Hugur - 01.01.2019, Blaðsíða 14

14 Kristian Guttesen ræðir við Kristján Kristjánsson
kollega og nemendur hefur verið svo einstök og algjör í gegnum árin að hún hefur
sundrað tíma hans til að ota eigin tota. Þegar ég fékk bráðgreindan en húðlatan
og mátulega geggjaðan doktorsleiðbeinanda í Bretlandi, sem aldrei skrifaði staf
sem athugasemd við nein drög sem ég sýndi honum, og ég var að örvinglast,
bar ég mig upp við Mike sem settist niður og vann dögum saman, án nokkurs
endurgjalds, við að betrumbæta ritgerðina með ítarlegum athugasemdum og mál-
farsbótum. Hann er sannarlega einn af mestu velgjörðarmönnum mínum í lífinu
og ég fæ aldrei endurgoldið honum maklega. Hefur hann fengið riddarakrossinn,
Kristian? Ef ekki, þá er það þjóðarskömm. Ég fékk aldrei neina kennara betri en
þessa þrjá í framhaldsnáminu ytra. Sá sem komst næst því, með nákvæmni sinni
og alúð, var Andrew Mason, nú prófessor við Háskólann í Warwick. 
Að námi loknu hef ég svo vitaskuld kynnst mörgum snjöllum heimspekingum,
sem ekki kenndu mér beint heldur óbeint með fordæmi sínu og persónulegum
vinskap. Ég vil þar sérstaklega nefna David Carr, föður aristótelískrar mennta-
heimspeki, og Terry McLaughlin, sem ég fæ að segja þér meira frá síðar í þessu
viðtali, vona ég.
Nú hefur þú dvalið í Bretlandi síðan 2012, þú ert ritstjóri virts tímarits um mennta-
heimspeki, Journal of Moral Education, og hefur á síðustu árum birt færri greinar á
íslensku en áður. Í ákveðnum skilningi ertu „brottfluttur“ og ef til vill ekki á heimleið
í bráð? Fylgist þú með rannsóknum á þínu áhugasviði á Íslandi, áttu í samstarfi við
íslenska rannsakendur? Er slíkt samstarf mikilvægt?
Já, ég hef ekki haft tíma til að skrifa um heimspeki á íslensku í langan tíma. Það
er vissulega synd. Íslenskan er svo dásamlega krefjandi heimspekitungumál. En
ég hafði íslenska doktorsnema úr HÍ sem ég hélt áfram að leiðsegja eftir að ég
flutti út. Ég hef líka komið heim í nokkra daga á hverju ári til að kenna á vinsælu
námskeiði hjá Endurmenntun HÍ. Síðan var Siðfræðistofnun HÍ svo vinsamleg
að skipuleggja ráðstefnu um heimspeki mína á vordögum 2017. Því miður er ég
ekki í beinu samstarfi við íslenska rannsakendur sem stendur en ég held óbeinum
tengslum við marga heima og talsverður hópur íslenskra fræðimanna og doktors-
nema hefur sótt ráðstefnur okkar í Jubilee Centre hér í Bretlandi.
Það er svolítið hjákátlegt að þegar vitnað er í siðfræði mína heima er það oft í
tengslum við nytjastefnu sem ég er talinn helsti talsmaðurinn fyrir meðal íslenskra
heimspekinga. Þetta er fyndið; það myndi enginn kannast við þessa lýsingu á mér
utan landsteinanna enda er ég prófessor í dygðafræðum og mannkostamenntun!
Ástæðan fyrir þessu er sú að það fór í taugarnar á mér á sínum tíma hve nytja-
stefnan var mikið afbökuð í umræðu heima og sætti ósanngjarnri gagnrýni. Dæmi
um þetta eru sögurnar um sjúklinginn sem tekinn er í varahluti eða fituhlunkinn
og stjórnlausa járnbrautarvagninn: sögur sem allir heimspekimenntaðir þekkja.
Það er fullkomlega óskiljanleg túlkun að sjálfum sér samkvæmur nytjastefnu-
maður myndi fórna sjúklingnum eða hrinda fituhlunknum fyrir vagninn. Þessir
blórabögglar eru á allt öðru áhættusvæði í lífinu en einstaklingarnir sem þeir eiga
að bjarga og það myndi vitaskuld draga úr heildarhamingju heimsins, þegar til
lengri tíma er litið, ef fólki á lágum áhættusvæðum væri fórnað fyrir fólki á háum.
Hugur 2019-Overrides.indd 14 21-Oct-19 10:47:01