Morgunblaðið - 21.03.2014, Blaðsíða 50

50 UMRÆÐAN
MORGUNBLAÐIÐ FÖSTUDAGUR 21. MARS 2014
Bæjarlind 16 I 201 Kópavogur I sími 553 7100 I www.linan.is
Opið mánudaga til föstudaga 12 - 18 I laugardaga 11 - 16
SIXTIES LÍNAN
YUMI
Hringborð
2 saman í setti
50 cm / 40 cm
kr. 28.700
OSLO
Eikarskenkur
160x45x63
kr. 159.800
GINA
Stóll
kr. 19.900
AMI
Stóll
kr. 24.900
AMI
Stóll
kr. 24.900
YUMI
Matborð
115 cm
kr. 79.800
Sellósnillingurinn
Erling Blöndal-
Bengtsson lést í júní
síðastliðnum 81 árs
að aldri. Þá átti hann
að baki yfir 70 ára
feril sem sellóleikari.
Hann fæddist í
Kaupmannahöfn 8.
mars 1932, sonur
hjónanna Sigríðar
Nielsen píanóleikara
frá Ísafirði og Valdemars Bengts-
son fiðluleikara frá Kaupmanna-
höfn. Erling var undrabarn á selló
og hélt sína fyrstu tónleika fjög-
urra ára gamall í Kaupmannahöfn.
16 ára að aldri hélt hann til
Bandaríkjanna til náms við hinn
fræga tónlistarháskóla Curtis
Institute of Music í Fíladelfíu. Þar
var kennari hans hinn heimsfrægi
og dáði sellóleikari Gregor Piati-
gorsky. Það er einstaklega fallegt
til frásagnar, að það voru Íslend-
ingar, nánar tiltekið framámenn
Tónlistarfélagsins í Reykjavík,
þeir Ragnar Jónsson, kenndur við
Smára, Ólafur Þorgrímsson
hæstaréttarlögmaður og Björn
Jónsson skrifstofustjóri, sem
höfðu forgöngu um að styrkja Er-
ling til náms. Styrkurinn, sem Er-
ling hlaut, nægði honum til
tveggja ára náms við þennan
fræga skóla, en að tveimur árum
liðnum var hann orðinn aðstoðar-
kennari Piatigorskys. Þegar Piati-
gorsky flutti til Los Angeles til að
vinna með hinum heimsfrægu tón-
listarmönnum, fiðluleikaranum
Jascha Heifetz og píanóleikar-
anum Arthur Rubinstein, var Er-
ling ráðinn sem kennari við Curtis
Institude og dvaldi þar í þrjú ár
til ársins 1953. Á þessu tímabili
sótti hann þó kennslu hjá Piati-
gorsky á sumrin í Los Angeles.
Erling flutti til Kaupmannahafnar
árið 1953 og var skipaður prófess-
or í sellóleik við Konunglega tón-
listarháskólann í þeirri borg. Nú
fór í hönd glæstur ferill hans sem
einleikari víða um heim og sem
eftirsóttur kennari.
Undirritaður heyrði
Erling fyrst leika á
Íslandi 1963, en þá
lék hann sellókonsert
númer 1 eftir Schost-
akovitch, og man ég
glöggt hversu gífurleg
áhrif þetta hafði á
mig. Mér fannst
þarna eiga sér stað
fullkominn samruni
hljóðfæris, líkama og
sálar í stórkostlegum
flutningi. Það sem einkenndi leik
Erlings öðru fremur var fullkomið
tæknilegt fyrirhafnarleysi (vir-
túósítet), elegans og tónfegurð.
Erling lék á selló eins eðlilega og
fugl flýgur og syngur. Þrátt fyrir
þessa ótrúlegu hæfileika æfði
hann sig alltaf mikið og verkin,
sem hann hafði fullkomlega á valdi
sínu, voru öll helstu verk selló-
tónbókmentanna. Minni hans var
ævintýralegt, því hann lék nánast
öll verk utanbókar. Þegar ég hóf
nám hjá honum í ársbyrjun 1964
kunni ég sáralítið utanað, en hann
sagði strax við mig: „Þetta er
spurning um þjálfun.“ Sem kenn-
ari var hann kröfuharður, en ætíð
réttlátur. Ef hann ávítaði vissi
maður ætíð upp á sig skömmina.
Styrkur hans sem kennara var
þetta fullkomna tæknilega fyrir-
hafnarleysi og hæfni til að „de-
monstrera“ erfiðustu verk svo
maður sat dolfallinn eftir. Svona
ótrúleg hæfni fæst ekki hjá nein-
um, sem ekki er gæddur algjörum
guðsgjöfum á sínu sviði.
Með árunum urðum við mjög
góðir vinir og það hefur verið mér
dýrmætt að eiga að vinum Erling
og hans elskulegu konu Merete
sem var honum einstök eiginkona
í orðsins fyllstu merkingu. Erling
tengdist Íslandi traustum vináttu-
böndum frá unga aldri enda var
móðir hans íslensk. Hann hélt sína
fyrstu tónleika hér á landi 14 ára
gamall og kom hingað að jafnaði
annað hvert ár til tónleikahalds
allan sinn feril. Síðustu tónleika
sína hér á landi hélt Erling í til-
efni 75 ára afmælis síns á vegum
Kammermúsíkklúbbsins ásamt
tengdadóttur sinni Ninu Kavtar-
adze píanóleikara og Einari Jó-
hannessyni klarinettuleikara.
Þetta voru glæsilegir og eftir-
minnilegir tónleikar og urðu
kveðjutónleikar Erlings á því
landi, sem hann unni svo heitt. Nú
hefur Erling kvatt þennan heim,
en hans mun ætíð verða minnst
sem eins af stærstu sellóleikurum
sinnar samtíðar.
Erling Blöndal Bengtsson –
Endurminningar
Eftir Gunnar
Kvaran
»Mér fannst þarna
eiga sér stað full-
kominn samruni hljóð-
færis, líkama og sálar í
stórkostlegum flutningi.
Gunnar Kvaran
Höfundur er sellóleikari og fyrrver-
andi prófessor við Listaháskóla Ís-
lands.
Höggmyndina af Erling Blöndal-
Bengtsson gerði hinn þekkti lista-
maður Gottfred Eichoff og stendur
afsteypa af henni í Hólavalla-
kirkjugarði við Suðurgötu á leiði
Erlings.
Flugvallarandstæð-
ingar undir forystu
Samfylkingarflokk-
anna stunda blekkinga-
og óheilindaleik um
þessar mundir. Þar er
gert út á vanþekkingu
almennings á flug-
öryggismálum og nú
síðast, að flækja gam-
algrónu knattspyrnu-
félagi inn í málið, þann-
ig að það fari á höfuðið, ef áform um
íbúðabyggð, þar sem nú er SV/NA
braut Reykjavíkurflugvallar, ganga
ekki eftir. Það flækir enn þetta vand-
ræðalega og hættulega mál, að skip-
uð hefur verið nefnd, undir forystu
fyrrverandi Samfylkingarráðherra,
til að gera aftur úttekt á mögulegu
flugvallarstæði utan Vatnsmýrar-
innar, sem er ekki fyrir hendi, og að
einn helsti andstæðingur flugvall-
arins og náinn pólitískur samherji
Samfylkingarflokkanna er innanrík-
isráðherra. Þessu til viðbótar hefur
forstjóri Isavia gefið það út með vís-
vitandi blekkingum, að notkunar-
stuðull flugvallanna í Reykjavík og
Keflavík verði 99,5% án SV/NA
brauta, en hagsmunaleg og pólitísk
tengsl virðast ráða meiru um þá
niðurstöðu en fagmennska.
Flugöryggisreglur brotnar og
mannslíf sett í hættu
Ísland er aðili að Alþjóðaflug-
öryggisstofnuninni, ICAO (Inter-
national Civil Aviation Organ-
isation), sem setur skýr viðmið um
leyfilegan hliðarvind á flugbrautum.
Fleiri þættir koma þarna inn, eins og
flugvélartegund, skýjafar, hálka á
flugbrautum og lengd flugbrauta
skiptir einnig máli. Leyfilegur hlið-
arvindur er aðeins 10 hnútar á braut-
um styttri en 1.200 m en 13 hnúta
hliðarvindur gildir á Reykjavíkur-
flugvelli. Forstjóri Isavia gefur sér
25 hnúta hliðarvind í útreikningum
sínum, þegar hann kemst að sinni
furðulegu og að því er virðist sér-
pöntuðu niðustöðu um 99,5% notk-
unarstuðul. Staðreyndin er hins veg-
ar sú, að miðað við reglur ICAO, þá
er Reykjavíkurflugvöllur lokaður í
sjö daga á ári, vegna of mikils hliðar-
vinds, þrátt fyrir neyðarbrautina,
sem gerir neyðarlendingar mögu-
legar í SV/NA ofsaveðri og hefur
klárlega bjargað mannslífum, sem
ella hefðu glatast. Ef SV/NA brautin
verður lögð niður lokast flugvöllur-
inn í 16 daga til viðbótar eða í alls 23
daga, þrátt fyrir tvær flugbrautir,
sem eftir yrðu. Yrði önnur þeirra lok-
uð yrði flugvöllurinn í raun óstarf-
hæfur, sem er markmið þeirra ólýð-
ræðislegu yfirvalda, sem nú ráða í
Reykjavík, og gefa öllum viðvör-
unum, ásamt stærstu undir-
skriftasöfnun allra
tíma, langt nef.
Skýrslan frá 2007
Býsna undarleg
vinnubrögð voru við-
höfð í skýrslu um
framtíðarstaðsetningu
flugvallar á höfuðborg-
arsvæðinu árið 2007, en
flugvallarandstæðingar
vitna mjög í hana án
þess að skilja þær for-
sendur, sem hún bygg-
ist á. Engu að síður sýndi skýrslan
ótvírætt, að um annað flugvallar-
stæði á höfuðborgarsvæðinu, utan
Vatnsmýrar, væri ekki að ræða.
Skýrsluhöfundar gáfu sér hins vegar
forsendur, sem eru á skjön við reglur
ICAO, og gerðu ráð fyrir 20-30 hnúta
hliðarvindi í forsendum sínum. Þann-
ig komust þeir að þeirri „niður-
stöðu“, að Reykjavíkurflugvöllur
væri með 99% notkunarstuðul, sem
myndi „minnka um 1 %“, eða í 98%,
ef SV/NA brautin (neyðarbrautin)
færi! Þetta er falsáróður og hentar
vel til að afvegaleiða fólk, a.m.k. í 101
og 107 Reykjavík!
Hlíðarendalönguvitleysan
Borgaryfirvöld hafa um árabil
blekkt Knattspyrnufélagið Val og
forráðamenn þess, með innistæðu-
lausum loforðum og hafa reynt að
nota þrýsting Vals um úrbætur á
fjárhagsvanda orsakaðan af borgar-
yfirvöldum til að koma flugvellinum
úr Vatnsmýrinni. Þetta er ljótur leik-
ur og það er ekki samboðið fylgj-
endum séra Friðriks að láta þau öfl,
sem nú stjórna borginni, hafa sig að
ginningarfífli. Bæði borgaryfirvöld
og ríkisstjórn þurfa að ganga fram
fyrir skjöldu og leysa fjárhagsvanda
og framtíðarskipulag á Hlíðarenda
með því að greiða félaginu viðunandi
bætur án þess að hrófla við neyðar-
brautinni eða flugvellinum í heild.
Mannslíf eru í húfi og það er for-
gangsmál á landsmælikvarða. Síð-
asta verk mitt sem borgarstjóra, var
að greiða Valsmönnum bætur vegna
þeirra skipulagstafa og fjárhags-
tjóns, sem borgaryfirvöld ollu þeim
frá tíð R-listans. Það er vel hægt að
gera það aftur og bjarga bæði Val,
neyðarflugi og mannslífum í leiðinni.
Blekkingar og
óheilindi flugvallar-
andstæðinga
Eftir Ólaf F.
Magnússon
» Þetta er ljótur leikur
og það er ekki sam-
boðið fylgjendum séra
Friðriks að láta þau öfl,
sem nú stjórna borginni,
hafa sig að ginningar-
fífli.
Ólafur F. Magnússon
Höfundur er læknir og fv. borgar-
stjóri.
– með morgunkaffinu