Morgunblaðið - 24.04.1999, Blaðsíða 60

iiO LAUGARDAGUR 24. APRÍL 1999
MORGUNBLAÐIÐ
UMRÆÐAN
Hvar er best að búa?
ÉG VAR að tala við
konu í Reykjavík um
daginn. Við ræddum
lengi saman um daginn
og veginn. Hún vildi
kynnast mér og því
sem ég var að fást við í
Þingeyjarsýslum. Ætli
við höfum ekki rætt
saman í um það bil hálf-
tíma. Þegar við kvödd-
umst sagði hún svona
rétt tii þess að leggja
.áherslu á kveðjuna:
„Soffía, það er svo gam-
an að tala við fólk utan
af landi.“ Þetta fékk
mig til að staldra við
um stund og hugsa. Ég
var greinilega í hennar huga „kona
utan af landi“. Þau orð hafa eflaust
ákveðna merkingu í hennar huga,
en mér varð spurn. Hvað merkir
það að vera kona utan af landi? I
starfi mínu sem félagsmálastjóri
þarf ég að sækja ýmsa fundi og
þjónustu til Reykjavíkur. Ég finn
sjaldan fyrir því að ég sé einhver
sérstök afmörkuð landsbyggðar-
stærð og í starfi mínu á Évrópu-
grundvelli, þar sem ég sinni málefn-
»-------------------------------------
um félagsmálastjóra,
er ég fullkominn jafn-
ingi fulltrúa hinna
Evrópulandanna, þó
svo að ég komi frá
Húsavík.
Að fæðast
á röngum stað!?
Skömmu eftir að ég
átti þetta símtal við
Reykjavíkurkonuna
heyrði ég viðtal við
dósent í viðskipta- og
hagfræðideild Háskóla
Islands, Gylfa Magn-
ússon. Sá maður var að
kynna erindi sem hann
ætlaði að halda á mál-
þingi á vegum háskólans daginn eft-
ir um framtíð búsetu á Islandi. Mér
fannst viðtalið við hann merkilegt.
Hann sagði t.d. að Reykjavíkurborg
færi batnandi með hverjum þeim
íbúa sem þangað flytti. Það má vel
vera. En hann sagði líka að íbúar á
landsbyggðinni hefðu ekkert sér til
saka unnið annað en það að fæðast á
röngum stað! Þama tók ég eftir við-
brögðum meðal þess fólks sem í
kringum mig var. Ymislegt fauk af
Byggðamál
Lítill skilningur virðist
oft vera fyrir hendi,
segir Soffía Gísladótt-
ir, þegar landsbyggðar-
maður og Reykjavíkur-
maður hittast og bera
saman bækur sínar.
vörum þeirra um þennan mann en
ég kýs að hafa það ekki eftir hér.
Mismiklar þakkir
Ég ákvað að sitja málþingið sem
fymnefndur Gylfi Magnússon hafði
vitnað til í viðtalinu. Rektor Há-
skóla Islands hafði skipulagt mál-
þingið það vel að okkur landsbyggð-
arfólkinu gafst kostur á að fylgjast
með því um gagnvirkan sjónvarps-
búnað.
Gylfi var þar mættur með erindi
sitt. í þetta sinn hlustaði ég á allt
erindið og af áhuga. Þetta var ágæt-
Soffía
Gísladóttir
Styður ríkisstjórnin baráttuna
gegn barnaþræikun eða ekki?
í NÓVEMBER á
síðasta ári fjallaði Sam-
bandsstjórn ASÍ um
stöðu Islands gagnvart
Aiþjóðavinnuniálastofn-
uninni, ILO. A þessum
fundi var kynnt sam-
norræn skýrsla um það
hvemig Norðurlöndin
hefðu staðið sig við að
standa við þær skuld-
bindingar sem þau hafa
tekið á sig gagnvart
ILO.
Áfellisdómur
yfir íslenskum
stjórnvöldum
I þessari skýrslu
kom m.a. fram að Island hefur til
þessa einungis fullgilt 18 ILO-sam-
þykktir en hin Norðurlöndin hafa
\fullgilt á bilinu 66 til 100. Af þeim 26
samþykktum sem gerðar hafa verið
innan ILO síðan 1980 hefur ísland
einungis fullgilt tvær. ísland er
ennfremur hið eina af Norðurlönd-
unum sem ekki hefur fullgilt allar 7
grundvallarsamþykktir ILO. Is-
lensk stjórnvöld hafa enn ekki full-
gilt samþykkt ILO nr. 138 um bann
við barnavinnu. I skýrslunni kemur
ennfremur fram að íslensk stjórn-
völd uppfylla ekki reglur ILO um
málsmeðferð gagnvart Alþingi.
Samkvæmt reglum ILO ber ríkis-
stjórn að leggja fyrir þjóðþingið til-
lögur um hvort fullgilda skuli þær
samþykktir sem gerðar hafa verið á
síðasta þingi ILO. Hér á landi hafa
-stjórnvöld yfirleitt kynnt Aiþingi
nýjar samþykktir án þess að leggja
fram tillögur um málsmeðferð. Af
þeim 26 samþykktum sem gerðar
hafa verið innan ILO síðan 1980
hefur aldrei verið íjallað um 16 á
þar til gerðum vettvangi þrátt fyrir
ítrekaðar tilraunir ASI til þess að fá
úr þessu bætt.
Hvað hafa
stjórnvöld sagt?
A undanfórnum
misserum hefur félags-
málaráðherra ítrekað
lofað umbótum á þessu
sviði. Staða okkar
varðandi samþykktina
um bann við barna-
þrælkun er verulega
ámælisverð og okkur
til hneisu. Fullgildingu
þessarar samþykktar
hefur ítrekað verið lof-
að, m.a. í svörum ráð-
hérra við fyrirspurn-
um á Aiþingi. ILO-
nefndin, sem ASÍ á
m.a. aðild að og sér um
undirbúning fullgildinga ILO-sam-
þykkta, náði í vetur samkomulagi
Barnavinna
Með aðgerðarleysi ís-
lenskra stjórnvalda,
segir Ari Skúlason,
liggur einfaldlega ekki
fyrir hvort þau styðja
alþjóðlega baráttu gegn
barnaþrælkun.
um að leggja til að tvær samþykktir
yrðu fullgiltar. Þar var um að ræða
samþykkt nr. 138 um barnavinnu og
samþykkt nr. 156 um sömu mögu-
leika og sömu meðferð karla og
kvenna á vinnumarkaði og starfs-
menn með fjölskylduábyrgð.
Hvorug þessara samþykkta var
fullgilt af Alþingi þannig að á þessu
kjörtímabili var engin ILO-sam-
þykkt fullgilt þrátt fyrir ítrekuð lof-
orð. Hver er skýringin á þessu? Vill
íslenska ríkisstjómin ekki taka þátt
í alþjóðlegri baráttu gegn barna-
vinnu? Innihald þessarar sam-
þykktar, sem er helsta baráttutæk-
ið gegn barnaþrælkun í heiminum,
felur ekki í ser neinar nýjar skuld-
bindingar af Islands hálfu og er ein-
ungis táknræn aðgerð um að við
tökum þátt í þessari baráttu. Er
ríkisstjórnin líka á móti því að bæta
aðstæður fólks á vinnumarkaði sem
er með fjölskylduábyrgð? Sam-
þykkt nr. 156 felur einmitt slíkar
umbætur í sér. Félagsmálaráðherra
hafði lofað að sú samþykkt yrði full-
gilt en það loforð var ekki efnt.
Hver er skýringin? Kom hinn
stjórnarflokkurinn kannski í veg
f'yrir fullgildingu?
ísland styður ekki baráttuna
gegn barnavinnu
Á næsta þingi ILO nú í sumar á
að hefja vinnu við nýja samþykkt
um barnaþrælkun. Með þeirri sam-
þykkt er stefnt að þvi að koma í veg
fýrir verstu tilvik barnaþrælkunar
sem snúa t.d. að vændi og klámiðn-
aði. Það er verulega hryggilegt til
þess að vita að ísland, eitt Norður-
landanna, kemur að því starfi án
þess að hafa fullgilt þá samþykkt
sem verið hefur í gildi til þessa.
Fullgildingu hefur ítrekað verið lof-
að og ráðherrar hafa tjáð sig digur-
barkalega um málefni bama og fjöl-
skyldna, einnig á alþjóðavísu. Það
liggur hins vegar í augum uppi að
aðkoma Islands að þessari nýju
samþykkt er ekki sérlega tráverð-
ug. Með aðgerðarleysi íslenskra
stjórnvalda liggur einfaldlega ekki
fyrir hvort þau styðja alþjóðlega
baráttu gegn barnaþrælkun. Þessi
staðreynd er smánarblettur á Is-
landi í alþjóðlegu samstarfi.
Höfundur er framkvæmdastjóri A1■
þýðusambands /s/ands.
Ari
Skúlason
MARIA
LÖVISA
FATAHÖNNUN
Brandtex fatnaður

Stretchbuxur kr. 2.900
Konubuxur frá kr. 1.690
Dragtir, kjólar,
blússur og pils.
Ódýr náttfatnaður.
is erindi þegar á heildina er litið en
mér finnst þó gagnrýnivert hversu
höfuðborgarmiðuð framsetningin
var. Ég tel að Reykvíkingar og aðr-
ir íbúar höfuðborgarsvæðisins hafi
verið mjög ánægðir með erindið og
mjög sammála Gylfa. Enda vakti
erindi hans mikla athygli og var tí-
undað á Stöð 2 sama kvöld. Fundar-
stjórinn, Ann^a Agnarsdóttir, dósent
við Háskóla íslands, þakkaði Gylfa
sérstaklega fyi'ir gott erindi og ítar-
leg svör. Það hefði í sjálfu sér verið
mjög eðlilegt - ef aðrir ræðumenn
hefðu hlotið sams konar þakkir. Þar
er ég að vísa til Guðnýjar Sverris-
dóttur, sveitarstjóra í Grýtubakka-
hreppi, sem var með mjög gott er-
indi um ímynd landsbyggðarinnar.
Guðný var mjög raunsæ í sínu er-
indi og fjallaði meðal annars um
samkeppnina sem á sér stað á milli
sveitarfélaga á landsbyggðinni.
Þegar hún hafði lokið erindi sínu
þakkaði Anna Agnarsdóttir henni
kærlega fyrir að segja okkur frá því
hvernig væri að búa í sveitinni! Er-
indi Guðnýjar hl.aut ekki hærri sess
en þetta í huga Önnu. Hvers vegna
skyldi það vera? Ég ákvað eftir
þessa reynslu mína af hugmyndum
Reykvíkinga um landsbyggðina að
setjast niður og skrifa grein eða
greinar um byggðamál og varpa um
leið fram spurningunni: Hvar er
best að búa?
Hefur hugarfar áhrif á búsetu?
Er komin upp sú kynslóð fólks
sem hefur litla sem enga reynslu af
búsetu á landsbyggðinni? Fólk sem
fætt er og uppalið í Reykjavík og
þar um slóðir og þekkir ekki líf á
landsbyggðinni nema af fréttaflutn-
ingi og öðrum áhrifum fjölmiðla?
Lítill skilningur virðist oft vei'a
fyrir hendi þegar landsbyggðar-
maður og Reykjavíkurmaður hittast
og bera saman bækur sínar. Það er
að segja á annan veginn því flest
landsbyggðarfólk, leyfi ég mér að
halda, hefur tiltölulega skýra mynd
af búsetu á höfuðborgarsvæðinu.
Það er stundum hægt að líkja hug-
arfari Reykjavíkurmannsins saman
við hugarfar Vesturlandabúans sem
telur að íslendingar búi í snjóhús-
um þegai' um vanþekkingu á búsetu
úti á landi er að ræða.
Ef staðreyndin er sú að það er
vanþekkingu um að kenna að hug-
arfar höfuðborgarbúans er á þenn-
an veg þá eram við um leið að tala
um fordóma. Fordómar festa gjarn-
an rætur þar sem reynslu- og þekk-
ingarleysi er fyrir að fara og því
stærri sem sá hópur verður því
meiri fordómar.
Höfunclur er félagsmálastjóri Þing-
eyinga og skipar 3. sæti á lista Sjálf-
stæðisflokksins í Norðurlandskjör-
dæmi eystra.
Skattlagning
Smugukvótans?
NÚ HEFUR verið
samið um veiðar í
Smugunni. Eru flestir
aðilar sammála um að
nauðsynlegt hafi verið
að semja um veiðar
þar, bæði til að koma
skynsamlegri stjórn á
veiðarnar og til að
þjóðir eins og Island,
Noregur og Rússland
standi ekki í harðvítug-
um deilum.
Á því er engin laun-
ung að Smugukvótinn
er kominn til vegna
veiða útgerða sem tóku
áhættu og sendu skip
sín norður í höf til að
leita efth' auknum afla annars stað-
ar en hér við land.
Nú gera íslensk stjórnvöld
samning við hluteigandi þjóðir um
veiðar á alþjóðlegu hafsvæði og
takmarka um leið frelsi þeirra út-
gerða sem þarna hafa stundað
veiðar. Líklega munu þau skip sem
þarna stunduðu veiðar fá kvóta í
samræmi við veiðireynslu sína sem
vonandi verður framseljanlegur
milli skipa eins og annar kvóti hér
við land.
Þá kemur upp „vandamál" hjá
sumum frambjóðendum í kosning-
um til Alþingis nú í vor. Þar sem
hægt verður að framselja kvóta
milli útgerða myndast verðmæti
sem þörf er á að skattleggja að
þeirra mati.
I Smugunni vora engin verð-
mæti en þar urðu til verðmæti við
veiðar skipanna. Síðan kemur ríkið
og takmarkar veiðarnar og skaðar
þar með útgerðina til skemmri
tíma þótt aflatakmörkunin sé nauð-
synleg á ofveiddum stofnum til
lengri tíma. Útgerðin aðlagar sig
takmörkuninni með hagræðingu á
veiðum og sameiningu veiðiheim-
ilda á færri skip. I stað þess að
gera flókna samninga um veiðina,
leigja menn á milli sín
kvótann fyrir ákveðið
verð og þeir sem fara í
Smuguna njóta af-
rakstursins ef einhver
verður.
En þá vilja menn
skattleggja kvóta sér-
staklega. Er ekki nóg
að skattleggja hagn-
aðinn ef hann verður
þá einhver? Halda
þessir aðilar að sér-
sköttun eins og um er
rætt verði til þess að
hvetja menn til
áhættufjárfestinga í
veiðum á nýjum svæð-
um eða vannýttum
tegundum sem era enn utan kvóta
(einsog gulllax og litlakarfa)?
Ég tel að íslenskur sjávarútveg-
Fiskveiðistjórnun
Er ekki nóg að skatt-
leggja hagnaðinn, spyr
Svanur Guðmundsson,
ef hann verður þá
einhver?
ur eigi góða möguleika í framtíð-
inni hér á landi og erlendis ef hann
fengi meira frjálsræði til sóknar.
Þess vegna er óþolandi að heyra í
fi'ambjóðendum sem era að bjóða
sig fram til starfa á Alþingi Islend-
inga að flestir vilja breyta kei-flnu
einhvem veginn en koma ekki með
tillögur um öfluga framtíðarsýn
fyrir íslenskan sjávarátveg.
Það skal tekið fram að þetta er
skoðun höfundar og endurspeglar
ekki skoðun Landsbréfa.
Höfundur er yfirmaður sjávarút-
vegsgreiningar Landsbréfa hf.
Svanur
Guðmundsson
Ræktaðu þinn innri mann -
ég skal siá um garðinn þinn „ . ,
o ' ° r Hringdu
Stanislas Bohic • Landslagsarkitekt • ( 898 4332
Fréttir á Netinu
(g'mbUs
SKÓLAVÖRÐUSTfG 3A • S 562 6999
Nýbýlavegi 12, sími 5544433