Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Qupperneq 49

Ragnheiður Hergeirsdóttir, Guðný Björk Eydal og Sólveig Þorvaldsdóttir
49 ..
Lokaáfanginn í framkvæmdinni var svo rýnifundur með þátttakendum sem haldinn var undir lok
mars 2022 þar sem skoðað var hvernig til hafði tekist og í kjölfarið gerðar breytingar á skriflegri
afurð verkefnisins í samræmi við reynsluna. Nokkrum dögum fyrir rýnifund fengu þátttakendur
sent minnisblað til undirbúnings og upprifjunar fyrir fundinn. Rýnifundur hafði verið áætlaður í
desember en vegna óviðráðanlegra aðstæðna af völdum Covid-19 var ekki unnt að halda hann fyrr
en undir lok mars.
Niðurstöður rýnifunda – mat þátttakenda
Á rýnifundi í mars komu fram ábendingar um mikilvægi þess að stjórnendur starfseininga væru
virkir þátttakendur og leiðandi í þessari vinnu og einnig að yfirmaður sviðs og bæjarstjóri væru þátt-
takendur í æfingum. Skipulag og viðfangsefni námskeiðsins þyrftu að vera skýr í upphafi þannig
að þátttakendur hefðu skýrt markmið og sæju lokaáfangann fyrri sér. Nauðsynlegt var talið að hafa
hvern fund að minnsta kosti þrjár klukkustundir, meðal annars til að gefa rými fyrir samtal milli þátt-
takenda og speglun reynslu þeirra á milli.
Að loknum rýnifundi tók umsjónarmaður verkefnisins saman skýrslu um framkvæmd og niður-
stöður ásamt tillögu að námskeiði fyrir félagsþjónustu á sviði samfélagslegra áfalla og gerð verk-
ferla og gátlista sem skilað var til almannavarnanefndar og bæjarstjóra í apríl 2022. Í skýrslunni var
áhersla á að félagsþjónustan gæti verið sjálfbær að hluta eða öllu leyti um að halda slíkt námskeið og
um gerð og viðhald verkferla og gátlista. Einnig var sett fram ábending um mikilvægi þess að félags-
þjónustan yrði þátttakandi í æfingum og áætlanagerð almannavarna á viðkomandi svæði. Lagt var
til að verkferlum og gátlistum yrði lokið sem fyrst í kjölfar verkefnisins undir forystu deildarstjóra
í Árborg til að nýta sem best þá þekkingu sem til hafði orðið. Niðurstaðan felur í sér áherslu á að til
séu verkferlar og gátlistar sem starfsfólk hafi tekið þátt í að móta og þekki vel. Í þeim tilgangi þurfi
starfsfólk að fá tækifæri til að æfa notkun ferlanna og gátlistanna út frá sviðsmyndum samfélagslegs
áfalls og við sín daglegu verkefni.
Viðtalsrannsókn 2023
Til að svara spurningunni „Hvernig getur félagsþjónusta sveitarfélaga búið sig undir að takast á við
afleiðingar samfélagslegra áfalla“ og í viðleitni til að leggja mat á gagnsemi almannavarnaverk-
efnisins sem lýst er hér að framan voru í september 2023 tekin viðtöl við fimm starfsmenn Árborgar
úr hópi þeirra sem tóku þátt í velferðarverkefni almannavarna veturinn 2021–2022. Viðmælendur
voru: sviðsstjóri Fjölskyldusviðs (var deildarstjóri félagsþjónustu þegar verkefnið fór fram), teymis-
stjóri barnaverndar, forstöðumaður vinnu- og hæfingarstöðvar, forstöðumaður skammtímavistunar
fatlaðs fólks og forstöðumaður búsetukjarna fatlaðs fólks. Viðmælendur voru valdir í samráði við
sviðsstjóra Fjölskyldusviðs og voru valdir allir þeir sem þátt tóku í almannavarnaverkefninu og voru
í starfi sem lykilstjórnendur á Fjölskyldusviði þegar viðtölin fóru fram.
Viðtölin fór fram með hliðsjón af viðtalsvísi og voru hljóðrituð og í framhaldinu skráð og þema-
greind með opinni kóðun. Við greiningu viðtalanna komu fram fimm meginþemu: ábyrgð stjórnenda,
virk þátttaka starfsfólks, sameiginlegur skilningur, fræðsla og æfingar og loks reynsla og lærdómur.
Ábyrgð stjórnenda
Viðmælendur voru allir sammála um að það væri yfirmanna hjá sveitarfélaginu, yfirmanna í félags-
þjónustu og bæjarstjóra, að skapa aðstæður til þess að félagsþjónustan gæti verið undir það búin að
takast á við samfélagsleg áföll. Þeir þyrftu að leggja línur um sameiginlega fræðslu og þjálfun og
veita stjórnendum starfseininga umboð til að vinna áætlanir fyrir sínar einingar með sínu starfsfólki.
Sviðsstjóri Fjölskyldusviðs sagði:
Það er okkar, stjórnenda, að búa til rými fyrir forstöðumenn til að sinna þessu en
það er best að þeir vinni þetta sjálfir með sínu fólki. Þetta er svona verkefni sem