Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Blaðsíða 38

Sjálfboðastarf í Brothættum byggðum
38 ..
myndu sumir, þar á meðal bændur, vinna sjálfir lengri vinnudag ef þeir væru ekki með sjálfboðaliða.
Nokkuð almenn samstaða var þó um að sjálfboðavinna skyldi ekki skekkja samkeppni í efnahags-
legri starfsemi. Viðmælendur voru sammála um að málið gæti verið flókið og að ekki væri alltaf ljóst
hvar draga ætti mörkin á milli sjálfboðavinnu og þeirrar vinnu sem ætti að greiða fyrir samkvæmt
kjarasamningum. Jafnframt gætu sjálfboðastörf haft í för með sér bæði áskoranir og vandamál, en þá
frekar fyrir einstaklingana sem í hlut eiga, en sjálft byggðarlagið. Gilti það bæði um sjálfboðastörf
heimafólks og utanaðkomandi. Þótt sumum viðmælendum þætti verkalýshreyfingin ganga of langt
við bann á vinnu erlendra sjálfboðaliða, þá fannst þeim samtímis umræðan mikilvæg og kölluðu eftir
skýrari viðmiðum um hvar draga ætti mörkin á milli sjálfboðastarfa og þeirra starfa sem ávallt bæri
að greiða laun fyrir samkvæmt kjarasamningum.
Þakkir
Höfundar þakka styrk frá Byggðarannsóknasjóði Byggðastofnunar sem gerði rannsóknina mögu-
lega. Við þökkum sérstaklega þátttakendum sem gáfu sér tíma til að veita okkur ómetanlegar upp-
lýsingar um viðfangsefnið og Geir Gunnlaugssyni fyrir aðstoð við gagnaöflun. Loks þökkum við
ritrýnum fyrir góðar ábendingar.
Heimildaskrá
Ahmad. R., Nawaz M. R., Ishaq M. I., Knam M. M. og Ashraf H. A. (2023). Social exchange theory: Systematic review
and future directions. Front. Psychol., 13: 1015921. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.1015921
Ákæruvaldið g. A og B. (2018, 20. júní). Héraðsdómur Austurlands í máli nr. S-17/2017: Sótt 18. september 2023 á https://
www.heradsdomstolar.is/default.aspx?pageid=347c3bb1-8926-11e5-80c6-005056bc6a40&id=d5f8976d-24d8-42eb-
be50-c7c9f7365f12
ASI (e.d) Ólaunuð vinna/sjálfboðaliðastörf. Sótt 12. september á https://www.asi.is/vinnurettarvefur/vinnurettur/rettindi-
og-skyldur/laun-og-vinnutimi/laun/olaunud-vinna-sjalfbodalidastorf/
Baumgarten, C. (2022). The Paradox of Voluntourism: How International Volunteering Impacts Host Communities. Mic-
higan Journal of Economics. https://sites.lsa.umich.edu/mje/2022/01/22/the-paradox-of-voluntourism-how-interna-
tional-volunteering-impacts-host-communities/
Blau, P. M. (1964). Exchange and power in social life. New York: John Wiley.
Byggðastofnun. (e.d.). Brothættar byggðir. Sótt 12. september 2023 á www.byggdastofnun.is/is/verkefni/brothaettar-
byggdir
Bændablaðið. (2017). Sjálfboðaliðar gangi ekki í almenn störf launafólks. Sótt 12. september 2023 á https://www.bbl.is/
frettir/sjalfbodalidar-gangi-ekki-i-almenn-storf-launafolks
Crang, M and I Cook (2007). Doing Ethnographies. Sage Publications.
Cropanzano, R. og Mitchell, M. S. (2005). Social Exchange Theory. An interdisciplinary Review Journal of Management,
31(6), 874–900. https://doi.org/10.1177/0149206305279602
Deery, M. og Leo, K. J. (2002). „The Core and the Periphery: An Examination of the Flexible Workforce Model in the
Hotel Industry.“ International Journal of Hospitality Management, 21(4), 339–351. https://doi.org/10.1016/S0278-
4319(02)00013-0
Dlaske, K. (2016). Shaping Subjects of Globalisation: At the Intersection of Voluntourism and the New Economy. Multil-
ingua 35(4): 415–440. https://doi.org/10.1515/multi-2015-0002
Edgell, S. (2012). The sociology of work: Continuity and change in paid and unpaid work (2. útg.). London: Sage
Einarsdóttir, J. og Rafnsdóttir, G. L. (2020). Hardworking, Adaptive, and Friendly Voluntourists. The Marketing of Volun-
teers in Iceland. Í Andreas Walmsley, Kajsa Åberg, Region, Petra Blinnikka og Gunnar Thór Jóhannssson (ritstj.).
Tourism Employment in Nordic Countries: Trends, Practices, and Opportunities (bls. 101-121). Palgrave. https://doi.
org/10.1007/978-3-030-47813-1
Guðbjörg Linda Rafnsdóttir, Jónína Einarsdóttir og Ragnhildur Guðmundsdóttir. (2019). „Heiðarlegir vinnuþjarkar, hrein-
látir og fljótir að læra“: Um sjálfboðaliðastörf á Íslandi. http://www.thjodfelagid.is/index.php/Th/article/view/159
Hallmann, K. og Zehrer, A. (2016) How Do Perceived Benefits and Costs Predict Volunteers’ Satisfaction?” Voluntas:
International Journal of Voluntary and Nonprofit Organisations, 27(2), 746-767. https://doi.org/10.1007/s11266-015-
9579-x
Homans, G. C. (1961). Social behavior: Its elementary forms. New York: Harcourt Brace.
Hrafnsdóttir, S. og Kristmundsson, O. H. (2017). Volunteers for NPO´s in Welfare Services in Iceland: A Diminishing
Resource? Voluntas, 28, 204–222. https://doi.org/10.1007/s11266-016-9790-4
Kalleberg, A. L. (2018). Precarious Lives: Job Insecurity and Well-Being in Rich Democracies. Medford, MA: Polity Press.
Marx, K. og Engels, F. (1972). Kommúnistaávarpið. Mál og menning.