Andvari

Árgangur

Andvari - 01.01.2005, Blaðsíða 79

Andvari - 01.01.2005, Blaðsíða 79
andvari SKÁLD VERÐUR TIL 77 Þegar menn rifja ævi sína upp í ræðu eða riti er óhjákvæmilegt að ein- hverjar staðreyndir breytist. Það getur verið óviljaverk, minnið er gloppótt og áherslur aðrar en þegar atburðimir áttu sér stað, það getur einnig verið viljandi gert, menn hagræða einu og öðru svo betur fari að þeirra mati. Halldór Guðmundsson gerir þessu góð skil í bók sinni og segir meðal ann- ars: „Bækumar geta því verið vafasöm heimild um bemsku Halldórs, hann hnikar til staðreyndum eftir því sem honum hentar til að varpa ljósi á við- fangsefnið“ (743). Misræmi milli minningabókanna og annarra heimilda um sama tíma er víða áréttað í ævisögunni. Fullorðinn maður, sem hefur notið velgengni í lífinu, hefur aðra sýn á heiminn en ungur piltur með stóra drauma. Á milli rithöfundarins aldna og unga mannsins í minningabók- unum, sem er að stíga sín fyrstu skref á skáldskaparbrautinni, er írónísk fjarlægð. Skáldið hefur lagað æskuminningar sínar að sjálfsmynd sinni á efri árum (74) og er um leið að skapa heild úr minningum sínum, gera þær að sögu. Halldór Guðmundsson nefnir að Laxness hafi snemma á ferli sínum íhugað að gerast rithöfundur á erlendu máli. Hann skrifaði nokkrar sögur á dönsku sem hann fékk birtar í Berlingske Tidende í kringum 1920 og heim- ildir benda til þess að hann hafi einnig verið með í smíðum skáldsögu, sem hann skrifaði á dönsku og íslensku (76). í viðtali í Þjóðviljanum 1937 segir hann engu að síður að hann hafi aldrei hugsað sér að gerast rithöfundur á erlendu máli (401) og í minningasögunni Ungur eg var, sem kom út þegar Halldór var 74 ára, tekur hann í sama streng (76). Hvað veldur þessum sinna- skiptum? Hugsanlega má leita skýringa í því að þegar Halldór gældi við hugmyndir um skrif á erlendri tungu var hann ungur og óþekktur höfundur sem vildi vekja athygli í hinum stóra heimi og ná til sem flestra lesenda, en þegar blaðamaður Þjóðviljans tók viðtal við hann 1937 höfðu bækur hans komið út erlendis og hann hafði vaxandi áhuga á íslenskum fræðum, var farinn að huga að íslandsklukkunni og rannsakaði heimildir um sögutíma hennar (485). Það samræmist ekki sjálfsmynd Halldórs á efri árum, þegar hann er orðinn virtur rithöfundur, að hafa íhugað að skrifa verk sín á öðru tungumáli en íslensku. Því leiðréttir hann þetta „slys“ í Úngur eg var. í minningabókunum frá áttunda áratugnum og viðtölum við skáldið frá þeim tíma má sjá fleiri dæmi um breytta sýn hans á liðna tíð og nefnir Halldór Guðmundsson meðal annars að hann hafi, í samtölum við Ólaf Ragnarsson, ekki viljað kannast við að hafa soltið á höfundarferlinum (8). Samt er ljóst að hann átti oft í peningabasli, sérstaklega fyrstu árin, og átti jafnvel ekki fyrir mat (181). í mildi ellinnar gleymast harðindi æskuáranna. Halldór Guðmundsson tiltekur fleiri dæmi um breyttar áherslur Halldórs Laxness og fjallar mikið um muninn á frásögnum úr ferðasögunum tveimur frá Sovétríkjunum, / austurvegi og Gerska æfintýrinu, annars vegar, og minn-
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116
Blaðsíða 117
Blaðsíða 118
Blaðsíða 119
Blaðsíða 120
Blaðsíða 121
Blaðsíða 122
Blaðsíða 123
Blaðsíða 124
Blaðsíða 125
Blaðsíða 126
Blaðsíða 127
Blaðsíða 128
Blaðsíða 129
Blaðsíða 130
Blaðsíða 131
Blaðsíða 132
Blaðsíða 133
Blaðsíða 134
Blaðsíða 135
Blaðsíða 136
Blaðsíða 137
Blaðsíða 138
Blaðsíða 139
Blaðsíða 140
Blaðsíða 141
Blaðsíða 142
Blaðsíða 143
Blaðsíða 144
Blaðsíða 145
Blaðsíða 146
Blaðsíða 147
Blaðsíða 148
Blaðsíða 149
Blaðsíða 150
Blaðsíða 151
Blaðsíða 152
Blaðsíða 153
Blaðsíða 154
Blaðsíða 155
Blaðsíða 156
Blaðsíða 157
Blaðsíða 158
Blaðsíða 159
Blaðsíða 160

x

Andvari

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Andvari
https://timarit.is/publication/346

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.