Hugur - 01.01.2019, Blaðsíða 16

16 Kristian Guttesen ræðir við Kristján Kristjánsson
eyða hálfum deginum í heimspekilega hægindastólnum en hinum helmingnum í
heilarannsóknir eða sálfræðitilraunir, þá lyftast þeir í sætinu! Svo er það fagfólk á
vettvangi: kennarar (og kennaranemar), læknar, hjúkrunarfræðingar, lögfræðingar,
o.s.frv. Það er eitthvað í aristótelískri dygðakenningu sem heillar þetta fólk. Eft-
ir stuttan fyrirlestur um lykilhugtök Aristótelesar, svo sem gullna meðalveginn,
hexis, eudaimonia, arete og ekki síst phronesis, lyftist brúnin á fagfólkinu og það
segist nú loks hafa lært einhverja siðfræði sem komi heim og saman við reynslu
þess á vettvangi og gagnist því í starfi. Ég kann ekki alveg að skýra þennan galdur,
en kantísk reglusiðfræði sem virðist hafa verið ríkjandi í námi starfsstétta – að
svo miklu leyti sem þær hafa lært einhverja siðfræði – hefur farið illa í þetta fólk
og stangast á við reynslu þess af því að einberar reglur nái aldrei utan um flækjur
siðferðilegra úrlausnarefna. Ef til vill hafði Alasdair MacIntyre á réttu að standa
þegar hann sagði að heimspeki Aristótelesar væri hin náttúrulega heimspeki
venjulegs fólks.
Þú ert búsettur í Cambridge. Segðu okkur aðeins frá þeirri borg og tengslum þínum
við hana.
Ég dvaldi fyrst í rannsóknarleyfi við Háskólann í Cambridge (og sem félagi við
St. Edmund’s College) á vormisseri 2002 og síðan margoft þangað til ég flutti
þangað með fjölskyldunni um áramótin 2011–2012. Við búum ennþá þar þó að ég
vinni fjóra daga í viku í Birmingham. Bæði er eitthvað göfgandi við andrúmið í
Cambridge og svo vill konan ekki flytja þaðan vegna vinnu. Eitt lán mitt í lífinu
var að kynnast prófessor Terry McLaughlin sem bauð mér fyrst til Cambridge
2002. Hann var lengi vel andlit og föðurímynd menntaheimspeki í Englandi, tók
í raun við af R.S. Peters þegar sá mikli fyrirrennari missti vitið, illu heilli. Terry
var sanntrúaður maður og hann var heill í köllun sinni sem var að liðsinna öðrum
og koma þeim til þroska. Hann hafði engan tíma fyrir sjálfan sig, ekki einu sinni
tíma til að borða annað en ruslfæði á hlaupum. Þegar hann fékk krabbamein, enn
á besta aldri, var hann dáinn innan viku. Líkaminn hafði ekkert viðnám. Andlát
hans var mér persónulega mikið áfall, því að ásamt Mikael sem ég nefndi áður
var hann mesti persónulegi áhrifavaldurinn á heimspeki mína: í tilfelli Terrys á
menntaheimspeki mína þó að hann væri sjálfur enginn aristótelisti. Ég hef ekki
stigið fæti inn í St. Edmund’s College eftir minningarathöfnina um hann, fæ mig
ekki til þess.
Burtséð frá áhrifum Terrys á mig persónulega, þá var ótímabært fráfall hans
meiri háttar áfall fyrir menntaheimspeki í Bretlandi. Hún hefur eiginlega ekki
borið sitt barr síðan. Vitaskuld er það ekki bara andláti Terrys að kenna held-
ur ekki síður sveinsnámsvæðingu kennaramenntunar í Englandi þar sem allar
„óhagnýtar“ greinar hafa verið skornar niður við trog. Meira að segja háskólarnir í
Oxford og Cambridge, sem skörtuðu áður bestu menntaheimspekingunum, hafa
að mestu gefið þessa grein upp á bátinn. Það eru ekki nema örfáar vinjar eftir
í eyðimörkinni: Birmingham, UCL, Durham, Glasgow, Roehampton. En það
hefur bætt gráu ofan á svart að eftirlifendur á þessu sviði hafa brugðist við mót-
lætinu með því að forpokast og umhverfast í einhvers konar sértrúarsöfnuð. Ég
Hugur 2019-Overrides.indd 16 21-Oct-19 10:47:01