Hugur - 01.01.2019, Blaðsíða 116

116 Hannah Arendt
hefur sú einfalda staðreynd að vera flóttamaður komið í veg fyrir samneyti okk-
ar við samfélag innfæddra gyðinga, með fáum undantekningum sem einungis
sanna regluna. Þessar óskrifuðu reglur samfélagsins búa yfir hinum mikla mætti
almenningsálitsins þrátt fyrir að enginn gangist við þeim opinberlega. Og þessar
ósögðu skoðanir og venjur hafa meiri áhrif á daglegt líf okkar en allar opinberar
yfirlýsingar um gestrisni og góðvild.
Maðurinn er félagsvera og lífið er honum ekki auðvelt þegar öll félagsleg tengsl
eru rofin. Það er auðveldara að varðveita siðferðið þegar það er ofið inn í vef
sam félagsins. Afar fáir einstaklingar hafa styrk til þess að standa vörð um eigin
heil indi ef félagsleg, pólitísk og lagaleg staða þeirra er alfarið óviss. Þar sem okk ur
skortir hugrekki til þess að berjast fyrir breytingum á félagslegri og lagalegri stöðu
okk ar, hafa mörg okkar í staðinn ákveðið að reyna að breyta því hver við erum. Og
þessi furðulega hegðun gerir illt verra. Ringulreiðin sem við lifum og hrærumst í
er að hluta til okkar eigið verk.
Einn daginn mun einhver rita hina sönnu sögu þessa brottflutnings gyðinga
frá Þýskalandi; og hann mun þurfa byrja á því að lýsa þessum herra Cohn frá
Berlín, sem hafði alltaf verið 150% Þjóðverji, ofur-þjóðrækinn Þjóðverji. Árið 1933
hlaut þessi herra Cohn hæli í Prag og varð fljótt sannfærður og þjóðrækinn Tékki
– jafn sannur og dyggur tékkneskur föðurlandsvinur og hann hefði verið þýskur.
Tíminn leið og um 1937 hóf ríkisstjórn Tékklands, undir þrýstingi frá nasistum, að
reka flóttafólk af gyðingaættum úr landi, og virti að vettugi þjóðrækni þeirra sem
tilvonandi tékkneskra ríkisborgara. Herra Cohn okkar fór þá til Vínar; til þess
að aðlagast þar var þörf á afdráttarlausri austurrískri þjóðrækni. Innrás Þjóðverja
neyddi herra Cohn úr landi. Hann kom til Parísar á slæmum tíma og öðlaðist
aldrei venjulegt dvalarleyfi. Verandi Þar sem hann var orðinn vel fær í óskhyggju
neitaði hann að taka formsatriði stjórnsýslunnar alvarlega, þess fullviss að framtíð
hans væri í Frakklandi. Hann hóf því aðlögun sína að frönsku þjóðinni með því
að samsama sig forföður „okkar“, Vercingetorix. Ég hugsa að það sé best að ég fari
ekki fleiri orðum um ævintýri herra Cohns. Svo lengi sem herra Cohn getur ekki
tekið af skarið um að vera það sem hann raunverulega er, gyðingur, er engin leið
að vita hvaða rugluðu breytingar hann mun þurfa að ganga í gegnum.
*
Sá sem vill týna sjálfum sér uppgötvar einmitt möguleika mennskrar tilvistar,
sem eru óendanlegir, jafn óendanlegir og sköpunarverkið sjálft. En það að
endurheimta nýjan persónuleika er jafn erfitt verk – og jafn vonlaust – og að
skapa heiminn upp á nýtt. Hvað sem við gerum, hvað sem við þykjumst vera,
sýnum við ekkert nema geðveikislega löngun okkar til að breytast, til að vera ekki
gyðingar. Allar athafnir okkar beinast að þessu sama markmiði: við viljum ekki
vera flóttafólk, því við viljum ekki vera gyðingar; við þykjumst vera enskumæl-
andi, því þýskumælandi innflytjendur síðustu ára eru merktir sem gyðingar; við
segjum okkur ekki ríkisfangslaus, því stærstur hluti ríkisfangslausra í heiminum
eru gyðingar; við erum tilbúin til þess að verða dyggir hottintottar, til þess eins
Hugur 2019-Overrides.indd 116 21-Oct-19 10:47:08