Peningamál - 01.05.2010, Blaðsíða 18

ÞRÓUN OG HORFUR
Í EFNAHAGS- OG PENINGAMÁLUM
P
E
N
I
N
G
A
M
Á
L

2
0
1
0
•
2
18
II Ytri skilyrði og útflutningur
Efnahagsbatinn í heiminum hefur náð nokkrum krafti. Enn ríkir
þó óvissa um framhaldið. Hrávöruverð hefur tekið við sér og verð
hlutabréfa hækkaði umtalsvert á síðasta ári en hefur staðnað það sem
af er þessu ári. Hjöðnun verðbólgu er víðast lokið en undirliggjandi
verðbólguþrýstingur er enn hverfandi. Enn virðist draga úr alþjóðleg-
um fjármálaviðskiptum, en viðskipti með vöru og þjónustu hafa tekið
við sér. Verðlag helstu útflutningsvara Íslands hefur hækkað og útlit
fyrir að viðskiptakjör batni áfram.
Áþekkar horfur en áframhaldandi óvissa
Samdráttur í helstu viðskiptalöndum Íslands náði hámarki um mitt
síðasta ár og efnahagshorfur í heiminum eru svipaðar eða jafnvel
aðeins betri en þær voru í byrjun árs þegar Peningamál komu síðast
út. Efnahagsbatinn hófst í Asíu en teygir nú anga sína um allan heim.
Í flestum viðskiptalöndum Íslands var árstíðarleiðrétt landsframleiðsla
á síðasta fjórðungi ársins 2009 meiri en í fjórðungnum á undan. Að
meðaltali jókst landsframleiðsla í helstu viðskiptalöndum Íslands um
0,6% milli fjórðunga á síðasta fjórðungi 2009 eftir 0,4% vöxt ársfjórð-
unginn á undan. Enn er samdráttur milli ára, en verulega hefur hægt
á honum, t.d. í Bretlandi og á evrusvæðinu, þar sem landsframleiðsla
dróst saman um 3,3% og 2,2% á milli ára á síðasta ársfjórðungi ársins
2009. Á Norðurlöndunum og í Japan var samdrátturinn mun minni á
milli ára eða á bilinu 0,2%-1,5%. Í Bandaríkjunum mældist örlítill hag-
vöxtur á síðasta fjórðungi ársins, miðað við sama tímabil árið áður en
vöxtur milli ársfjórðunga var 1,4% sem er einn sá mesti sem þar hefur
verið í nokkur ár. Ein helsta ástæðan var jákvæð áhrif birgðasöfn-
unar og að útflutningur jókst töluvert. Veiki hlekkurinn í batanum í
Bandaríkjunum er einkaneyslan, sem eykst lítið. Þá hafa fjármálamark-
aðir ekki náð sér almennilega á strik. Hætta er því á bakslagi síðar á
árinu og benda ýmsir hagvísar til þess að hægja muni á hagvexti þegar
líða tekur á árið. Á evrusvæðinu er gert ráð fyrir hagvexti á þessu ári,
drifnum áfram af auknum útflutningi, en nýjustu hagvísar benda til
þess að hann verði mjög lítill, þar sem atvinnuleysi heldur aftur af
einkaneyslu og fjárfesting dregst enn saman.
Endurskoðaðar spár fyrir þetta ár benda flestar til þess að
efnahagsbatinn verði eitthvað meiri en gert var ráð fyrir í síðustu
Peningamálum. Spár Consensus Forecasts frá því í mars eru ívið hærri
fyrir bæði Bandaríkin og Japan en þær voru í desember, en spáin fyrir
Bretland er svipuð. Spá fyrir evrusvæðið er aftur á móti heldur lakari
en hún var undir lok síðasta árs, væntanlega sökum minni vaxtar en
búist var við á síðasta ársfjórðungi ársins 2009. Mikil óvissa ríkir þó um
framhaldið og er talin nokkur hætta á bakslagi, t.d. í Bandaríkjunum
eins og nefnt var hér að framan, en einnig á evrusvæðinu þar sem fleiri
lönd en Grikkland glíma við mikinn skuldavanda ríkisins.
Hægt hefur á hækkun hlutabréfaverðs það sem af er ári …
Verð hlutabréfa á heimsvísu hækkaði töluvert á síðasta ári og var
um 24% hærra í lok árs en á sama tíma árið áður. Það sem af er
þessu ári hefur hins vegar hægt á verðhækkunum víðast hvar. Á
Heimild: Reuters EcoWin.
Breyting frá sama ársfjórðungi á fyrra ári (%)
Mynd II-1
Alþjóðlegur hagvöxtur
Magnbreyting VLF 1. ársfj. 2003 - 4. ársfj. 2009
Bandaríkin
Evrusvæðið
Bretland
Japan
-10
-8
-6
-4
-2
0
2
4
6
2009200820072006200520042003
Heimild: Consensus Forecasts.
Breyting frá fyrra ári (%)
Mynd II-2
Hagvaxtarspár fyrir 2010
Súlurnar sýna hvenær spáin er gerð
Júníspá 2009 fyrir 2010
Ágústspá 2009 fyrir 2010
Októberspá 2009 fyrir 2010
Desemberspá 2009 fyrir 2010
Marsspá 2010 fyrir 2010
0,0
0,5
1,0
1,5
2,0
2,5
3,0
3,5
JapanBandaríkinBretlandEvrusvæðið
Heimild: Global Insight.
% af VLF
Mynd II-3
Fjárlaga- og viðskiptahalli í nokkrum
evrulöndum 2009
Viðskiptahalli
Fjárlagahalli
-14
-12
-10
-8
-6
-4
-2
0
SpánnGrikk-
land
ÍtalíaÍrlandPortúgalEvru-
svæði