Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Side 80

Staða og líðan ungra karlmanna í landsbyggðarsamfélagi
80 ..
Mikill meirihluti þátttakenda í spurningakönnuninni taldi litla afþreyingu vera til staðar fyrir ungt
fólk, sérstaklega fyrir þá sem ekki stunduðu þær íþróttir sem væru í boði á vegum íþróttafélagsins
Sindra og nefndu þátttakendur m.a. annars konar íþróttir, kaffihús, ýmis námskeið, tónlistarsmiðju
og útivistarsvæði. Þessi niðurstaða var í samræmi við rýnihópaviðtölin en þar kom fram að miðað
við stærð sveitarfélagsins þá væru afþreyingarmöguleikarnir góðir og ungt fólk þyrfti að taka málin
í sínar eigin hendur og koma með eitthvað nýtt til að auka afþreyingu á staðnum. Mikill meirihluti
svarenda í könnuninni voru virkir í einhvers konar félags- eða íþróttastarfi og þátttakendur fundu
ekki fyrir álagi í tengslum við slík störf.
Nám, frammistaða og árangur í skóla
Þegar rýnt var í niðurstöður um menntun og nám, kemur í ljós að mikill meirihluti þátttakenda í
spurningakönnuninni taldi að menntun væri mikilvæg og sáu svarendur tilgang með því námi sem
þeir stunduðu. Næstum allir þátttakendur stefndu á áframhaldandi nám og flestir stefndu á háskóla-
nám. Athygli vakti að svarendur voru með skýra sýn á það sem þeir ætluðu að læra í framtíðinni.
Þeir sem ætluðu ekki í nám höfðu ekki þessa skýru framtíðarsýn. Sú niðurstaða var í samræmi
við niðurstöðu rýnihópaviðtala, þar sem fram kom ánægja þátttakenda með Framhaldsskólann í
Austur-Skaftafellssýslu (FAS) og námsframboðið í skólanum sem þeir töldu henta áformum þeirra
til áframhaldandi náms. Þessi niðurstaða var hins vegar í ósamræmi við einstaklingsviðtölin en þar
komu fram áhyggjur viðmælenda um hversu stór hópur sem stundaði nám í framhaldsskóla sjái
ekki tilgang með náminu. Einnig sáu ungu karlmennirnir í rýnihópaviðtölunum mikilvægi skólans í
samfélagslegu samhengi. Svarendur í könnuninni fundu ekki fyrir miklu álagi í námi sínu en meiri-
hluti þeirra vann með námi og þær ástæður sem svarendur gáfu upp voru flestar fjárhagslegs eðlis.
Þá fundu svarendur í könnuninni ekki fyrir álagi af því að vinna með námi og var sú niðurstaða í
nokkru ósamræmi við niðurstöður einstaklings- og rýnihópaviðtala sem töldu að vinna með námi
kæmi niður á frammistöðu í náminu. Í rýnihópaviðtölunum kom fram að ungir karlmenn upplifa
samfélagslegan þrýsting á að þeir eigi að vinna, hvort sem það er með námi eða ekki og að þeir væru
beinlínis hvattir til að fara að vinna við lok grunnskóla.
Þátttakendur í einstaklingsviðtölunum töldu það vera auðveldara fyrir drengi að fá vel launaða
vinnu án menntunar heldur en stúlkur. Það þýddi að þeir skiluðu sér ekki í áframhaldandi nám, sér-
staklega í háskólanám. Það sem skipti mál í þessu sambandi væru viðhorf heimilanna til náms og
hvatning fá foreldrum.
Líðan ungs fólks
Þegar þátttakendur í spurningakönnuninni áttu að meta andlega líðan sína, tilfinningar, áhrif sam-
félagsmiðla á andlega líðan og um upplýsingar og aðgengi að sálfræðiþjónustu í sveitarfélaginu
töldu þeir andlega líðan sína og vina sinna góða bæði í og eftir COVID-19 faraldurinn. Þessi niður-
staða er ekki í samræmi við niðurstöður úr rýnihópaviðtölunum en þar kom fram að þeir ungu karl-
menn sem þar tóku þátt upplifðu vanlíðan í COVID þegar takmarkanir voru í samskiptum. Þegar
kom að því að meta upplýsingar um og aðgengi að sálfræðiþjónustu í sveitarfélaginu töldu þátt-
takendur spurningakönnunarinnar það vera slæmt, en þrátt fyrir þá niðurstöðu hafði um helmingur
þátttakenda leitað sér aðstoðar vegna andlegrar heilsu en í litlum mæli innan sveitarfélagsins. Þessi
niðurstaða var í samræmi við umfjöllun rýnihópanna þar sem fram kom að ungir karlmenn ræða
ekki andlega líðan sína og eiga erfitt með að leita sér aðstoðar. Þeir töldu enn fremur að samfélags-
legur þrýstingur og ákveðnar staðalímyndir væru ríkjandi um hvernig drengir eigi að vera og haga
sér, t.d. að karlar gráta ekki og sýna ekki tilfinningar. Þátttakendur í rýnihópaviðölum töldu slíkar
staðalímyndir eiga uppruna sinn í samfélaginu og nefndu viðhorf heimila og uppeldi í þessu sam-
bandi. Þeim fannst erfitt að komast út úr þessari staðalímynd karlmennskunnar sem þeim hafi verið
innprentuð. Einnig kom fram að skólaganga og íþróttaiðkun hefðu jákvæð áhrif á andlega líðan en
það sem hefði neikvæð áhrif væru kröfur sem þeir upplifðu að væri á ungt fólk í samfélaginu um að