Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2001, Page 23

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar - 01.01.2001, Page 23
Kj'istnihald undirjökli - í máli og mynd framt að frásögn kvikmyndarinnar verður allmiklu hófstilltari og hefð- bundnari en hin ögrandi framsetning skáldsögunnar. Ahorfandi hangir nefnilega tryggilega í þessari taug. Þegar Jódínus og Helgi fara að tala við Godman Sýngmann læðist Umbi á eftír þeim og í alllöngu myndskeiði fylgist hann með þeim á laun og áhorfendur eru á gægjum með honum. Og hann fer sem fyrr segir með sendlum Godmans á jökulinn - það er eins og þessi umboðsmaður okkar megi ekki missa af neinu. Ahorfanda bregður við að vera eitt sinn staddur í borðstofunni þar sem Godman, Jón og Hnallþóra eru saman komin - hvernig stendur á því að maður er vitni að þessu? - en andartaki síðar gengur Umbi inn um dyrnar og raunsæis- áhrifunum er borgið. Tvisvar er að vísu sem Umbi sjái sýnir sem ekki virðast rökrænar (hann sér hinn dularfulla hrút Hnallþóru og menn á ferð með kistu í hrauni) en í bæði skiptin er kvikmyndin með skýringar: I ann- að skiptið er Umbi undir áhrifum áfengis en í hitt skiptið hefur hann dottið á hausinn og kann að hafa ruglast í ríminu; þegar Umbi beinir sjónum aftur að sama fyrirbæri er það horfíð. Veruleikinn undir Jökli Veruleikalíking kvikmyndarinnar, sem þannig mótast mjög af samspili þeirra Umba og myndsögumannsins, er því lengstaf fremur rökrétt. Með hliðsjón af þessari „tæknilegu“ miðlun er hægt að skýra hvers vegna einn áðurneftidra gagnrýnenda sá myndina sem „létta og skemmtilega útfærslu á frekar þvælinni skáldsögu“. Viðtakandi kvikmyndarinnar fær mun skýrari „leiðsögn" um heim hennar en lesandi sögunnar. Nú má vera að í því sem gagnrýnandanum finnst „þvælið“ í skáldsögurmi búi sitthvað sem að mati annarra ljær henni hvað mest fagurffæðilegt gildi - ekki síst það hvernig skáldsagan „þvælir“ mörk veruleikans. Það er sem kvikmyndasmiðurinn veigri sér við að láta nokkuð gerast á annarlegum mörkum veruleika og hins óraunverulega (hvort sem það telst til drauma eða annars). Þó örlar á slíku í einu stuttu skoti þar sem horft er út yfir sjóinn og ekki verður betur séð en kindahópur hlaupi eftír haffletinum. Þær reynast vera að fara upp á flæðisker, en jafhvel eftír að það skýrist lifir hið ljóðræna skot; í huga mér tengist það bílferðinni sem Umbi fer síðar með Uu eftír fjöruborðinu, utan vegar, með hafinu sem nær svo raunar í bílinn. Kannski á þetta stutta myndskeið að skiljast sem merki um að nú sé sýn Umba á veruleikann að breytast - en það gerist síðan 21
Page 1
Page 2
Page 3
Page 4
Page 5
Page 6
Page 7
Page 8
Page 9
Page 10
Page 11
Page 12
Page 13
Page 14
Page 15
Page 16
Page 17
Page 18
Page 19
Page 20
Page 21
Page 22
Page 23
Page 24
Page 25
Page 26
Page 27
Page 28
Page 29
Page 30
Page 31
Page 32
Page 33
Page 34
Page 35
Page 36
Page 37
Page 38
Page 39
Page 40
Page 41
Page 42
Page 43
Page 44
Page 45
Page 46
Page 47
Page 48
Page 49
Page 50
Page 51
Page 52
Page 53
Page 54
Page 55
Page 56
Page 57
Page 58
Page 59
Page 60
Page 61
Page 62
Page 63
Page 64
Page 65
Page 66
Page 67
Page 68
Page 69
Page 70
Page 71
Page 72
Page 73
Page 74
Page 75
Page 76
Page 77
Page 78
Page 79
Page 80
Page 81
Page 82
Page 83
Page 84
Page 85
Page 86
Page 87
Page 88
Page 89
Page 90
Page 91
Page 92
Page 93
Page 94
Page 95
Page 96
Page 97
Page 98
Page 99
Page 100
Page 101
Page 102
Page 103
Page 104
Page 105
Page 106
Page 107
Page 108
Page 109
Page 110
Page 111
Page 112
Page 113
Page 114
Page 115
Page 116
Page 117
Page 118
Page 119
Page 120
Page 121
Page 122
Page 123
Page 124
Page 125
Page 126
Page 127
Page 128
Page 129
Page 130
Page 131
Page 132
Page 133
Page 134
Page 135
Page 136
Page 137
Page 138
Page 139
Page 140
Page 141
Page 142
Page 143
Page 144
Page 145
Page 146
Page 147
Page 148
Page 149
Page 150
Page 151
Page 152
Page 153
Page 154
Page 155
Page 156
Page 157
Page 158
Page 159
Page 160
Page 161
Page 162
Page 163
Page 164

x

Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Ritið : tímarit Hugvísindastofnunar
https://timarit.is/publication/1098

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.