Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Blaðsíða 22

„Þjóðin á mörgum mikið að þakka,“ sagði Sigurbjörn Einarsson í prédikun
á Rafnseyri 17. júní 2003 og bætti við:
Ég fer ekki svo um Gilsfjörð að ég hugsi ekki til Torfa í Olafsdal. Hann
var einn af þeim sem hrifust af Jóni forseta og hann vann mikið afrek af
eldmóði og fórnfýsi, ljáimir hans mörkuðu tímamót í lífi sveitaalmúgans
á íslandi. Það sagði afi minn, þegar hann á níræðisaldri, um miðja síðustu
öld, minntist þeirra umbyltinga sem hann hafði lifað, að ekkert hefði
munað eins miklu til bóta í búskapar baslinu og ljáirnir sem Torfi lét
gera.4
Líka má nefna Guðmund búfræðing og alþingismann Olafsson á Fitjum
í Skorradal.5
II
Jón Sigurðsson andaðist 7. desember 1879 og kona hans Ingibjörg
Einarsdóttir níu dögum síðar eða 16. desember. Fréttin af andláti þeirra
hjóna barst ekki til Islands fyrr en með fyrsta miðsvetrarpóstskipinu sem
kom til landsins 4. febrúar. Var þá þegar hafist handa um að gera útför
þeirra sem veglegasta en það hafði verið ósk þeirra að mega hvíla í íslenskri
mold. Bæklingur var gerður þar sem allt um athöfnina, undirbúningi
hennar og framkvæmd er lýst.6 Hilmar Finsen landshöfðingi samþykkti
ósk sem Tryggvi Gunnarsson hafði borið fram við hann f.h. Islendinga
í Kaupmannahöfn um að landssjóður greiddi útförina.7 Það var orðið
við þeirri beiðni og þegar til kom var greinilega ekkert til sparað og hin
glæsilega útför þeirra sýndi að Islendingar væru þjóð sem hefði metnað og
sjálfstraust.8 Upptaktur er sýndi sjálfstraust og metnað þjóðarinnar hafði
raunar þegar verið sleginn 1874 þegar þjóðhátíðin var haldin.9 Líkt og 1874
voru helstu skáld þjóðarinnar fengin til að yrkja ljóð og sálma til að syngja
við útförina og voru það þeir Benedikt Gröndal, Matthías Jochumsson og
4 Óprentuð prédikun 17.06.2003.
5 Sjá http://www.landbunadarsafn.is/frettir/nr/119410/ (sótt 2. september 2011).
6 Útfór 1880. H. E. Helgesen yfirkennari hafði yfirumsjón með öllu varðandi athöfnina en Sigurður
Jónsson sýslumaður, systursonur Jóns forseta og uppeldissonur, kostaði útgáfu bæklingsins og til
viðbótar voru lagðar kr. 100 sem var afgangur af fé því sem Islendingar í Höfn höfðu safnað saman
til að kosta minningarathöfnina í Kaupmannahöfn. Útfór 1880, s. 60.
7 Útför 1880, s. 24.
8 Útför 1880. Sjá og Guðjón Friðriksson 2003, s. 553-566; Jón Helgason 1941.1, s. 222 og Þórir
Stephensen 1997:11, s. 104-108.
9 Brynleifur Tobíasson 1958. í sjálfsævisögu sinni lætur Matthías sér fátt um finnast „tildrið" allt í
kringum þjóðhátíðina, Matthías Jochumsson 1959, s. 238-254.