Morgunblaðið - 17.03.2022, Blaðsíða 65

MENNING 65
MORGUNBLAÐIÐ FIMMTUDAGUR 17. MARS 2022
B
elfast er svarthvít og sykr-
uð mynd af æskuárum
leikstjórans, Kenneths
Branaghs, í Belfast á
Norður-Írlandi þegar átökin hófust
árið 1969. Kvikmyndin fylgir mót-
mælendafjölskyldu í verka-
mannastétt í Belfast og er sögð út
frá sjónarhorni níu ára drengs,
Buddys (Jude Hill), sem er hress og
skálduð útgáfa af Branagh sjálfum.
Hann dregur upp fegraða mynd af
æsku sinni í gegnum Buddy með
því að einblína frekar á hina dag-
legu hluti en átökin sjálf. Branagh
hefur verið gagnrýndur fyrir að
forðast fílinn í herberginu, þ.e.
átökin sem áttu sér stað milli kaþ-
ólskra og mótmælenda, og myndin
sé þannig ópólitísk mynd um póli-
tískt málefni. Buddy er hins vegar
aðeins níu ára, hann er að segja
söguna og þá fá aðrir, ekki síður
mikilvægir, hlutir rými í sögunni
eins og samræður hans við afa sinn
á útiklósettinu eða bíóferð fjöl-
skyldunnar á Chitty Chitty Bang
Bang (Ken Hughes, 1968) þegar
þau héldu að þau myndu detta úr
sætunum þegar bíllinn flaug af
stað.
Ömmu og afa Buddys leika Judi
Dench og Ciarán Hinds og gera það
listilega. Þau vekja gleymdar æsku-
minningar meðal áhorfenda þegar
við gáfum okkur tíma til þess að
eiga samræður við ömmu og afa og
kaffiboðin breyttust oft í gistipartí.
Barnshjarta Branaghs segir söguna
og mýkir þannig brúnir kvikmynd-
arinnar og um leið hjörtu áhorf-
enda. Falleg kvikmyndatakan, tón-
listin eftir Van Morrison og einföld
leikmyndin hjálpa til við að segja þá
sögu sem strákurinn vill segja. Eins
og þegar hinn gullfallegi faðir hans
(Jamie Dornan) gengur í átt að
heimili sínu eftir tvær vikur vinn-
andi á Englandi þá skýtur tökuvélin
hann eins og hetju á heimleið, sem
hann er í augum Buddys. Mamma
hans (Caitriona Balfe) og pabbi fá
einnig aldrei nafn í myndinni enda
myndi Buddy aldrei kalla þau eitt-
hvað annað en mamma og pabbi. Af
hverju ætti Buddy að einblína á hið
myrka þegar fegurðin blasir við
honum eins og foreldrar hans sem
minna helst á Gary Cooper og
Grace Kelly?
Branagh velur hvað tökuvélin
fangar og hvað ekki enda er það
hans réttur sem leikstjóri kvik-
myndarinnar. Hið myrka er þó ekki
ósýnilegt þótt fókus tökuvélarinnar
sé annars staðar. Áhorfendur eru
mjög meðvitaðir um áhyggjur fjöl-
skyldunnar, hvort sem það er dvín-
andi heilsa afa Buddys, peninga-
áhyggjur eða ógnin sem stafar af
hatri hóps mótmælendatrúaðra í
garð nágranna sinna kaþólikka. Um
leið og áhorfendur njóta hverrar
mínútu í fylgd Buddys í gegnum
Belfast er hnúturinn í maganum
óumflýjanlegur. Leiðtogi mótmæl-
endatrúaðra í illverkunum er Billy
Clanton (Colin Morgan) og er hann
sá eini úr þeim hópi sem áhorfendur
fá að kynnast. Billy er sýndur sem
erkióvinur og andstæða pabba
Buddys og verður þannig eins kon-
ar erkimynd af illmenninu sem
Buddy les um í myndasögunum sín-
um. Billy gefur pabba Buddys tvo
valmöguleika; að ganga til liðs við
þá eða borga sig út úr því, en pabbi
hans gerir hvorugt. Pabbi Buddys
er hetjan og Billy illmennið í sög-
unni hans og þar af leiðandi í kvik-
myndinni sjálfri. Eflaust þykir
mörgum áhorfendum þetta fullmikil
einföldun á átökunum í Norður-
Írlandi sem mörkuðu breytingu í
andrúmsloftinu og voru upphaf
þriggja áratuga ófriðar. Einhverjir
myndu gagnrýna föður hans fyrir
að taka ekki afgerandi afstöðu og
flokka hann í kjölfarið sem hluta af
vandamálinu og á þessi gagnrýni
rétt á sér en Buddy er bara níu ára.
Hans upplifun er líka gild.
Branagh leyfir sér að dvelja í
völdum augnablikum og kynnir
áhorfendum þá borg sem hann man
eftir og má segja að kvikmyndin sé
eins konar ástarbréf til Belfast.
Undir öllu sakleysinu snýst Belfast
um þá hjartnæmu upplifun að þurfa
að yfirgefa eigin upprunastað,
æskustöðvarnar. Myndin heiðrar
þau sem hafa verið, og eru enn, á
flótta frá eigin heimilum vegna póli-
tísks eða félagslegs umróts, sér-
staklega þau sem urðu fyrir beinum
áhrifum af Norður-Írlandsdeilunni.
Í lok myndarinnar birtast textar
sem koma þessum skilaboðum á
framfæri: „Fyrir þá sem urðu eftir,
fyrir þá sem fóru og fyrir þá sem
við misstum.“
Mynd Branaghs, Belfast, er til-
nefnd til sjö Óskarsverðlauna, þar á
meðal fyrir bestu mynd, og því ljóst
að kímni og jákvæðni Buddys hefur
brætt fleiri hjörtu en mitt kalda,
íslenska hjarta.
Barnaleg ballaða
Hjartnæm „Barnshjarta Branaghs segir söguna og mýkir þannig brúnir kvikmyndarinnar og um leið hjörtu
áhorfenda,“ segir um kvikmyndina Belfast eftir Kenneth Branagh sem fjallar um uppvaxtarár hans í Belfast.
Bíó Paradís
Belfast bbbbn
Leikstjórn: Kenneth Branagh. Handrit:
Kenneth Branagh. Aðalleikarar: Jude
Hill, Lewis McAskie, Caitriona Balfe,
Jamie Dornan, Judi Dench og Ciarán
Hinds. Bretland, 2022. 98 mín.
JÓNA GRÉTA
HILMARSDÓTTIR
KVIKMYNDIR
Í nýju sýningarrrými í Grafarvogi,
Café Pysju á Foldatorgi, hefur ver-
ið opnuð sýning á verkum eftir Ás-
mund Ásmundsson myndlistar-
mann. Ásmundur var áberandi í
myndlistarlífinu hér á landi um
langt árabil en hefur síðustu ár ver-
ið búsettur í Noregi. Í tilkynningu
segir að verkin á sýningunni hafi
hann teiknað og séu myndirnar í
senn „pólitískar, tilvistarlegar og
goðsögulegar, með vísanir í ýmsar
áttir, tíma og rúm; rómverska
heimsveldið, kólóníalisma, okkar
tíma og heimsendi – það sem kalla
mætti seríu eða albúm af táknum
og fyrirbærum“.
Í Café Pysju er ætlunin að sýna
verk samtímalistamanna og er opið
frá fimmtudegi til sunnudags frá 10
til 18.
Vísanir Verk eftir Ásmund á sýningunni.
Verk Ásmundar
sýnd í Café Pysju
Guðrún Elsa
Bragadóttir flyt-
ur fyrirlestur í
fyrirlestrasal
Þjóðminjasafns-
ins í hádeginu í
dag, fimmtudag,
kl. 12 og er það
fimmti fyrir-
lestur í röðinni
„Hinsegin Ísland
í alþjóðlegu sam-
hengi“. Fyrirlestur Guðrúnar Elsu,
sem er á ensku, fjallar um hinsegin
kvenleika í kvikmyndum Kristínar
Jóhannesdóttur. Í tilkynningu segir
að flókið samband okkar við kven-
leikann sé tekið til skoðunar um
leið og valkosta við hið karllæga
sjónmál er leitað í formi hinsegin
framsetningar á kvenleika.
Fyrirlestrinum, sem er á ensku,
verður einnig streymt.
Hinsegin kvenleiki í
myndum Kristínar
Guðrún Elsa
Bragadóttir
Nánari upplýsingar um sýningartíma á sambio.is
TRYGGÐU ÞÉR
MIÐA INNÁ
HERCULE POIROT ER MÆTTUR
Í SÖGU AGATHA CHRISTIE
Í LEIKSTJÓRN KENNETH BRANAGH
SÝND MEÐ ÍSLENSKU TALI
86%
EMPIRE
TOTAL F ILM
VARIET Y
“ONE OF THE BEST SUPERHERO MOVIES EVER MADE”
“A masterpiece.”