Ritröð Guðfræðistofnunar - 01.09.2011, Síða 63

stöðu kirkjunnar í landinu væri að ræða hlyti þjóðin að ráða ferðinni sjálf
en það væri krafa tímans. Söfnuðir þyrftu því að geta komið viðhorfum
sínum á framfæri við héraðsfundi og þeir síðan að kjósa fulltrúa á kirkju-
fundinn.29 Sigurður kvaðst ekki trúa fyrr en á reyndi að Alþingi synjaði um
fjárstuðning eða að ómögulegt reyndist að skjóta saman fyrir ferðakostnaði
þeirra sem á slíku þyrftu að halda. Benti hann á að í Noregi hygðist ríkið
kalla til og kosta „frumlagaþing (konstituerende forsamling)“ sem samþykkti
„stjórnskipunarlög (forfatningslov)íi fyrir norsku þjóðkirkjuna.30
Hér vísaði Sigurður til umræðu sem leiddi til að Stórþingið norska
skipaði kirkjumálanefnd sem starfaði á tímabilinu 1908-1911. Tók minni-
hluti hennar saman fjögur frumvörp sem miðuðu að aukinni sjálfsstjórn
kirkjunnar.31 Þau leiddu þó ekki til tilætlaðra breytinga fremur en hugmyndir
minnihluta Kirkjumálanefndarinnar hér.
Einar Þórðarson var þeirrar skoðunar að árangur af fjárbeiðni til þingsins
væri óviss og kæmi enda ekki til greina nema í eitt skipti „ef kirkjufélaginu
er alvara með meira sjálfstæði“.32 Hann taldi að kirkjuþing yrði að kosta af
sérstökum kirkjuþingssjóði er söfnuðir landsins mynduðu. Leit hann svo á
að í söfnuðum sem tekið hefðu við rekstri kirkna sinna og þar með öðlast
sameiginlegan fjárhag væri auðvelt að leggja á sérstakt gjald sem ekki þyrfti
að vera nema um 5 aurar á hvern fermdan einstakling en annars staðar yrði
að treysta á samskot. Þannig rekið taldi Einar kirkjuþingið bæði „stefna í
sjálfstæðisáttina“ og yrði sjálft „talandi vottur um, að sjálfstæðishjalið væri
eigi út í bláinn“.33 Þó óttaðist hann að samskot gengju tregt að minnsta
kosti til að byrja með.34 En spurði:
En ef það verður ofan á, að ekki sé hægt að halda uppi almennum kirkju-
fundum við og við, með styrk frá söfnuðunum, til hvers er þá verið að ræða
um sjálfstæði kirkjunnar í þessu landi? Því vitanlega fylgja því útgjöld. —
Og ef maður hvarflar huganum á hinn bóginn, þá verður manni ósjálfrátt
að spyrja:
29 Um kirkjufiindinn í sumar 1909: 31.
30 Um kirkjufundinn í sumar 1909: 31. Ellingsen 1973a: 101.
31 Ellingsen 1969: 25-32. Ellingsen 1973a: 98-130. Ellingsen 1973b: 50-61.
32 Einar Þórðarson 1909: 194.
33 Einar Þórðarson 1909: 195.
34 Einar Þórðarson 1909: 194-196.