Skírnir - 01.12.1915, Blaðsíða 88

424
Bismarck.
Holste;ns, með því skilyrði, að Slesvík mætti hverfa undir
Danmörku, ef hún heimtaði það með þjóðaratkvæði.
Keisarinn viðurkennir fyrirfram þær landabreytingar, sem
Prússakonungur kynni að gera norðurfrá.
Þá var sá hættulegi keppinautur úr sögunni, hertoga-
dæmin fengin og þar með herskipalægi í Kiel, og opinn.
beinn og krókalaus vegur til ríkjasambands án Austurríkis.
Xú var þá og gert samband með norðurríkjunum og Vil-
hjálmur Prússa konungur gerður að forseta þess. Atti
hann að vera fulltrúi þess í viðskiftum við umheim, ráða
friði og ófriði í nafni þess, skipa í öll sambandsembætti,
framkvæma sambandsákvarðanir og stýra her og flota.
Stjórnir ríkjanna höfðu sambandsráðið að fulltrúa, en
kjósendur ríkisþing.
Nú var Frökkum ekki rótt, er þeir sáu hinn skjóta
og mikla vöxt Prússlands, enda urðu nú ýmsar greinar
til sundurþykkis. Reyndist hér sem jafnan, að Bismarck
sá lengra en aðrir menn, og þótti honum ekki seinna
vænna að reyna afl við Frakka, því að ekki var ósenni-
legt að þeir mundu síðar koma á fót margra ríkja sam-
tökum gegn Prússum. Nú var og herafli nægur, og auk
þess sættir komnar á við þingið, er það sá, hversu vel
hafði ráðist heraukinn og hversu vel Bismarck hafði séð
um fjárhag ríkisins og allan hag þess. Bismarck varð
enn hyggnari vinum og óvinum og hagaði svo til, að
stríðið varð óumflýjanlegt. Stríðið kom og Þjóðverjar
unnu frægan sigur, sem kunnugt er. En á meðan á stríð-
inu stóð og friðai’samningum starfaði Bismarck með
óþreytandi elju að því, að ná suðurríkjunum einnig í
þýzka sambandið nýja, því að áður hafði hann eigi náð
lengra en til tollfélags og ýmsra samninga. Og áður en
lokið var umsátinni um París, var öllum samningum lok-
ið og Vilhjálmi Prússa konungi boðin keisarakóróna og
keisaradómur yfir hinu nýstofnaða þýzka ríki. Hinn 18.
janúar 1871 lét hann krýna sig í Versölum. Nú var hinu
mikla verki lokið, langmesta og affararíkasta afreksverki
á síðari öldum.