Þjóðmál - 01.06.2012, Page 32

Þjóðmál - 01.06.2012, Page 32
 Þjóðmál SUmAR 2012 31 mennari en Ísland, en þau eru engu að síður smáríki í samanburði við Bandaríki Norður­ Ameríku, evrusvæðið, Japan, Kína, Indland, Rússland, Brasilíu og Indónesíu, sem öll eru með meira en 100 milljónir íbúa og mun stærri hagkerfi . Greinarhöfundur er ekki að gera því skóna að íslenska krónan yrði jafnsterk og eftirsótt og Singapúrdollar eða norsk króna og alls ekki víst að slíkt væri heppilegt, en stærðarrökin eru bábilja . Jafnvel þó svo að Íslendingar tækju upp nokkuð stöðugan gjaldmiðil er ekki gefið að slíkt leiddi til stöðugleika íslenska hag­ kerfisins . Þvert á móti má búast við því að ýmsir þættir, sem fyrrum hafa leitt til óstöðugleika, muni gera það áfram . Birt­ ingar myndin yrði fremur í stærri sveiflum í atvinnustigi og gjaldþrotum fyrirtækja . Þó að ætla mætti að hegðun landsmanna breyttist eitthvað við að taka upp gjaldmiðil sem þeir gætu á engan hátt stýrt, þá sýnir reynslan af evrusvæðinu að upptaka erlends gjaldmiðils (evrunnar) breytti ekki hegðun stjórnvalda og íbúa þeirra landa nægilega til þess að koma í veg fyrir gríðarlegar sveiflur . Lægri vextir: Það er ekki gefið að vextir á Íslandi lækki endilega við upptöku erlends gjald miðils . Vextir ráðast af framboði og eftirspurn, svo og mati á mótherjaáhættu í lána viðskiptum . Á upphafsdögum evrunnar gerði fjármála­ markaðurinn þau mistök að krefjast svo til sömu ávöxtunar á öllu evrusvæðinu . Afleiðingin varð m .a . gríðarleg fasteignabóla á Írlandi og á Spáni, svo og ofskuldsetning ríkja eins og Portúgals og Grikklands . Þó svo að vextir á fasteignalánum á Írlandi hafi lækkað eftir upptöku evrunnar hækkaði sú upphæð sem Írar þurftu að greiða samtals í vexti og afborganir húsnæðislána, vegna hærra fast eigna verðs, sem nú hefur gengið til baka — en það sama á ekki við um höfuðstól lán anna sem tekin voru . Lágir vextir þýða ekki endilega að heimilin hafi meira á milli hand anna, sérstaklega þegar tekið er tillit til þess að það eru einnig heimilin sem eru spari fjáreigendur . Í dag er ástandið annað á evrusvæðinu . Vextir eru nú orðnir misjafnir milli landa, sem endurspeglar misjafnt aðgengi að fjármagni og áhættumat, þrátt fyrir að Seðlabanki Evrópu dæli fjármagni inn í bankakerfið . Afnám verðtryggingar: Við upptöku nýs gjaldmiðils falla gerðir samningar ekki niður, heldur breytast þeir yfir í skuldbindingar í nýja gjaldmiðlinum . Þannig er farið samkvæmt lögum ESB ef tekin er upp evra og dómar Hæstaréttar í svokölluðum gengislánamálum staðfestu að ekki megi hrófla við umsömdum ákvæðum lánssamninga, svo sem vöxtum, þrátt fyrir að skipt sé um gjaldmiðil . Það verður því að gera ráð fyrir að verðtryggð skuldabréf og lánssamningar, sem þegar hefur verið stofnað til, haldist óbreytt . Það ræðst síðan af ákvæðum þessara samninga hvort og hvernig hægt er að greiða upp lán fyrir lok samningsbundins lánstíma .3 Hvað ný lán varðar mun framboð óverð­ tryggðra lána ráðast af áhuga fjárfesta á 3 Það er þrálátur misskilningur að verðtrygging lána sé rótin að misgengi húsnæðisverðs og húsnæðislána . Hækkun verðtryggðra lána er birtingarmynd vandans en ekki orsök hans . Misgengi húsnæðisverðs og húsnæðislána stafar af raunlækkun húsnæðisverðs, en raunvirði húsnæðisverðs getur sveiflast gríðarlega og hefur gert það í svo til öllum löndum á einhverjum tímabilum . Þar sem verðbólga er lítil er birtingarmyndin hins vegar mikil lækkun á nafnvirði húsnæðis á meðan upphæð höfuðstóls slíkra lána helst óbreytt . Dæmi um slíkt er lækkun fasteignaverðs í Finnlandi upp úr 1990 og á Írlandi á síðustu árum, en í báðum tilfellum lækkaði húsnæðisverð um meira en 50% að nafnvirði á skömmum tíma . Þegar raunvirði húsnæðis lækkar er vandi húseiganda hinn sami hvort sem hann býr við verðtryggð lán og verðbólgu eða óverðtryggð lán og nafnvirðislækkun húsnæðis . Eigið fé rýrnar hratt, sérstaklega ef stór hluti fjárfestingarinnar er fjármagnaður með lánsfé . Það er því hrein fölsun að reyna að telja fólki trú um að með upptöku erlends gjaldmiðils yrðu vandamál tengd misgengi húsnæðisverðs og húsnæðislána minni en verið hefur á Íslandi fram til þessa .

x

Þjóðmál

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.