Morgunblaðið - 17.03.2022, Síða 20

Unnur Freyja Víðisdóttir
unnurfreyja@mbl.is
Ný og metnaðarfull jöklavefsjá
verður kynnt í stjörnuveri Perl-
unnar sunnudaginn 20. mars. Um er
að ræða vef þar sem hægt verður að
nálgast mælingar og yfirlit um rann-
sóknir og breytingar á íslenskum
jöklum.
„Þetta er í fyrsta skiptið sem
þessi gögn eru tekin saman og gerð
aðgengileg á einum stað,“ segir
Hrafnhildur Hannesdóttir, sérfræð-
ingur á sviði jöklarannsókna hjá
Veðurstofu Íslands og einn ritstjóra
jöklavefsjárinnar, í samtali við
mbl.is.
Kort, mælingar, útlínur
og ljósmyndir
Á jöklavefsjánni verða birtar
sporðamælingar og gögn um út-
breiðslu og afkomu íslenskra jökla
og ýmsar aðrar upplýsingar um jökl-
ana.
„Sjálfboðaliðar Jöklarannsókna-
félags Íslands hafa séð um sporða-
mælingarnar frá stofnun félagsins
1950 en á hverju hausti fara þeir á
40-50 mismunandi staði á landinu til
að mæla stöðuna á hverjum sporði.“
Þar verður einnig hægt að sjá út-
línur jökla á ýmsum tímum, sem
dregnar hafa verið af jarðvís-
indamönnum eftir loftmyndum,
gervitunglamyndum, kortum og
leysimælingum á yfirborði jökla en
einnig raktar með GPS-mælingum
og greiningu á jökulgörðum og öðr-
um jarðfræðilegum ummerkjum um
fyrri stöðu jökulsporðs.
Mesta skrautið, að mati Hrafn-
hildar, er þó ljósmyndabankinn sem
verður að finna á vefsjánni, en hann
hefur að geyma fjölda ljósmynda
sem teknar hafa verið af íslenskum
jöklum og sýna vel þær breytingar
sem hafa orðið á þeim í gegnum árin.
„Það eru t.d. yfirlitsmyndir sem
teknar hafa verið úr flugvélum af
næstum hverjum einasta jökli á Ís-
landi nema þeim allra minnstu. Það
er fjöldinn allur af jöklum á Íslandi
sem fá enga athygli því stóru jökl-
arnir fá alla athyglina.
Svo eru samanburðarmyndir sem
hafa annars vegar verið teknar úr
lofti og hins vegar á jörðu niðri.
Þessum myndum höfum við verið að
safna saman á síðustu 5-10 árum en
þarna erum við að reyna að koma
þeim öllum saman á einn stað.“
Gögnin nýtast til
frekari rannsókna
Spurð segir Hrafnhildur tilgang
vefsjárinnar vera að auðvelda bæði
vísindasamfélaginu og almenningi
að nálgast upplýsingar um jökla á
Íslandi, hvort sem það er til að svala
forvitni eða nýta upplýsingarnar til
frekari rannsókna.
Loftlagssjóður og verkefnið
„Hörfandi jöklar“ á vegum umhverf-
is- og auðlindaráðuneytisins styrkja
smíði og rekstur jöklavefsjárinnar.
Aðrir samstarfsaðilar eru Vatnajök-
ulsþjóðgarður og Rannsóknasetur
Háskóla Íslands á Hornafirði.
Sem fyrr sagði verður vefsjáin
formlega kynnt við hátíðlega athöfn
í Perlunni klukkan tvö sunnudaginn
20. mars og hvetur Hrafnhildur alla,
sem hafa áhuga, til að mæta. Að
kynningunni lokinni verður gestum
boðið á sýninguna „Vatnið í náttúru
Íslands“ og sérsýningu um sögu
Jöklarannsóknafélagsins.
Jöklavefsjána er að finna á is-
lenskirjoklar.is.
Ný jöklavefsjá lítur dagsins ljós
- Sporðamælingar ásamt gögnum um útbreiðslu og afkomu íslenskra jökla birtar á nýju vefsjánni
- Ljósmyndir sem teknar hafa verið af íslenskum jöklum sýna vel þær breytingar sem orðið hafa
Breytingar Kort af jöklavefsjánni sýnir útlínur jökla á Íslandi á mismunandi tímum og hvernig þeir hafa breyst.
20 FRÉTTIR
Innlent
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. MARS 2022
Karítas Ríkharðsdóttir
Stefán Einar Stefánsson
Allir frambjóðendur í annað sæti í
prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í
Reykjavík eru sammála um að nú-
verandi útfærsla á borgarlínunni sé
of dýr og taka þurfi áform um hana
til algjörrar endurskoðunar.
„Það kom fram í skýrslu frá
danska greiningarfyrirtækinu
COWI að það verða aldrei nema tólf
prósent sem munu ferðast með
borgarlínu en á sama tíma á að
þrengja að annarri umferð,“ segir
Marta Guðjónsdóttir.
Friðjón R. Friðjónsson segir að
efla þurfi almenningssamgöngur í
borginni en segist hvorki fella sig við
borgarlínu Dags. B. Eggertssonar
borgarstjóra né það sem hefur verið
kallað borgarlína „light“.
Þau tvö, ásamt Þorkeli Sig-
urlaugssyni og Kjartani Magn-
ússyni, eru gestir Stefáns Einars
Stefánssonar og Karítasar Rík-
harðsdóttur í Dagmálum.
Hægt að fara í útboð
„Reykjavík nýtur ekki hag-
kvæmni stærðarinnar. Það er hægt
að bjóða út margvíslega starfsemi,“
segir Kjartan og nefnir sem dæmi
hugbúnaðarhús sem reka á af borg-
inni fyrir háar fjárhæðir, spurður
hvar hann telur að hægt sé að skera
niður í rekstri borgarinnar.
„Ég held að Reykjavíkurborg sé
eina sveitarfélagið á landinu sem
ekki býður út sorphirðu hjá heim-
ilum. Þetta er orðið mjög fátítt á
Vesturlöndum,“ segir Kjartan enn
frekar.
Efla þurfi stjórnun
Þorkell Sigurlaugsson segir að
fyrst og fremst þurfi að taka til
hendinni í stjórnun og skipulagi
borgarinnar. „Þá er hægt að bæta
þjónustu við íbúana og þjónustu við
fyrirtækin,“ segir hann.
Þorkell segir að hætta þurfi bruðli
og hætta að taka að sér verkefni
„sem átti að kosta fimmtíu milljónir,
en kostar hundrað milljónir þegar
upp er staðið“ og efla fjármála-
stjórnun borgarinnar.
Hræðist ekki uppsagnir
Launakostnaðurinn er lang-
stærsti liðurinn sem kallar á hag-
ræðingu hjá borginni segir Friðjón.
Hann segir að ekki sé einungis hægt
að láta starfsmannaveltu vinna með
sér heldur gæti hagræðing kallað á
fækkun starfsfólks og uppsagnir.
„Það verður þá bara að vera, því
að það er ekkert hægt að fara inn í
svona skrímsli, eins og borgin er, án
þess að í alvörunni vera tilbúin til
þess að taka heilu deildirnar, jú
bjóða þær út og tryggja störf, en það
er ekkert hægt að gera án þess að
vinna á launakostnaði,“ segir Frið-
jón.
Hann bendir á að laun hjá borg-
inni hafi hækkað um allt að tuttugu
prósent á undanförum árum, langt
umfram hinn almenna markað.
Byrji á sjálfri sér
Friðjón og Kjartan eru sammála
um að borgarstjórn eigi að byrja á
sjálfri sér og fækka borgarfulltrúum
aftur úr tuttugu og þremur í fimm-
tán. Kjartan segir að þegar fjölgunin
átti sér stað við upphaf yfirstand-
andi kjörtímabils hafi þau skilaboð
verið send út í allar borgarstofnanir
að aukning útgjalda væri í lagi.
Kjartan segir að gjaldtaka sem
fylgja á borgarlínunni sem hann
kallar „borgarlínuskatt“ muni leggj-
ast þyngra á íbúa í vesturhluta borg-
arinnar. Hann hafnar alfarið slíkri
skatttöku.
Undir þetta tekur Marta Guðjóns-
dóttir, „ég mun aldrei samþykkja
slíka tolla,“ segir hún.
Vill horfa til framtíðar
Þorkell segir það vanta að horfa
skipulagslega, rekstrarlega og
stjórnunarlega til framtíðar í borg-
inni. „Það er kannski ekki verið að
tala um nýjar deildir, þá þyrfti að
vera skipulags- og þróunarsvið inn-
an Reykjavíkurborgar sem talar við
fyrirtækin í borginni, sem talar við
fólkið í borginni, kynnir sér málefni
eldri borgara og reyni að þróa borg-
ina þannig að það þjóni sem best
þessum hagsmunum,“ segir Þorkell.
Greina má ólíka áherslu frambjóð-
endanna um hvernig hægt sé að
tryggja að Sjálfstæðisflokkurinn
geti byggt brýr til annarra flokka og
leitt meirihlutasamstarf.
Friðjón segist boða breytt vinnu-
lag og breytta hugsun. Í því felist
meðal annars gagnrýni á hvernig
tókst til við meirihlutaviðræður
flokksins síðast.
Kjartan og Marta segja að stefna
flokksins þurfi að vera skýr og hóp-
ur frambjóðenda að ganga í takt.
Þorkell segist ekki hafa áhyggjur af
því að flokkurinn geti ekki myndað
meirihluta.
Hafna hugmyndum Dags um borgarlínu
Morgunblaðið/Hallur Már
Dagmál Fjórir frambjóðendur sækjast eftir öðru sæti á lista Sjálfstæðisflokksins í prófkjöri hans um helgina. Þau eru gestir í Dagmálum.
- Fjórir bjóða sig fram í annað sæti í prófkjöri Sjálfstæðisflokksins í Reykjvík - Taka þurfi á fjár-
málastjórnun borgarinnar - Starfsmannakostnaður sérstaklega hár - Borgarlínuskattur ekki í boði
2022 SVEITARSTJÓRNARKOSNINGAR