Morgunblaðið - 11.11.2001, Blaðsíða 1

Morgunblaðið/RAX
Þess má vænta að ungir sem eldri muni leggja leið sína í Gamla sjúkrahúsið þegar það verður opnað á ný – og nú sem aðsetur bókasafns, skjalasafns og listasafns.
Menningarhúsin á Ísafirði
Menningunni er ekki í
kot vísað á Ísafirði.
Þar hefur verið unnið
að endurbótum á
þremur húsum með
sögu og sál, svo þau
fái hýst margvíslega
menningarstarfsemi.
Guðni Einarsson og
Ragnar Axelsson
skoðuðu Gamla
sjúkrahúsið, sem mun
hýsa bókasafn, skjala-
safn og listasafn, og
einkarekna menning-
armiðstöð í Edinborg-
arhúsi. Fyrrum hús-
mæðraskóli á Ísafirði
er nú tónlistarskóli og
við hann nýbyggður
tónleikasalur.
14
Sælkerar á sunnudegi
Vitlaus í villibráð
Rúnar
Júlíusson með
nýjan disk –
„Leið yfir“.
Prentsmiðja
Morgunblaðsins
Sunnudagur
11. nóvember 2001
B
MORGUNBLAÐIÐ 11. NÓVEMBER 2001
259. TBL. 89. ÁRG. SUNNUDAGUR 11. NÓVEMBER 2001 PRENTSMIÐJA MORGUNBLAÐSINS
STOFNAÐ 1913
10
Úrvalssveit
bin Ladens
Skjótt
skipast
stjórn-
málaveður
í lofti
12
Upprisan í
litnum 18
SÁDI-arabíski hryðjuverkamaður-
inn Osama bin Laden kveðst ráða
yfir gjöreyðingarvopnum og segist
tilbúinn að beita þeim gegn Banda-
ríkjunum neyðist hann til þess.
Þetta kemur fram í viðtali sem birt-
ist í gær í Dawn, dagblaði sem gefið
er út á ensku í Pakistan og þykir
áreiðanlegt.
Viðtalið tók Hamid nokkur Mir,
þekktur ritstjóri í Pakistan, sem áð-
ur hefur rætt við bin Laden. Menn
bin Ladens sóttu ritstjórann til
Kabúl, vöfðu laki um höfuð hans og
óku í fimm klukkustundir um veg-
arslóða. Á áfangastað var hann
leiddur inn í herbergi þar sem bin
Laden beið hans. Ritstjórinn kvaðst
í gær ekki hafa hugmynd um hvert
hefði verið ekið eða hvort samtalið
hefði farið fram í húsi, byrgi eða
helli. Hann tók fram að kaldara
hefði verið á fundarstaðnum en í
Kabúl.
Viðtalið var tekið 7. þessa mán-
aðar en Mir vinnur nú að ritun bók-
ar um bin Laden.
Í viðtalinu segir hryðjuverkafor-
inginn að „sögulegt íslamskt stríð“
sé nú háð í Afganistan því öflugustu
ríki heims hafi sameinast gegn
múslimum. „Ég vil lýsa yfir því að
noti Bandaríkjamenn efna- eða
kjarnorkuvopn gegn okkur kann að
fara svo að við svörum með efna- og
kjarnorkuvopnum,“ segir bin Lad-
en. „Við lítum svo á að vopn okkar
gegni fælingarhlutverki,“ bætir
hann við.
Aðspurður vill bin Laden ekki
greina nánar frá því vopnabúri sem
hann kveðst ráða yfir og hann neit-
ar að upplýsa hvar hann hafi komist
yfir gereyðingarvopn.
Bin Laden lýsir í viðtalinu enn yf-
ir ánægju sinni vegna hryðjuverk-
anna í Bandaríkjunum 11. septem-
ber. Hann segir að Bandaríkjamenn
séu ábyrgir fyrir þeim verknaði.
„Bandaríkjamenn og bandamenn
þeirra eru að drepa okkur í Palest-
ínu, Tsjetsníju, Kasmír og í Írak.
Múslimar hafa rétt á að ráðast gegn
Bandaríkjunum í hefndarskyni.“
Hann segir að óbreyttir borgarar,
konur og börn, hafi ekki verið skot-
mörkin 11. september. „Hin raun-
verulegu skotmörk voru táknmynd-
ir her- og efnahagsveldis
Bandaríkjanna.“ Hann tekur fram,
að engar sannanir séu fyrir því að
hann beri ábyrgð á hryðjuverkunum
en bætir við að Pervez Musharraf,
forseta Pakistans, verði „refsað“
fyrir að hafa gengið til liðs við
Bandaríkjamenn.
Að sögn ritstjórans sem viðtalið
tók var létt yfir bin Laden og hann
virtist við ágæta heilsu. Tólf lífverð-
ir voru viðstaddir og bar framkoma
þeirra þess merki að þeir væru ekki
styrkir á taugum.
Talsmaður Bandaríkjaforseta
vildi ekki tjá sig beinlínis um yf-
irlýsingar bin Ladens en minnti á að
ráðamenn vestra hefðu ítrekað
skýrt frá því að hann hefði reynt að
komast yfir gjöreyðingarvopn.
Mikilvægur sigur
Talsmenn talibanastjórnarinnar
viðurkenndu í gær að Norðurbanda-
lagið hefði náð borginni Mazar-e-
Sharif í Norður-Afganistan á sitt
vald á föstudag. Sögðu sérfræðingar
að fall borgarinnar væri fyrsta al-
varlega áfallið sem talibanar yrðu
fyrir frá því loftárásir bandamanna
hófust. Ljóst væri að loftárásirnar
síðustu daga hefðu gjörbreytt víg-
stöðunni og fall Mazar-e-Sharif
skapaði nýja möguleika á sviði land-
hernaðar, liðs- og birgðaflutninga.
Auðveldar aðstoð
við sveltandi fólk
Halldór Ásgrímsson utanríkisráð-
herra sagði í samtali við Morgun-
blaðið í gær að fall Mazar-e-Sharif
hefði í för með sér að auðveldara
yrði að koma hjálpargöngnum til
sveltandi íbúa Afganistan. Hefði
þetta komið fram á fundi sem Hall-
dór og aðrir utanríkisráðherrar
EFTA-ríkja áttu með starfsbræðr-
um sínum úr Evrópsambandinu í
New York á föstudagskvöld. „Það
var greinlegt að mönnum var nokk-
uð létt vegna þess að nú yrði hjálp-
arstarf auðveldara,“ sagði utanrík-
isráðherra. Sagði hann og að fram
hefði komið í máli Jack Straw, utan-
ríkisráðherra Bretlands, að fimm
sprengjur hefðu misst marks í her-
förinni í Afganistan. Straw hefði
sagt að það væri fimm sprengjum of
mikið en hins vegar hefði 7.000 slík-
um nú verið varpað á skotmörk í
landinu.
Bin Laden kveðst ráða
yfir gereyðingarvopnum
Islamabad, Kabúl. AFP, AP.
Talibanastjórnin staðfestir að Norður-
bandalagið hafi náð Mazar-e-Sharif
 Úrvalssveit bin Ladens/10
KJÓSENDUR greiða atkvæði á
kjörstað á Bondi Beach í Sydney í
gær, en þá gengu Ástralir að
kjörborðinu. Stjórn Johns How-
ards forsætisráðherra hafði sigur
og jók meirihluta sinn í neðri
deildinni, samkvæmt tölvuspá
ástralska sjónvarpsins ABC. Þeg-
ar búið var að telja 70% atkvæða
hafði samsteypustjórn Howards
bætt við sig tveim prósentum at-
kvæða frá því sem hún fékk í síð-
ustu kosningum. Samkvæmt spá
ABC fær flokkur Howards, Frjáls-
lyndi flokkurinn, 65 sæti og sam-
starfsflokkar hans 13, samtals 78
sæti af 150 í neðri deildinni. Kosn-
ingabaráttan snerist að mestu um
málefni flóttafólks sem leitar hæl-
is í Ástralíu. Kjósendum í landinu
er skylt að greiða atkvæði og er
þátttaka í kosningum þar yfirleitt
um 96%. Með sigrinum tryggir
Howard sér þriðja kjörtímabilið
sem forsætisráðherra. Leiðtogi
stjórnarandstöðunnar, Kim Beazl-
ey, formaður Verkamannaflokks-
ins, viðurkenndi ósigur sinn: „Við
höfum tapað í þessum kosningum.
Á því leikur enginn vafi.“ Að svo
mæltu sagði Beazley af sér for-
mennsku í Verkamannaflokknum.
Reuters
Howard
sigraði í
Ástralíu
 Skjótt skipast/12
FULLTRÚAR á umhverfisráðstefnu
Sameinuðu þjóðanna um Kyoto-bók-
unina, sem fram fór í Marrakesh,
náðu snemma í gærmorgun sam-
komulagi sem gerir bókunina að sátt-
mála. Umhverfisverndarsinnar voru
bitrir vegna þeirra tilslakana sem
gerðar voru að kröfu Ástrala, Kan-
adamanna, Japana og Rússa, sem
umhverfisverndarsinnar sögðu rekna
áfram af eiginhagsmunasemi.
„Með þessari eftirgjöf ... var verið
að útvatna samninginn,“ segir Siv
Friðleifsdóttir umhverfisráðherra.
Íslenska sérákvæðið hafi verið sam-
þykkt við lokaafgreiðsluna.
Gróðurhúsalofttegundir eru kolefni
sem verða flest til sem aukaafurð við
brennslu á olíu, bensíni og kolum. Á
undanfarinni öld hefur iðnvæðing
leitt til þess að milljarðar tonna af
þessum efnum hafa verið losaðir út í
andrúmsloftið með þeim afleiðingum
að það er smám saman að hitna, þar
eð þessi efni koma í veg fyrir að hluti
sólarorkunnar sem berst til jarðar
endurkastist út í geiminn.
Kyoto-bókunin kveður á um að að-
ildarríkin skuli á næstu tíu árum
draga úr kolefnalosun sinni miðað við
losun eins og hún var árið 1990. Rúss-
ar fengu fram miklar tilslakanir í
Marrakesh vegna skóga. Skóglendi
og ræktarland hafa verið nefnd „kol-
efnaniðurföll“ vegna þess að þau eyða
miklu af gróðurhúsalofttegundum
með ljóstillífun. Slíkt land kemur því
ríkjum til góða því að þau geta teflt
því fram til stækkunar á losunarkvóta
sínum.
Samkomulag um Kyoto-bókunina
Umhverfis-
sinnar bitrir
Marrakesh í Marokkó. AP, AFP.
 Stór stund/4