Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Blaðsíða 173

Kolbeinn Stefánsson
173 ..
Aftur á móti er sá hópur fremur fámennur og meirihluti þeirra sem hafa búið lengur á Íslandi
hefur safnast saman í eldri úthverfunum. Það skýrir að búsetumynstur pólska innflytjenda á Íslandi
hafa almennt ekki orðið líkari búsetumynstrum borgarbúa með íslenskan bakgrunn yfir tíma. Það
skýrir líka að búsetumynstur þeirra pólsku innflytjenda sem hafa búið hér lengst eru ekki líkari
búsetumynstrum borgarbúa með íslenskan bakgrunn en þeirra sem hafa dvalið hér skemur. Það
stangast á við almennar aðlögunarkenningar.
Hvað varðar tilgátur 4 og 5 er myndin ögn flókin. Í aðra röndina er ekki um það að ræða að
pólskir innflytjendur festist í fyrsta sem þeir flytja inn í við komuna til landsins. Það að sambandið
á milli búsetu pólskra innflytjenda og miðgildis tekna hverfa veikist með lengri búsetu mælir gegn
tilgátu 5, að saman söfnunin sér val, sem og sú staðreynd að meðal lengd búsetu á landinu sé hæst
í eldri úthverfunum. Aftur á móti benda niðurstöðurnar einnig til þess að það sé engu að síður sterk
tilhneiging til saman söfnunar, það er að í stað þess að dreifast um borgina sé fremur um að ræða
flutninga frá skólahverfunum við norðurströndina og upp í eldri úthverfin.
Bæði þessi svæði eru að mörgu leyti svipuð hvað varðar tekjur íbúanna og fjölda innflytjenda á
meðal íbúa. Það er ef til vill hægt að túlka þessa niðurstöðu sem vísbendingu um að pólskir innflytj-
endur neyðist til að búa í tekjulægri hverfum en ekki endilega í tilteknu tekjulágu hverfi. Það væri
þar með stuðningur við tilgátu 4.
Aftur á móti sýndu niðurstöðurnar líka umtalsverðan mun á svæðunum tveimur sem um ræðir.
Norðurströndin er líklegri til að vera fyrsta stopp pólskra innflytjenda en pólskir innflytjendur í eldri
úthverfunum hafa búið mun lengur á landinu. Það gæti verið til marks um að þegar pólskir innflytj-
endur skjóta rótum í íslensku þjóðfélagi þyki þeim engu að síður eftirsóknarvert að búa í umhverfi
þar sem er allnokkur fjöldi fólks af sama uppruna. Það sem eldri úthverfin hafa þá að bjóða umfram
skólahverfin við norðurströndina er rótgrónara og stöðugra innflytjendasamfélag. Það myndi styðja
tilgátu 5. Það verður þó að teljast óbeinn og afar veikur stuðningur við þá tilgátu.
Tekjur og búseta pólskra innflytjenda
Búsetumynstur innflytjenda tengjast ekki aðeins aðlögun þeirra að samfélaginu yfir tíma heldur
einnig þeim björgum sem þeir hafa yfir að ráða. Af þeim eru tekjur sennilega mikilvægastar hvað
varðar möguleika fólks á húsnæðismarkaði. Ein leið til að hugsa um þetta er að lengd dvalar breytir
litlu um búsetu innflytjenda ef þeir hafa ekki efni á húsnæði á svæðum þar sem hlutfall innflytjenda
er ekki hátt.
Ein leið til að prófa kenningar um sértæka aðlögun er að skoða búsetumynstur mismunandi tekju-
hópa fólks með sama uppruna. Ef pólskir innflytjendur sækjast eftir að búa nálægt öðrum pólskum
innflytjendum ættum við að sjá tilhneigingu á meðal tekjuhærri pólskra innflytjenda til að spegla bú-
setumynstur tekjulægri pólskra innflytjenda. Mynd 7 sýnir því ólíkindavísitölu annarrar tekjutíundar
og upp úr í samanburði við neðstu tekjutíund eftir uppruna. Það reyndist nauðsynlegt að sameina
efstu tvær tekjutíundirnar vegna þess hve fáir pólskir innflytjendur voru í efstu tekjutíund.
Myndin sýnir að búsetumynstur pólskra innflytjenda verða sífellt ólíkari búsetumynstrum þeirra
tekjulægstu á meðal þeirra með hækkandi tekjum upp að sjöundu tekjutíund. Eftir það er ólíkinda-
vísitalan nokkuð stöðug. Það sem meira er, tekjur leiða til meiri ólíkinda í búsetu mismunandi tekju-
hópa á meðal pólskra innflytjenda en meðal borgarbúa með íslenskan bakgrunn. Þannig hefðu rúm
37% pólskra innflytjenda í neðstu tíund tekjudreifingarinnar þurft að flytja á milli skólahverfa til að
ná sama búsetumynstri pólskra innflytjenda í efstu tveimur tíundum dreifingarinnar. Fyrir borgarbúa
með íslenskan bakgrunn var hlutfallið nær helmingi lægra, eða tæplega 19%.