Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Qupperneq 77

Anna Guðrún Edvardsdóttir, Óskar Kristjánsson og Hugrún Harpa Reynisdóttir
77 ..
Sveitarfélagið Hornafjörður
Árið 1998 sameinaðist Hornarfjarðarbær Borgarhafnarhreppi, Bæjarhreppi og Hofshreppi og
mynduðu Sveitarfélagið Hornafjörð en fjórum árum áður höfðu Hafnarkauptún, Nesjahreppur og
Mýrarhreppur sameinast í Hornafjarðarbæ. Í Aðalskipulagi Hornafjarðar 2012-2030 (2014) segir
að sveitar félagið „nær yfir alla Austur-Skaftafellssýslu, frá Skeiðarársandi í vestri til Lónsheiðar
í austri, frá strönd í suðri að mærum nágrannasveitafélaga í fjalllendi og jöklum í norðri (bls. 13).
Ljóst er að sveitarfélagið er víðfeðmt (Mynd 1). Sterk staða sjávarútvegs hefur átt mestan þátt í að
treysta grundvöll atvinnulífs og byggðar í sveitarfélaginu en undanfarna áratugi hefur ferðaþjónusta
verið vaxandi atvinnugrein en fjöldi ferðamanna heimsækir ýmsar náttúruperlur sem tilheyra sveitar-
félaginu, svo sem Skaftafell og Jökulsárlón á Breiðamerkursandi (Sveitarfélagið Hornafjörður, e.d.).
Í sveitafélaginu eru íbúar samkvæmt upplýsingum frá Hagstofu Íslands þann 1. janúar 2023,
2.547, þar af eru 1.347 karlar og 1.200 konur. Í sveitafélaginu þann 1. janúar 2023 bjuggu 740
erlendir ríkisborgarar sem eru tæplega 29% íbúa.
Þar sem rannsóknin náði til ungs fólks á aldrinum 15-30 ára sýnir taflan hér að neðan aldur og
kyn þessa aldurshóps. Eins og taflan sýnir þá er stærsti hópurinn 26-30 ára og þar eru karlar í meiri-
hluta. Næst fjölmennasti hópurinn eru einstaklingar 21-25 ára og þar eru konur ívíð fleiri. Í yngsta
aldurshópnum sem könnunin náði til eru konur fleiri en alls tilheyra 165 þeim hópi.
Tafla 1. Mannfjöldi 15-30 ára í Sveitarfélaginu Hornafirði.
Aldur Karlar Konur Alls
15-20 ára
21-25 ára
79
123
86
139
165
262
26-30 ára 165 126 291
(Hagstofa Íslands, 2023a).
Aðferðafræði
Til ‏þess að svara rannsóknarspurningunni var ákveðið að taka bæði einstaklings- og rýnihópaviðtöl
og leggja fyrir ungt fólk rafræna spurningakönnun. Í rannsókninni var því beitt bæði eigindlegum
og megindlegum aðferðum.
Einstaklings- og rýnihópaviðtöl
Val á viðmælendum fer yfirleitt fram á meðvitaðan hátt, þannig að viðmælendur sem valdir eru þjóna
tilgangi rannsóknar og eru þar af leiðandi sérfræðingar í því sem spurt er um á einn eða annan hátt
(Carmichael og Cunningham, 2017). Því var ákveðið að taka viðtöl við fulltrúa þeirra sem starfa
með ungu fólki eða vinna á einhvern hátt að málefnum hópsins. Val á viðmælendum tók mið af því
og voru fimm einstaklingsviðtöl tekin við þrjár konur og tvo karla en öll voru íslenskir ríkisborg-
arar. Þá voru tekin tvö rýnihópaviðtöl þar sem þátttakendur voru 11 ungir karlmenn, bæði íslenskir
og af erlendum uppruna. Viðtölin voru tekin í apríl 2021. Einstaklingsviðtölin voru tekin í gegnum
samskiptaforritið Zoom en rýnihópaviðtölin í húsnæði Framhaldsskólans í Austur-Skaftafellssýslu á
Höfn. Öll viðtölin voru hljóðrituð. Í viðtölunum var lögð áhersla á afslappað andrúmsloft á meðan
þau fóru fram og viðmælendur voru hvattir til að segja það sem þeim bjó í brjósti ef þeim fannst það
þjóna tilgangi rannsóknarinnar.
Með rýnihópum er verið að afla gagna frá hópi af völdum einstaklingum með það að markmiði
að fá fram persónulega reynslu, skoðanir, viðhorf og sjónarhorn þátttakendanna til málefna sem
eru mikilvæg fyrir markmið rannsóknarinnar. Lagðar eru fyrir opnar spurningar og þær ræddar í
hópnum og má segja að rýnihópar liggi einhvers staðar á milli þess að vera fundur og samræður þar
sem rannsakandi stýrir framvindunni og fylgist einnig með samspili einstaklinganna innan hóps-