Saga - 2007, Side 97

ing? Hér á eft ir mun ég l‡sa meg in ein kenn um fling stjórn ar á Ís landi,
fyrst á tíma heima stjórn ar 1904–1918 og sí› an á fyrsta ára tug í full -
valda landi. fiessu næst kynni ég til sög unn ar flrjá ís lenska gagn -
r‡nend ur fling stjórn ar, sem einnig mót u›u til lög ur um n‡tt stjórn -
skipu lag, fljó› ræ›i. A› sí› ustu met ég fram lag fleirra í ljósi kenn inga
um l‡› ræ›i. Lei› ar ljós mitt er a› rann sókn ir á fling stjórn eigi bæ›i
a› greina mögu leika og tak mark an ir fling stjórn ar al mennt og fjalla
um flró un fling stjórn ar og l‡› ræ› is í hverju landi fyr ir sig.
Frá heima stjórn til full veld is: Kon ungs fling ræ›i
fieg ar styrk ur fling stjórn ar er met inn flarf a› sty›j ast vi› tvenns
kon ar mæli kvar›a. Ann ars veg ar er spurt um stö›u flings og rík is -
stjórn ar gagn vart ö›r um a› il um inn an fling stjórn ar ke›j unn ar, fl.e.
kjós end um og op in ber um starfs mönn um. Hins veg ar er spurt um
fla› a› hald sem flingi og rík is stjórn er veitt frá vald höf um utan
fling stjórn ar inn ar, inn an lands sem utan.
Sam kvæmt kenn ingu fling stjórn ar sinna um l‡› ræ›i er full veld is -
rétt ur inn í hönd um fólks ins, sem fram sel ur vald sitt í kosn ing um
tíma bund i› til fljó› flings ins. fiing menn eru um bo›s menn kjós enda.
fia› styrk ir l‡› ræ› i› ef kjós end ur gefa fling mönn um sk‡r skila bo› í
kosn ing um um hva›a stefna skuli höf› a› lei› ar ljósi í starfi flings ins.
Um bo› rík is stjórn ar og rá› herra kem ur frá fljó› fling inu. Í l‡› ræ› is -
legu fling stjórn ar ríki gegn ir fljó› fling i› frum kvæ› is hlut verki gagn -
vart rík is stjórn. Mynd un rík is stjórn ar er í hönd um fling flokka, og sit -
ur hún í skjóli flings ins. Meiri hluta flokk ar á fling inu móta stjórn ar -
stefn una og allt fling i› hef ur virkt eft ir lit me› fram kvæmda vald inu.
Dag leg stjórn s‡sla á sí› an a› vera í hönd um opin berra starfs manna,
sem gæta fless a› all ir njóti jafn ræ› is gagn vart hinu op in bera.
Í fling stjórn ar l‡› ræ›i er tali› nau› syn legt a› ut an a› kom andi
vald haf ar vir›i flá sér stö›u fljó› flings ins a› fliggja beint um bo› frá
fólk inu. Dóm stól ar eiga a› túlka all an vafa á lög mæti laga og
stjórn ar at hafna flingi og rík is stjórn í hag. fiau séu sak laus nema
sekt fleirra nán ast liggi í aug um uppi. Sömu lei› is er ekk ert r‡mi í
fling stjórn ar l‡› ræ›i fyr ir sjálf stæ› an fljó› höf› ingja. Hann á a›
standa utan vett vangs stjórn mál anna, vera tign ar ma› ur og sam ein -
ing ar tákn fljó› ar inn ar.
Alla 19. öld ina var vart hægt a› greina neina var an lega skipt -
ingu fram bjó› enda í stjórn mála flokka á Ís landi. fiorri fljó› kjör inna
fling manna fylgdi stefnu Jóns Sig ur›s son ar í bar áttu fyr ir full veldi
ísland á leið til lýðræðis 97
Saga haust 2007 nota:Saga haust 2004 - NOTA 11/19/07 4:32 PM Page 97