Ný saga - 01.01.1997, Blaðsíða 24

Ný saga - 01.01.1997, Blaðsíða 24
Helgi Skúli Kjartansson Landnámið eftir Tilgangur þessarar greinar er að rekja vissa mögulega þræði í sögu landnáms- aldar og leggja í dóm lesenda Mynd 1. Hæpin hugsýn. Úvíst er hvort djúpbyggði knörinn hafi verið fundinn upp svo snemma að landnámsmenn Islands ættu slíkar fleytur. Fullorðnir stórgripir hafa verið erfiður flutningur um úthafið og útilokað að land- námsleiðangur flytti með sér búfé sem gæfi af sér veru- lega björg fyrstu misserin. Forsögulegt tímabil ~WT ENGI LÉTUM VIÐ ÍSLENDINGABÓK OG j / Landnámu duga til þess að láta svo ¦ *' H heita, að við ættum ritheimildir um sögu landsins frá upphafi. En þótt einhverjar samtímaheimildir séu til sem skipta máli um elstu sögu fslands (varla þó nema Dicuilus, sá sem vissi til þess að um 800 hefðu einsetu- menn tínt lýs úr skyrtum sínum við ljóma miðnætursólar norður á Thule'), þótt vel megi vera að einhver kveðskapur sé varð- veittur sem að stofni til sé ortur af fyrstu kyn- slóðum íslendinga, og þótt eitthvað af munn- mælaefni íslenskra fornrita eigi vafalaust ræt- ur að rekja til elstu byggðar í landinu - þá er það ekki nóg.2 Bæði hefur raunsærri gagnrýni gjörbreytt mati okkar á heimildargildi forn- rita, og svo hafa orðið framfarir á öðrum svið- um (ekki síst í fornleifafræði) sem stæla okk- ur til að horfast í augu við takmarkanir rit- heimildanna. Sögulegur tími - sá tími sem að verulegu leyti og með nokkru öryggi má skoða í ljósi ritaðra heimilda - rennur því ekki upp á ís- landi fyrr en eitthvað í kringum kristnitök- una. (Hvorum megin hryggjar hún sjálf liggur, það er stór spurning sem ég leiði að þessu sinni hest minn hjá.) Það er þá fornleifafræðin sem verður, smám saman og með sínum kostnaðarsömu aðferðum, að leggja grunn að íslandssögu landnámsaldar. Hefur raunar að nokkru marki gert það nú þegar,3 en samt má búast við að núgildandi hugmyndir okkar um þessa sögu eigi eftir að úreldast býsna ört við forn- leifarannsóknir næstu ára og áratuga. Rannsóknaraðferð ímyndunaraflsins Okkur dugir samt ekki að setjast niður og bíða hinnar endanlegu vissu um vandamál landnámssögunnar, enda er lítið um endan- lega vissu í sagnfræði, heldur verðum við að meta þær vísbendingar sem á hverjum tíma eru tiltækar - og geta svo í eyðurnar. Jafnvel við sögukennslu í barnaskólum reynist nauð- synlegt að fara langt út fyrir mörk traustra heimilda og láta börnin í staðinn álykta um hvernig eitt og annað hljóti að hafa verið þeg- ar fólk kom til að setjast að í óbyggðu landi."
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64
Blaðsíða 65
Blaðsíða 66
Blaðsíða 67
Blaðsíða 68
Blaðsíða 69
Blaðsíða 70
Blaðsíða 71
Blaðsíða 72
Blaðsíða 73
Blaðsíða 74
Blaðsíða 75
Blaðsíða 76
Blaðsíða 77
Blaðsíða 78
Blaðsíða 79
Blaðsíða 80
Blaðsíða 81
Blaðsíða 82
Blaðsíða 83
Blaðsíða 84
Blaðsíða 85
Blaðsíða 86
Blaðsíða 87
Blaðsíða 88
Blaðsíða 89
Blaðsíða 90
Blaðsíða 91
Blaðsíða 92
Blaðsíða 93
Blaðsíða 94
Blaðsíða 95
Blaðsíða 96
Blaðsíða 97
Blaðsíða 98
Blaðsíða 99
Blaðsíða 100
Blaðsíða 101
Blaðsíða 102
Blaðsíða 103
Blaðsíða 104
Blaðsíða 105
Blaðsíða 106
Blaðsíða 107
Blaðsíða 108
Blaðsíða 109
Blaðsíða 110
Blaðsíða 111
Blaðsíða 112
Blaðsíða 113
Blaðsíða 114
Blaðsíða 115
Blaðsíða 116

x

Ný saga

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Ný saga
https://timarit.is/publication/806

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.