Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Blaðsíða 15

Bjarki Þór Grönfeldt og Vífill Karlsson
15 ..
sem höfðu styttri skólagöngu. Að öðru leyti var ánægja með tækifæri til íþrótta- og tómstundaiðk-
unar og unglingastarf meiri eftir því sem sveitarfélögin voru fjölmennari og meiri var ánægjan með
þennan þátt árið 2020 en 2016/2017.
Fjöldi athuganna er mikill á bakvið þessar greiningar en Pseudo R2 voru í öllum tilvikum lágur,
þ.e. 0,007-0,018, sem gáfu þá til kynna að líkönin gætu verið að skýra lítinn hluta af breytileikanum
í háðu breytunum. Pseudo R2 stuðlar voru því óheppilega lágir en það getur verið vegna þess hvað
gagnasafnið er stórt og hversu margar óháðar breytur voru í líkönunum en grein þeirra Hemmert og
félaga (2018) fjalla einmitt um þennan veikleika Pseudo R2 við þessar aðstæður og mæla ekki með
notkun hans þá. Ákveðið var samt að birta Pseudo R2 hér en hafa líka LR-próf með en þau bentu til
að líkönin í heild sinni hafi verið nokkuð góð og náð að útskýra breytileika háðu breytanna.
Ósamræmi í dreifingu almenns viðhorf fólks til síns sveitarfélags vakti athygli höfunda. Þegar
dreifingin var skoðuð kom í ljós að meðaltal hreinna dreifbýlissveitarfélaga var lægra en blandaðra
sveitarfélaga en miðgildin voru eins (Mynd 1). Hins vegar var 95% öryggisbil miklu víðara hjá
hreinum dreifbýlissveitarfélögum og efri mörkin lágu nærri efri mörkum blandaðra sveitarfélaga en
neðri mörkin voru töluvert fyrir neðan. Þetta gefur til kynna að í hreinum dreifbýlissveitarfélögum
séu íbúar sem eru jafn ánægðir með sitt sveitarfélag og íbúar blandaðra sveitarfélaga en líka íbúar
sem eru miklu óánægðari en íbúar blandaðra sveitarfélaga.
Mynd 1. Dreifni í svörum við viðhorfi til eigin sveitarfélags. Hringur gefur til kynna meðal-
tal með 95% öryggismörkum en kassi miðgildið. Gildið 0 á lárétta ásnum stendur fyrir svör
íbúa í dreifbýli blandaðra sveitarfélaga en 1 fyrir svör íbúa hreinna dreifbýlissveitarfélaga.
Næst var dreifnin skoðuð myndrænt með sama hætti fyrir mælingar á öðrum þáttum sem tengdust
þjónustu sveitarfélaga (ekki sýnt hér) og stóðust ekki Levene‘s prófið fyrir einsleita dreifni. Í ljós kom
að dreifnin í svörum íbúa hreinna dreifbýlissveitarfélaga var alltaf meiri en blandaðra sveitarfélaga.
Afstaða íbúa hreinna dreifbýlissveitarfélaga á þjónustu sinna sveitarfélaga voru því mjög ólíkar inn-
byrðis á meðan að þær voru miklu líkari hjá blönduðum sveitarfélögum. Bara það atriði felur í sér
forskot blandaðra sveitarfélaga á hrein dreifbýlissveitarfélög því það felur í sér meiri jöfnuð í þjón-
ustu sveitarfélaga gagnvart íbúunum eða einfaldlega meira öryggi fyrir gæðum þjónustunnar í þeim
blandaðri. Stundum náði efra öryggisbilið hjá íbúum hreinna dreifbýlissveitarfélaga efra öryggisbili
íbúa blandaðra sveitarfélaga en neðra öryggisbilið var alltaf langt fyrir neðan eins og kom fram er
varðar almennt viðhorf þátttakenda til síns sveitarfélags og sýnt er myndrænt (Mynd 1). Í öllum