Úrval - 01.10.1955, Side 83

Úrval - 01.10.1955, Side 83
TRÚ OG SKYNSEMI 81 ið eins hræddir við dauðann og aðrir. Og eins og ég hef áður sagt, mun sá maður sem trúir á annað líf, finna jafnmikla stoð í þeirri trú hvort sem hún er röng eða rétt. Framangreind skýring á hlut- verkum trúarinnar er sama eðlis og vænta mætti frá fé- lags- eða sálfræðingi. Hún er ennfremur vísbending um, að höfundinn skorti sjálfan slíka trú. Þetta er næsta einkennilegt, því að ekki er rökfræðilega séð nein ósamkvæmni í því að játa trú, þ. e. gera kröfu til að trúar- atriði séu talin sannleikanum samkvæm, og að lýsa hlutverk- um trúarinnar. Oss mundi t. d. ekki finnast, að lýsing á notkun vorri á þekkingu mannsins á atómbyggingu heimsins sem vér lifum í, væri ósamrýmanleg við- urkenningu vorri á þekkingunni. Hversvegna er þá lýsing á hlut- verkum trúarinnar vísbending um, að sá sem lýsir sé vantrú- aður? Svarið er í stuttu máli á þessa leið: Sannanir og tilfinningar eru hvortveggja þáttur í trúnni. Það fer eftir sönnunum, hvort trú telst sönn eða ósönn; það réttlætir trúna, ef sannanirnar eru nógu ótvíræðar. En tilfinn- ingarnar hafa einnig sín áhrif; maður getur verið trúaður, þótt sannanir skorti og verið van- trúaður þrátt fyrir ótvíræðar sannanir, ef maður finnur hjá sér sterka hvöt til þess. Að jafnaði þarf ekki að taka tillit til tilfinninga, ef maður trúir þegar nægar sannanir eru fyrir hendi en trúir ekki, ef sannanir skortir. Trúi hann þótt sannanir skorti eða sé vantrúaður þrátt fyrir sannanir, þá er nauðsyn- legt að taka tilfinningarnar með í reikninginn. M.ö.o., ef maður trúir því, að sannanir séu næg- ar fyrir trú hans, þarfnast hann engra skýringa á trú sinni. Að- eins þeir, sem telja sannanir fyrir trúnni ónógar, þarfnast skýringa á því, hversvegna hin- ir trúuðu halda trú sinni. Þess- vegna eru það aðeins þeir, sem ekki aðhyllast nein trúarbrögð, sem hafa tilhneigingu til að gera sér grein fyrir þeim hlutverk- um, sem trúin gegnir. Lesandinn mun því ekki verða undrandi að heyra, að höfund- urinn er sjálfur trúlaus, og held- ur að ekki sé til neinn ótvíræð- ur vitnisburður um sanngildi trúarbragð®,. Rökin fyrir tilveru guðs ná ekki tilgangi sínum, og þó líklega hvað sízt ,,sannanir“ kristindómsins, t. d. meyjarfæð- ingin og upprisa Krists. Því að þótt þetta hvorttveggja væri ó- hrekjanlegar staðreyndir, mundi það ekki sanna það, sem því er oft ætlað að sanna, svo sem það, að Kristur sé sonur guðs eða að trúaðir menn geti vænzt þess að lifa áfram eftir dauðann. Þessar ályktanir eru ekki nýjar og margir trúaðir menn myndu afdráttarlaust taka undir þær. Því að trúarbrögðin krefjast trúar í verki, sem felst í mis-
Side 1
Side 2
Side 3
Side 4
Side 5
Side 6
Side 7
Side 8
Side 9
Side 10
Side 11
Side 12
Side 13
Side 14
Side 15
Side 16
Side 17
Side 18
Side 19
Side 20
Side 21
Side 22
Side 23
Side 24
Side 25
Side 26
Side 27
Side 28
Side 29
Side 30
Side 31
Side 32
Side 33
Side 34
Side 35
Side 36
Side 37
Side 38
Side 39
Side 40
Side 41
Side 42
Side 43
Side 44
Side 45
Side 46
Side 47
Side 48
Side 49
Side 50
Side 51
Side 52
Side 53
Side 54
Side 55
Side 56
Side 57
Side 58
Side 59
Side 60
Side 61
Side 62
Side 63
Side 64
Side 65
Side 66
Side 67
Side 68
Side 69
Side 70
Side 71
Side 72
Side 73
Side 74
Side 75
Side 76
Side 77
Side 78
Side 79
Side 80
Side 81
Side 82
Side 83
Side 84
Side 85
Side 86
Side 87
Side 88
Side 89
Side 90
Side 91
Side 92
Side 93
Side 94
Side 95
Side 96
Side 97
Side 98
Side 99
Side 100
Side 101
Side 102
Side 103
Side 104
Side 105
Side 106
Side 107
Side 108
Side 109
Side 110
Side 111
Side 112
Side 113
Side 114
Side 115
Side 116

x

Úrval

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Úrval
https://timarit.is/publication/1841

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.