Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Qupperneq 40

vildu þeir tjá þakkarskuld sína við þau hjónin. Hins vegar vildu menn tjá
þann metnað er Jón hefði vakið þeim sem þjóð með störfum sínum. Það
er athyglisvert hversu prestar þeir sem tala við útför hans bæði í Höfn og
Reykjavík leggja út af orðum Páls postula og sjá þar með í Jóni eins konar
sendiboða kjörinn af Guði. Sálmarnir sem sungnir voru við athöfnina í
Reykjavík voru allir ortir fyrir tilefnið og þar ná sálmar Matthíasar mestri
hæð. Guðmundur Finnbogason segir að erfiljóð og grafletur standi aðeins
stutta stund og verði sjaldan minnisvarði sem standi um aldir og ævi.
Erfiljóð Matthíasar séu hins vegar mörg sígild og stórbrotin ljóð af því að
Matthías er trúarskáld.48 Þorsteinn Gíslason tekur í sama streng.49 Sálmarnir
við útför Jóns Sigurðssonar staðfesta þessar skoðanir ekki síst þegar sálmar
Matthíasar eru bornir saman við erfiljóð Steingríms og Gröndals. Matthías
lofar Jón, krýnir hann sem konung lands og þjóðar og telur hann kallaðan
af Guði. En sá vitnisburður er ekki vitnisburður blindrar þjóðernishyggju
heldur borinn uppi af innilegri trú á forsjón Guðs og djarfri von um
takmark allrar sögu í sigri Guðs ríkis. Þetta gerist ekki vélrænt. Guð hefur
skapað manninn frjálsan og metur frelsi hans. Það er því hins frjálsa manns
að hlýða á boðskapinn sem Guð fékk Jón Sigurðsson til að flytja og Matthías
dregur saman á þennan hátt:
Lœr sanna tign þín sjálfs,
ver sjálfur hreinn og frjáls,
þá skapast frelsið fyrst
ogfyrir Jesú Krist
skal dauðans fjötur falla.
Útdráttur
Á þessu ári 2011 eru liðin 200 ár frá fæðingu Jóns Sigurðssonar en hann fæddist
17. júní 1811. Hann varð leiðtogi Islendinga í sjálfstæðisbaráttu þeirra um og
upp úr miðri 19. öld. Jón andaðist í Kaupmannahöfn 7. desember 1879 og
kona hans Ingibjörg Einarsdóttir níu dögum síðar eða 16. desember. Veglegar
minningarathafnir voru haldnar um hjónin í Garnisons kirke (Setuliðskirkjunni)
í Kaupmannahöfn og fór minningarathöfnin um Jón fram 11. desember og um
Ingibjörgu 23. desember. Kistur þeirra voru geymdar í líkhúsi Garnisons kirke
þar til hægt væri að flytja þær til Islands en það hafði verið ósk þeirra hjóna að fá
48 Guðmundur Finnbogason í Davíð Stefánsson 1953, s. 53-55. Guðmundur getur ekki sálma
Matthíasar við útför Jóns Sigurðssonar en þeir hefðu sannarlega verðskuldað umfjöllun hans.
49 Þorsteinn Gíslason í Davíð Stefánsson 1953, s. 42-50.
38