Faxi

Árgangur

Faxi - 01.12.1983, Blaðsíða 49

Faxi - 01.12.1983, Blaðsíða 49
Jón Helgason frá Litla-Bæ á Vatnsleysuströnd Páttur úr Landnámu Landnáma er sagnasjóður sá einn dýrsti er þjádin geymir. Lína millum langar sögur lesa má þá hugann dreymir langt ífjœrð umfyrstu kynni feðra vorra á Isaláði þar sem hver að lund og landssið lífsbaráttu sína háði. Yfir hafúr Austurvegi Ingólfs heim að numdu svœði Hrolleifur var hingað kominn hugði á landnám út við grœði. Þá var allt þar öðrum helgað. Af því kunni vandinn stafa að flestir ýtrast orku neyttu olnbogarúm nóg að hafa. Verður inn í landið lengra leita svœðis bú aðfesta. I staðinn fyrir ströndu-œgis staðfestist við næst því besta. Þar sem minnti að mun á hafið mikið vatn á bak við heiði. Síðar það við þingstað kenndist. Þenkti rekkur hér á veiði. Eignar sér þar allstórt svœði engu gripinn hugarvíli. A Heiðarbœ hvar heitir síðan Hrolleifur sér reisti býli. Standa í norðri föstum fótum fjöll með tignaryfirbragði breið hvar mjallþök sveiparsólin. Úr Suðurfjalli reyki lagði. Um sig bjó nú eftir föngum erjaði jörð og viðc rkesti hjó í kurl við kolagrafir knappast þó hér yndi festi. Einhæf þótti vatna veiðin og vandi um fjöll 4ð gcela hjarða. Seggur fyrri seltu x'znur saknaði hinna norrku fjarða. Vestan heiðar segir sagan sífellt byggjast staðir fleiri. Úr Austurvegi að Ly/andsströndum aðsóknin varð meiri og meiri. Ein hafði frænka Ingólfs komið út hingað og fyrsta vetur hjáfrœnda sínutn fengið vistar þó framtak meira Eti betur. Frá Hvassahrauni nð Hvalsnestöngum hér nœstfékk því Imd að byggja hún Steinunn ,,gamla“ prn ingólfs engar ætlaði gjafir samt að þiggja. Einaflík lét frúin raóti flekkótta og máske bætta. Hyggstsvo mega kaup það kalla. Kvað á rifting minúi hcetta. Einn hafði Steinunn ungan fóstrað Eyvind hverjum nv. hún vildi landi úthluta hvers að takmörk um hreppskil eru ean í gildi. Upp til fjalls nær umrcett svœði. - Ekki kannske dað af mörgum. - Frá Hvassahrautu og svo meQ sænum suður að Kvíguvogabjörgum. Sér Eyvindur síðan reisti við sæinn frammi bæ í Vogum. Hvar á fengsæl fiskimiðin fáum komstmeð áratogum. Mátti þarna af mararsjóði mjög ágætan feng sér skapa. Fljótt varð alkunn aflasældin í aðdýpinu nærri Stapa. Hrolleifur sín hugsar ráðin. Hefurferð og ekki brestur gönguþol um holt ogheiðar og hraunamosa út og vestur. Stiklar líka steina og klappir með ströndu þvegnri bárusogum. Heldur þannig allt að inni Eyvindar í Kvíguvogum. Villsvo til að Vogabóndinn var þá æfðum handatökum í vör að róa rangahesti. Rígaþorski ogfeitum sprökum bylti á land í kugginn kippti kom und báðar síður skorðum. Hrolleifur til hans þá mælti hæverskulaust þessum orðum: Að þvískaltu eyru leggja erindi ég hefað rækja sem nú eftir eigin geði ætla afkappi nokkru að sækja. Skaltu við mig skipta á jörðum við skilmálana vel þigfella. Að Heiðarbœ svo héðan rýma. A hólmi berjast við mig ella. Þurfti ei segja í máli myrkan né mildan neitt í samningsgjörðum. Svona vart á síðri tímum sóst er eftir Vogajörðum. Við hranalega Hrolleifs ræðu heyrandi varð steinilostinn. Alls óvanur erjum vopna Eyvindur tókfyrri kostinn. Lengra fram er leið á vorið land sitt varð og bæ að rýma. Eystra setjast að við heiði undi þar samt skamman tíma. Fýsti ígrennd við fóstru sína flytja til að verjast erjum. Svo að eigin ósk komstsíðar út á nes að Bæjarskerjum. Svo um Hrolleif sagan greinir sér í Vogum una mátti. Þar dró marga þorska ogflyðrur. Þetta best við karlinn átti. Fram í elli halur hraustur hlaut þó síðast lífi tapa. Heygður var hvar heyra mátti haföldunnar sog við Stapa. - honum upp á topp undir segl og reyra niður. Vilhjálmi fannst það önugt og tímafrekt og fór því fram á það við Steindór að hann léti smíða kassa upp á toppnum til hægðarauka og var það gert. Sjaldan kom þó farangur í þessa kistu, en þar var gjarnan komið fyrir fiski á vertíðinni, sem Vil- hjálmur fékk hjá ýmsum sjómönn- um fyrir greiðvikni og áreiðanleg- heit, því sjómenn þurftu á brjóst- birtu o.fl. að halda, þá eins og nú, og komu gjarnan með góðfiski til að staðfesta greiðann. Fiskinn seldi Vilhjálmur fisksala í Reykja- vík og tvöfaldaði það laun hans, en mánaðarlaun hjá Vilhjálmi voru þá kr. 350.- á mánuði og voru það topplaun, en vinnnutími 12 - 16 tímar á dag og helgarfrí fá eða eng- in á annatímum. Einu sinni kom Vilhjálmur í seinna lagi að sunnan, kannske tafist við losun aflans. Kom þá Steindór út á planið til Vilhjálms og sagði: ,,Ég var farinn að halda að fiskbíllinn ætlaði ekki að koma í bæinn.“ Vilhjálmur hélt að þar með væri lokið fisksölu- ágóðanum. Ekki tók Steindór þó fyrir þennan fiskflutning og ræddi það ekki, enda mun hann kannske hafa fengið stöku spröku í soðið og honum þótti góður nýr fiskur úr Garðsjónum. Sannleikurinn er sá að menn, sem Steindóri féll vel við gerði hann vel við með ýmsu móti. Þegar Vilhjálmur hafði ekið á annað ár h já Steindóri, ýmist á rút- unni eða fólksbílum í bæjarakstri, milli rútuferða, kom þá einu sinni prúðbúinn maður með harðan kúluhatt á höfði inn á stöðina og bað um bíl. Vilhjálmi var falið að aka með manninn og var ferða- áætlun inn á Laugaveg og taka þar fólk og fara síðan niður í Dóm- kirkju. Þá var Hafnarstræti ekið bæði í austur og vestur. Vilhjálmur ók austur í átt að Laugavegi og hafði ekki farið langt er hann mætti öðrum bíl frá Steindóri. Ekki tókst betur til en svo að bíl- arnir rákust á og skemmdust báðir mikið. Farþegi Vilhjálms sem sat í framsætinu lenti fram í rúðunni og þegar að var gáð sat hatturinn fast- ur í rúðubrotinu en farþeginn horf- inn og gaf sig ekki fram til að sækja hattinn. Lögregla kom á staðinn og bað m.a. um ökuskírteini. Kom þá í ljós að ökuskírteini Vilhjálms hljóðaði upp á minna próf. Svo nærri var þetta stöð Stein- dórs að eigandinn Steindór Ein- arsson heyrði er bílarnir skullu saman og kom þjótandi á staðinn og bjóst Vilhjálmur ekki við góðu því að Steindór var harður í horn að taka ef svo vildi verða. Vil- hjálmur hafði þá orð á því við Steindór að nú væri víst best að hipja sig og fara á sjóinn aftur. Steindór sagði þá: ,,Hver var að tala um það? Það er alltaf hægt að fá meirapróf." Ekki leið langur tími þar til Vilhjálmur hafði full réttindi. Eftir þetta ók hann eink- um stóru bílunum. Vorið 1941 hætti Vilhjálmur hjá Steindóri og fór að aka á eigin bíl á Bifreiðastöð íslands, þar til um 30 bílstjórar af ýmsum stöðvum keyptu Bifreiða- stöðina Geysi og nefndu liana Hreyfil. Erfitt reyndist að fjármagna þessi viðskipti en þá kom til sög- unnar drengskaparmaðurinn Olafur Þorgrímsson hrl., frá Laug- arnesi og tókst honum að bjarga málum. Síðan hefur hann verið lögmaður félagsins. Vilhjálmur átti sæti í stjórn félagsins í 18 ár, lengst af varaformaður. Ennþá er Vilhjálmur með fjóra bíla í útgerð á Hreyfli. Samhliða akstrinum tók Vil- hjálmur sér ýmislegt fyrir hendur. M.a. gerðist hann sameignarmað- ur nokkurra Keflvíkinga að stofn- un h.f. Rastar, sem lét byggja Reykjaröst 1945 á ísafirði, og veitti Margeir Jónsson útgerðinni forstöðu. Síðan eignaðist Margeir Jónsson fyrirtækið og rekur það enn af miklum myndarskap. Jafnhliða stóð Vilhjálmur í byggingaframkvæmdum með son- um sínum. Þeir byggðu margar blokkir og seldu fjölda íbúða. Einnig stóð hann í bílainnflutn- ingi - flutti inn mikið af notuðum bílum frá Þýskalandi. Þegar maður lítur yfir þennan annasama lífsferil ályktar maður kannske að óbrigðul hreysti búi í Vilhjálmi og heilsufar betra en al- mennt gerist. Ástæðan fyrir þess- ari samantekt er hins vegar sú, að fyrir nokkru heyrði ég talað um Suðurnesjamanninn með sjö líf, og langaði til að heyra eitthvað af hans sjö lífum. Þá kom í Ijós að vissulega er Vilhjálmur sterk- byggður og sálarstyrkur að sama skapi, en „maðurinn með ljáinn" hefur sótt fast að honum og ávallt orðið frá að hverfa þrátt fyrir að Vilhjálmur hafi nú fitjað upp á átt- unda áratugnunr. Auk þess sem að framan getur hefði hann einu sinni orðið að láta lífið í slæmu bílslysi, einu sinni við það að hrapa niður, 8 m fall, af tveggja hæða húsi niður í gadd- freðna urð. Hann hefur staðið af sér kransæðaskurð - er ristur frá hálsið niður á hæl, einu sinni gerð- ur magaskurður og 80% magans tekin og fyrir 1/2 ári var krabbi farinn í gang við meltingarveg og stórt æxli fjarlægt. Alls hefur hann gengist undir 7 uppskurði. Senni- lega hefðu ekki margir staðið af sér allar þessar uppákomur við hliðina á áhyggjum og amstri langrar annasamrar ævi. Sjálfur segir hann að ást og umhyggja konu sinnar hafi verið þaö lífbelti, sem fleytt hafi sér í gegnum erfiða en skemmtilega ævi. Þess má geta að þau eiga fimm syni og eina dóttur, sem öll hafa með framtaki og dugnaði komið sér vel fyrir og búið sér farsæla framtíð, eftir því sem séð verður. Það vekur athygli í viðræðu við Vilhjálm hve heilsteyptur hann er, lífsglaður, fróður og hefur fjörleg- an frásagnarmáta. Þrátt fyrir háan aldur býr hann enn yfir þeim eigin- leikum sem gerðu hann vinsælan á árum fyrr - skyldurækni og hjálp- semi, sem margir minnast enn og þakka. Jafnvel nú í skammdeginu og vetrarhörku kippir hann inn í bíl- inn hjá sér ungum dreng með út- troðna tösku af Faxa og ekur hon- unr á fjærstu sölugötu svo að litlir lúnir fætur endist betur. 248-FAXI FAXI-249
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96

x

Faxi

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Faxi
https://timarit.is/publication/678

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.