Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Blaðsíða 27

Kvæði Steingríms er ort undir sama bragarhætti og sálmurinn Fögur er
foldin og hefur þá að líkindum verið sunginn við lag hans þó að þess sé
ekki getið.22 Kvæði Steingríms er dæmigert erfdjóð sem nær ekki út yfir
stund og stað.23 Skáldið lýsir sorg þjóðarinnar yfir fráfalli síns óskasonar
og frumherja frelsis síns er sagan leiddi sér við hönd og landið tekur undir
sorg þjóðar yfir fráfalli Jóns. Vonin er sú að andi Jóns muni frjóvga framtíð
landsins því „við leiði hans vort lífsvor grær.“ Og Steingrímur horfir fram
á við og sér bjarma fyrir degi manndómsskeiðs þjóðarinnar.
Síðan hélt líkfylgdin eftir Aðalstræti áleiðis til Dómkirkjunnar. Hún
var mjög fjölmenn og hafði Björn M. Olsen skipulagt hana og raðað
upp í samræmi við helstu siðareglur. Undan henni lék hornleikaraflokkur
Reykjavíkur sorgargöngulag sem Helgi Helgason hafði samið. Báturinn
og bryggjuhúsið voru fagurlega skreytt svo og kirkjan. Kisturnar voru
látnar standa á pöllum klæddum svörtum klæðum með blómkrönsum á
hliðum og innanvert við kórdyr kirkjunnar héngu niður svört tjöld svo
að úr kirkjunni sást varla annað í kórnum en gráður, altari, altaristafla og
skírnarfonturinn. Yfir altari og gráður var tjaldað svörtum dúk og héngu í
honum að framanverðu grænir blómsveigar. Þá var tjaldað svörtum tjöldum
yfir prédikunarstól og og sömuleiðis söngloftið. Þá héngu blómakransar víðs
vegar um kirkjuna og á brún söngloftsins. Helgi Helgesen hafði veg og vanda
af skreytingunum.24 Kisturnar voru þaktar blómsveigum og blómakrönsum
frá útlendum vinum þeirra hjóna og á kistu Jóns voru að auki lárviðarkrans
frá Hinu íslenska bókenntafélagi og annar frá Þjóðvinafélaginu. Þá var
silfurkrans frá Islendingum í Höfn og annar frá félagi í Noregi sem nefndist
Norske samlaget og fylgdi honum þakkar- og kveðjubréf. Meðal þeirra sem
undirritar það er C. R. Unger (1817-1897), prófessor í Kristjaníu eða Osló,
sem hafði gefið út forna íslenska texta svo sem Heilagra manna sögur.23
IV
í kirkjunni lék Jónas Helgason organisti sorgarlag á orgelið en ógetið hvaða
lag það hafi verið. Fyrsti sálmurinn var „Beyg kné þín, fólk vors föður-
22 Það sem sagt er um lögin við kvæðin og sálmana sem sungnir voru við athöfnina eru ágiskanir
mínar út frá hrynjandi kvæðanna nema lagið við sáiminn Beyg kné þín sem með vissu var ortur
við lag Lúthers.
23 Sbr. ummæli Guðmundar Finnbogasonar um erfiljóð í Davíð Stefánsson 1953.
24 Útfór 1880, s. 30-31.
25 Útfór 1880, s. 57-59.
25