hámarki við skyndilegt fráfall Haralds sem höfundur bókarinnar upplýsir
að hafi dáið vegna læknamistaka: Eitraður eter sem notaður var til að svæfa
hann varð honum að bana.
Að mínu mati hefur Pétur Pétursson unnið stórvirki með þessari bók.
Guðfræðileg og hugmyndasöguleg greining hans á efninu er djúpstæð
og hefur breiða skírskotun. Hér hefur einungis verið tæpt á nokkrum
helstu efnisþáttum en mörgu áhugaverðu sleppt. Aðall bókarinnar er hversu
120