Þjóðmál - 01.06.2012, Page 69

Þjóðmál - 01.06.2012, Page 69
68 Þjóðmál SUmAR 2012 ir nafn inu anarkó­kapítalismi (e . anarcho­ capital ism). Segja má að slíkur kapítalismi án ríkis valds sé erki­líkan af samfélagi sem er skipu legt á sjálfsprottinn hátt, í stað þess að vera skipulagt af miðstýrðri stofnun sem hefur einkarétt á ofbeldi á afmörkuðu land­ svæði . Deila má um hversu raunhæf þess hátt­ar stjórnskipan er nú á dögum, en hafa verður í huga að nokkrir af mikil væg ­ ustu hug mynda fræðingum frjáls hyggj unn ar hafa verið anarkó­kapítalistar, þar á meðal Murray Rothbard, David Friedman og Hans­Hermann Hoppe . Þeir hafa fært sann ­ færandi rök fyrir anarkó­kapítalískri sam ­ félags gerð, álitið hana vera raunhæfan kost og ákjósan legustu stjórnskipunina . Máli sínu til stuðnings hafa þeir til að mynda bent á þá hættu sem fylgir því þegar mikið vald þjapp­ ast saman á einn stað, hvernig ríkisvald leiðir óhjá kvæmi lega til skattpíningar, hafta og for­ ræðishyggju, auk þess sem það magnar upp vopn askak og gerir alls kyns drottnunar girni illvígari og hættulegri . Ennfremur telja þeir að ríkisvaldið verði ekki hamið sé það fyrir hendi á annað borð, með öðrum orðum að hugmynd um „lágmarksríki“ — sem sinnir aðeins mikilvægustu hlutum eins og dóms ­ valdi, löggæslu og landvörnum — sé óraun­ hæf, að ríkið muni ávallt stækka eins og snjó­ bolti sem veltur niður snævi þakta brekku . Hvort sem frjálshyggjumenn telja anarkó­kapítalisma vera raunhæf an eða ekki, þá er hann hreinasta mynd frjáls­ hyggj unnar og gagnlegur sem fyrirmyndar­ líkan þegar frjálshyggjumenn þræta sín á milli um „rétta“ afstöðu í hinum ýmsu mála flokkum . Meðal þeirra málaflokka sem hafa um nokkurt skeið verið um­ deildir meðal frjálshyggjumanna eru inn­ flytjenda mál . Hin hefðbundna afstaða sí­ gildrar frjálslyndisstefnu (e . classical liberal­ ism), sem er forveri frjálshyggjunnar (e . libertarianism), er sú að fólksflutningar á milli landa eigi að vera sem frjálsastir, að landamæri skuli vera því sem næst opin . Meirihluti frjálshyggjumanna hefur jafnan stutt það sjónarmið og þannig skipað sér í hóp með frjálslyndum vinstrimönnum í málaflokknum gegn íhaldsmönnum og þjóð hyggju mönnum, sem hafa jafnan viljað hafa meiri stjórn á landamæragæslu og inn­ flytjenda straumi . Raunar hefur mörgum vinstri mönnum snúist hugur og þeir fjarlægst hugmyndir um opin landamæri, þannig að hluti frjálshyggjumanna hefur skorið sig úr sem eindregnasti og háværasti þrýsti hópur opinna landamæra . Ef við leggjum dóm á álitaefnið út frá hrein um efnahagslegum sjónarmiðum, þá eru frjálshyggjumenn, jafnvel þeir sem leggjast gegn opnum landamærum, á einu máli . Hagfræðilegar fullyrðingar lýð­ skrumara til hægri og vinstri um að inn­ flytjendur séu slæmir fyrir efnahaginn, eiga að þeirra mati ekki við rök að styðjast . En eru fleiri þættir sem þarf að taka til skoð­ unar? Austurríski skólinn í hagfræði, sem hefur verið gnægtabrunnur fyrir frjáls­ hyggju, hefur löngum lagt áherslu á að auður sé huglægur (e . subjective) rétt eins og lífshamingjan . Slík nálgun er einnig í samræmi við upplifun fólks og almenna skynsemi . Ólíkir hlutir geta haft gildi fyrir ólíkar manneskjur: að búa í dreifbýli, að búa í þéttbýli, að búa í einsleitu samfélagi, að búa í fjölbreyttu samfélagi, að varðveita menn ingararf, að umbreyta menningararfi, og svo framvegis . Fólk sem kýs að búa í fámenni sækist oft eftir auknu rými og friðsamlegu umhverfi, á meðan fólk sem kýs að búa í margmenni sækist oft eftir að eiga kost á margvíslegri þjónustu, atvinnu og

x

Þjóðmál

Direct Links

If you want to link to this newspaper/magazine, please use these links:

Link to this newspaper/magazine: Þjóðmál
https://timarit.is/publication/1175

Link to this issue:

Link to this page:

Link to this article:

Please do not link directly to images or PDFs on Timarit.is as such URLs may change without warning. Please use the URLs provided above for linking to the website.