Fjölrit RALA - 10.05.1992, Side 35

JARÐRÆKTARDEILD
Kynbœtur grasa fyrir
norðurslóðir
Norðurlandaráð hóf að styrkja sam-
vinnuverkefni grasakynbótamanna á Is-
landi og í norðurhéruðum Noregs, Sví-
þjóðar og Finnlands árið 1981. Meg-
inmarkmið verkefnisins er að kyn-
bæta grasstofna sem aðhæfðir eru að-
stæðum á norðlægum slóðum. Und-
anfarin ár hefur megináhersla verið
lögð á sameiginlegar kynbætur á vall-
arfoxgrasi enda höfðu stofnaprófanir á
þessum stöðum sýnt að vallarfoxgras-
stofnar búa yfir breiðri aðlögun.
Fimm tilraunastöðvar á Norðurlönd-
unum fjórurn taka þátt í verkefninu og
hefur hver þeirra lagt til 12 vallarfox-
grasarfgerðir, eða 60 arfgerðir í allt.
Var þeim víxlað saman í fjölvíxlun í
Danmörku og hálfsystkinalínunum 60
sem þannig fengust var sáð út í tilrauna-
reiti á öllum stöðvunum 1987-1988.
Uppskerumælingum og öðru mati er
nú lokið og sýna niðurstöður að all-
nokkur munur var á uppskeru hálf-
systkinalínanna en jafnframt var upp-
skera þeirra nokkuð háð tilraunastað.
Valdar voru saman átta arfgerðir til
þess að mynda nýjan stofn og gáfu þær
allar meiri uppskeru en viðmiðunar-
stofnarnir (1. mynd). Nýi stofninn verð-
ur síðan borinn saman við eldri stofna
í hefðbundnum stofnaprófunum.
Aslaug Helgadóttir
Nýjar belgjurtir á íslandi
Aukinn áhugi er fyrir nýtingu belgjurta
til uppgræðslu enda binda þær nitur úr
andrúmsloftinu og eru því sjálfbjarga.
Sumar belgjurtategundir eru frumherj-
ar og ættu því að geta komið gróður-
framvindu af stað á gróðursnauðu
landi. Á íslandi vaxa einungis fáar
tegundir belgjurta og eru athuganirhafn-
ar á sumum þeirra, einkum hvítsmára,
umfeðmingi og baunagrasi. Jafnframt
hefur á síðustu árum borist hingað
nokkurt safn erlendra belgjurta og er
það að mestu komið frá Alaska,
Kanada, Síberíu og N-Noregi.
Vorið 1991 var plantað út ýmsum
erlendum belgjurtategundum af ætt-
kvíslunum Astragalus, Galega, Hedys-
arum, Lathyrus, Lotus, Medicago,
Melilotus, Onobrychis, Oxytropis og
Trifolium. Alls var plantað 50 mis-
munandi tegundum og stofnum á tjór-
um tilraunastöðum. Markmiðið með
prófununum er að finna stofna sem lifa
hérlendis og gefa fræ sem hægt er rækta
í stórum stíl þannig að unnt sé að nýta
stofnana í landgræðslustarfinu.
Aslaug Helgadóttir
Hvítsmári í túnrœkt
Vaxandi áhuga gætir nú, bæði hérlend-
is og í nágrannalöndunum, á að nýta
belgjurtir í túnrækt. Gæti þar með
sparast notkun á tilbúnum nituráburði,
auk þess sem betra fóður fengist af
túnunum. Vorið 1986 var lögð út
tilraun á tilraunastöðinni Korpu þar
sem Undrom hvítsmára frá N-Svíþjóð
var sáð í blöndu með ýmsum grasteg-
undum og var sláttutímameðferð
þrenns konar; sláttur á þriggja vikna
fresti allt sumarið, tíður sláttur snemm-
sumars og hvfld síðsumars, og hvíld
snemmsumars en tíður sláttur síðsum-
ars. Uppskera hefur verið mæld og
greind til tegunda í fimm sumur.
Ljóst er að hlutdeild hvítsmárans í
uppskerunni hefur sveiflast nokkuð
milli ára (2. mynd). Fyrsta sumarið
varð smárinn allt að 60% af heyinu en
árið eftir hvarf hann næstum úr túninu
og hlutdeild hans varð innan við 10%.
Síðan hefur hann verið að ná sér á strik
og sumarið 1991 varð hann rúm 70%
af heyinu þegar mest varð. Heildar-
uppskeran hefur að sama skapi sveifl-
ast milli ára, varð minnst innan við 20
hestburðir á hektara sumarið 1988 þeg-
ar minnst var af smáranum en fór upp í
rúma 50 hestburði á hektara sumarið
1991 ogjafnastþaðáviðþannheyfeng
sem fæst af túni í góðri rækt við venju-
legan skammt af tilbúnum áburði.
Áslaug Helgadóttir
UPPSKERA I 2. SLÆTTI, T ÞE./HA
UPPSKERA ( 1. SLÆTTI, T ÞE./HA
--- TÍÐUR SLÁTTUR HVlLD SIÐSUMARS
HVÍLD SNEMMSUMARS
1. mynd. Uppskera 60 hálfsystkinalína og fjögurra viðmið- 2. mynd. Hlutdeild Undrom hvítsmára í heildaruppskeru við
unarstofna í kynbótaverkefni með vallarfoxgras. Meðaltal þrenns konar sláttutímameðferð árin 1987-1991 á tilrauna-
fimm tilraunastaða og þriggja ára. stöðinni Korpu.
33