Fjölrit RALA - 10.05.1992, Page 39

JARÐRÆKTARDEILD
Matjurtir
Sumarið 1990 varfengist við að kanna
áhrif mismunandi vaxtarrýmis á upp-
skeru og gæði spergilkáls á Korpu en
lítið sem ekkert hefur verið fengist við
að athuga það í útimatjurtarækt hér-
lendis. Valin voru tvö alkunn, hollensk
blendingsyrki, SG-1 og Neptune. Bæði
höfðu verið í samanburðartilraunum
áður og reynst uppskerugóð en mis-
jafnlega bráðþroska. SG-1 hafði þar
forystu og byrjaði venjulega að
þroskast a.m.k. einni viku fyrr og skil-
aði uppskeru hratt. í hefðbundinni rækt-
un spergilkáls er nokkuð algengt að
láta 450-500 plöntur standa í 100 m2
garðspildu. I áðurnefndri tilraun voru
hafðar sem s varar 435-556 og 769 plönt-
ur á 100 m2. Við uppgjör á uppskeru
Neptune reyndist 77% meiri ávinning-
ur úr þeim reit þar sem plöntur voru
þéttastar en þar sem gisnast var. Hjá
SG-1 var um 47% uppskeruauka að
ræða, eða 30% minni en hjá Neptune,
en aftur á móti var uppskera Neptune
aðeins 8% meiri þar sem plöntur stóðu
gisnast. Hjá báðum yrkjunum var áber-
andi hversu töluvert fyrr kálhöfuðin
þroskuðust þar sem rýmið var minnst.
Fengist var við athuganir á síðsumar-
hvítkáli sumrin 1990 og 1991 en þær
athuganirhófustsumarið 1989 (sjáFjöl-
rit Rala 143). Við val á stofnum til
skoðunar hefur verið höfð hliðsjón af
niðurstöðum tilrauna í norðanverðri
Skandinavíu. Áhugi framleiðenda fyr-
ir ræktun á geymsluþolnu hvítkáli fer
hér vaxandi en hingað til hefur verið
erfitt að finna árviss yrki og stofna.
Kynbætur hafa þó tekið þeim framför-
um að farið er að votta fyrir furðu
fljótsprottnu káli sem geyma má tölu-
vert fram á vetur við góð geymsluskil-
yrði. Káltegundirnar Castello, Quisto
og Rinda, hollenskar að uppruna, virð-
ast uppskerugott og geymsluþolið síð-
sumarkál. Rétt er að vekja athygli á að
sprettutíð var mjög hagstæð bæði til-
raunasumrin.
Sumrin 1990 og 1991 vareinnigfengist
við sprettu- og uppskeruathuganir á 12
fljótvöxnum yrkjum og stofnum sum-
argulróta. Sýni voru efnagreind og gert
á þeim skynmat, bæði hráum og soðn-
um. Fæðudeild Rala annaðist þessa
þætti. Bragðgæði stofna reyndust all-
breytileg milli ára. Sama gilti um upp-
skeruna. Yrki, sem sköruðu fram úr
bæði árin, voru Nantes Forto Nobles og
Tourino. Nantes Nanthya kom einnig
mjög vel út.
Talsverðum tíma hefur verið varið í
að koma á legg og halda utan um
ýmsan efnivið sem stofnuninni hefur
áskotnast og kann að reynast áhuga-
verður. Stofnfrærækt íslenski'a gulrófna
er varanlegt verkefni.
Á tímabilinu hefur garðyrkjan látið af
hendi ýmiss konar efni til fjölgunar.
Einkum hefur verið um að ræða
græðlingaefnivið berjarunna sem vax-
andi áhugi virðist fyrir.
Oli Valur Hansson
Berjarœktun
Á Möðruvöllum hafa á síðustu árum
verið kannaðir möguleikar á ræktun
sólberja, rifsberja, stöngulberja, hind-
berja og jarðarberja. Hafa verið borin
saman kvæmi frá ýmsum löndum. í ljós
kom að finnsk og bresk kvæmi af
stöngulberjum og hindberjum gáfu ein-
ungis örfá ber í bestu árum og reyndust
því gagnslaus.
Rifsber gáfu ekki árvissa uppskeru og
þroskuðust illa í köldum árum. Blað-
lús rýrði einnig sprettu og uppskeru
verulega þau ár sem ekki var úðað.
Ekkert kvæmi tók fram hinu gamal-
ræktaða kvæmi Röd Hollandsk. Að
vísu gáfu sum kvæmin meiri berjaupp-
skeru en þau þroskuðust verr og kól
meira en Röd Hollandsk.
Bestu sólberjakvæmin voru frá Finn-
landi og Svíþjóð og gaf sænska kvæm-
ið Nikkala XI langmesta uppskeru en
berjaþroski var í minna lagi. Sænska
kvæmið Sunderbyn II gaf mun minni
uppskeru en berin voru vel þroskuð og
kal ívið minna en hjá Nikkala XI.
Finnsku kvæmin Jankisjárvi og Mela-
lahti gáfu svipaða uppskeru og Sunder-
byn II en runnana kól talsvert meira (4.
mynd). Má því segja að Nikkala XI sé
álitlegast norðanlands, þar sem það
nær að þroska ber, en Sunderbyn II þar
sem vaxtarkjör eru lakari. Nikkala XI
hefur þó þann megingalla að vaxtarlag
STOFN
NIKKALA XI
200
400
800
MELALAHTI 77,
JÁNKISJÁRVI V//////71
SILVERGIETER

V/////////777A
SUNDERBYN II //////77}
^////////////////////////////\
STELLA I //////77/7/////////////
ÖJEBYN

o
20
40
60
80
I BER, G
%
I ÞROSKI, %
I KAL, %
1000
100
4. mynd. Meðalberjauppskera (g/plöntu), berjaþroski (%) og kal (%) sólberja-
runna á Möðruvöllum 1979-1991.
37