Tímarit Máls og menningar


Tímarit Máls og menningar - 01.12.1978, Síða 45

Tímarit Máls og menningar - 01.12.1978, Síða 45
Bcekur og „kellingabcekur“ tíma viðurkenndi sem „góðar“ bókmenntir. Þennan skilning virðist Guð- brandur Vigfússon einnig hafa lagt í orðið. í tilvitnuninni hér að framan gerir hann það ekki að sínu, sbr. „sem kallaðar eru“, „sem svo er kölluð“, og það kemur glöggt fram að honum fellur það ekki. Þjóðsagnasafninu fylgir hann síðan úr hlaði með sama orðaleik og átti eftir að vakna til nýs lífs hundrað árum síðar, og sem sýnir betur en annað hvaða stimpill það er sem góðar bókmenntir þurfa að óttast: ... surair fara betur með sögur en aðrir; þó vonum vér að allflestar reynist í góðu lagi og beri þess vott að menn kunni enn að segja sögur á Islandi, ekki síður ungir menn en karlar og kerlingar svo þessi bók þarf ekki að óttast að verða nefnd kerlingabók fyrir þá skuld.11 Hvers kyns eru rithöfundar? Það hefur verið þegjandi samkomulag í allri umræðu um íslenskar bók- menntir og sögu þeirra að ganga fram hjá bókmennmm eftir konur eins og þær væru ekki til. Það heyrir til undantekninga ef þeirra er getið í bók- menntasögum og yfirlitsgreinum, og aldrei hef ég séð á það minnst sem bókmenntasögulega athyglisvert atriði, hve lítið hefur varðveist af bók- menntum kvenna eða hve fáar konur eru rithöfundar.12 Spurningin virðist einfaldlega ekki hafa hvarflað að þeim sem bókmenntasögur rita, enda aldrei verið til þess ætlast að konur skrifuðu bækur. Þetta karlmannaviðhorf kemur greinilega fram í tungumálinu, og er að miklu leyti innbyggt því. Þannig felur orðið mansöngur í sér að ort er til konu, og það meira að segja ungrar, en man þýðir mcer. Tilsvarandi orð um ástarkveðskap kvenna er ekki til, afmr á móti em til be'makerlinga- vísur, sem sýnir ekki annað en hina hliðina á sömu hugmyndafræðinni, en orðið er notað um klúrar vísur, sem aðeins finnast á heiðum uppi (utan marka bókmenntastofnunarinnar) og lagðar em í munn vergjörnum kerl- ingum sem leggja sig eftir vegfarendum, — sem væntanlega em allir karl- menn. Svipaða afstöðu má finna í sögninni að „feðra“ þegar nomð er um vísur. Jafnvel þótt vitað sé að konur hafi ort til forna og margar vísur séu eignaðar þeim í fornrimm, sýnir þessi málnotkun, að bókmenntasögu- fræðingar gera ekki ráð fyrir að konur geti verið höfundar hinna „ófeðr- uðu“ vísna. An nokkurra athugasemda segir t. a. m. Jónas Kristjánsson í bókmenntasöguyfirliti sínu í Sögu Islands: 375
Síða 1
Síða 2
Síða 3
Síða 4
Síða 5
Síða 6
Síða 7
Síða 8
Síða 9
Síða 10
Síða 11
Síða 12
Síða 13
Síða 14
Síða 15
Síða 16
Síða 17
Síða 18
Síða 19
Síða 20
Síða 21
Síða 22
Síða 23
Síða 24
Síða 25
Síða 26
Síða 27
Síða 28
Síða 29
Síða 30
Síða 31
Síða 32
Síða 33
Síða 34
Síða 35
Síða 36
Síða 37
Síða 38
Síða 39
Síða 40
Síða 41
Síða 42
Síða 43
Síða 44
Síða 45
Síða 46
Síða 47
Síða 48
Síða 49
Síða 50
Síða 51
Síða 52
Síða 53
Síða 54
Síða 55
Síða 56
Síða 57
Síða 58
Síða 59
Síða 60
Síða 61
Síða 62
Síða 63
Síða 64
Síða 65
Síða 66
Síða 67
Síða 68
Síða 69
Síða 70
Síða 71
Síða 72
Síða 73
Síða 74
Síða 75
Síða 76
Síða 77
Síða 78
Síða 79
Síða 80
Síða 81
Síða 82
Síða 83
Síða 84
Síða 85
Síða 86
Síða 87
Síða 88
Síða 89
Síða 90
Síða 91
Síða 92
Síða 93
Síða 94
Síða 95
Síða 96
Síða 97
Síða 98
Síða 99
Síða 100
Síða 101
Síða 102
Síða 103
Síða 104
Síða 105
Síða 106
Síða 107
Síða 108
Síða 109
Síða 110
Síða 111
Síða 112
Síða 113
Síða 114
Síða 115
Síða 116
Síða 117
Síða 118
Síða 119
Síða 120

x

Tímarit Máls og menningar

Beinleiðis leinki

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Tímarit Máls og menningar
https://timarit.is/publication/1109

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.