Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Side 164

Aðskilin búseta: Búsetumynstur pólskra innflytjenda í Reykjavík
164 ..
endahópa hætta hinir innfæddu svo að líta á innflytjendahópinn sem utanaðkomandi. Af þessu öllu
leiðir svo að aðskilin búseta innflytjenda er tímabundið ástand.
Hið almenna aðlögunarsjónarhorn gerir ráð fyrir því að innflytjendur vilji aðlagast nýju sam-
félagi að fullu. Kenningar um sértæka aðlögun gera það ekki. Samkvæmt slíkum kenningum velja
innflytjendur að hvaða marki þeir aðlagast nýju samfélagi og hvaða þáttum þess samfélags þeir að-
lagast. Oftar en ekki leggja innflytjendur áherslu á að aðlagast atvinnulífinu og völdum samfélags-
legum þáttum en kjósa að varðveita hluta af menningararfi sínum, hefðum og venjum (Gibson, 2001;
Portes og Rambaut, 2001).
Rannsóknir benda til þess að það hafi jákvæð áhrif á lífsgæði innflytjenda að hafa stjórn á að-
lögun sinni að nýju samfélagi (Lee og Zhou, 2015). Af því leiðir meðal annars að það er ekki sjálf-
gefið að aðskilin búsetumynstur innflytjendahópa og innfæddra séu tímabundin. Þvert á móti geta
það verið hagsmunir innflytjenda að safnast saman á tilteknum búsetusvæðum til að viðhalda vissum
menningareinkennum og njóta stuðnings frá tengslaneti innflytjenda af sama uppruna (Lee og Zhou,
2004). Þá hefur samsöfnun innflytjenda af tilteknum uppruna á ákveðnum svæðum áhrif á nýja
innflytjendur af sama uppruna. Slíkir innflytjendur fá upplýsingar um tækifæri á húsnæðismarkaði
frá einstaklingum sem hafa þegar flutt til landsins sem um ræðir en þekking þeirra síðarnefndu tak-
markast oftar en ekki við þau svæði sem þeir hafa reynslu af (Sampson, 2012). Að auki þess getur
það auðveldað nýjum innflytjendum flutninginn að setjast að á svæði þar sem er mikið af fólki með
sama uppruna.
Samkvæmt kenningum um lagskipta aðlögun ráðast afdrif innflytjenda einkum af þeim björgum
sem þeir koma með til nýs lands. Einstaklingum sem koma frá landi með skylda menningu og/eða
tungumál, hafa menntun sem er tekin gild í nýja landinu, eru með sama húðlit og innfæddir og hafa
sterkan fjárhagsstöðu er gjarnan betur tekið. Það veitir þeim svo aukin færi á að falla inn í sam-
félagið (Zhou, 1997). Þó hér sé horft til einstaklinga er gjarnan gengið út frá því að innflytjendur af
sama uppruna séu svipaðir hvað varðar þessa þætti. Þetta sjónarhorn getur skýrt aðlögunarmynstur
mismunandi innflytjendahópa. Þannig má til dæmis leiða líkur að því að hvítir innflytjendur frá
hinum Norðurlöndunum standi almennt betur og eigi greiðari leið að inngildingu í íslenskt samfélag
en til dæmis innflytjendur frá Filippseyjum. Hluti af skýringunni á muni hópanna liggur í því hvar
mismunandi innflytjendur setjast fyrst að. Innflytjendur með meiri bjargir eru líklegri til að setjast að
í efnameiri hverfum, fá betri störf og komast hratt í tengsl við innfædda á meðan innflytjendur með
takmarkaðar bjargir hafa tilhneigingu til að setjast að í tekjulægri hverfum (Portes, 2007; Silberman,
Alba og Fournier, 2007). Það getur haft áhrif á möguleika innflytjenda til inngildingar umfram það
sem leiðir af einkennum einstaklinga. Kenningar um lagskipta aðlögun kalla á nánari skoðun á sam-
setningu innflytjendahópsins.
Pólskir innflytjendur á Íslandi
Búferlaflutningar fólks frá Póllandi til Íslands eiga sér langa sögu sem Anna Wojtynska (2011) hefur
rakið ítarlega. Það var á seinni hluta 10. áratugarins þegar innflytjendum frá Póllandi byrjaði að
fjölga að ráði. Á þessum tíma þurftu Pólverjar atvinnuleyfi til að starfa á Íslandi og þurftu að hafa
atvinnutilboð í höndunum til að fá slíkt leyfi. Á sama tíma voru Pólverjar eftirsóttir af íslenskum
atvinnurekendum enda reynslan af þeim góð. Þeir pólsku innflytjendur sem voru þá þegar til staðar
urðu sumir milligöngumenn á milli íslenskra atvinnurekenda og Pólverja sem voru að leita sér að
starfi utan heimalandsins. Þannig myndaðist flutningskeðja þar sem tengsl milligöngumanna hafði
áhrif á það hvaða fólk kom til Íslands. Pólskir innflytjendur á Íslandi aðstoðuðu svo nýja innflytj-
endur, ekki bara við að finna sér vinnu heldur einnig við að finna sér húsnæði og að eiga við íslenska
stjórnsýslu. Árið 1998 voru Pólverjar orðnir fimmti stærsti innflytjendahópurinn á Íslandi, fjórði
stærsti hópurinn árið 1999, sá þriðji stærsti árið 2001 og næst stærsti hópurinn árið 2002 (Hagstofa
Íslands, e.d.c.).
Eftir 2005 hraðaði fjölgun pólskra innflytjenda svo um munar. Þar kemur tvennt til. Árið 2006