Íslenska þjóðfélagið - 01.08.2023, Blaðsíða 148

Staða innflytjenda á vinnumarkaði á krepputímum eftir byggðamynstri og atvinnugreinum
148 ..
Tafla 6. Lýsandi tölfræði yfir breytur fyrir menntun
Allir þátttakendur Innflytjendur
Breytur Fjöldi Meðaltal Staðalfrávik Fjöldi Meðaltal Staðalfrávik
Stutt starfsnám 9.766 0,15 0,36 1,031 0,08 0,28
Próf í iðngrein 9.766 0,16 0,37 1,031 0,06 0,23
Stúdentspróf 9.766 0,09 0,29 1,031 0,13 0,33
BS 9.766 0,19 0,40 1,031 0,14 0,34
MS eða meira 9.766 0,14 0,34 1,031 0,18 0,38
Athugið að allar þessar breytur eru leppbreytur (taka gildið 0 eða 1) og meðaltalið stendur því fyrir hlutfallstölu. Sem dæmi höfðu 15%
allra þátttakenda lokið stuttu starfsnámi .
Að síðustu voru hannaðar breytur fyrir menntun þátttakenda. Byggt var á spurningunni: „Hver er
menntun þín? Merktu við allar prófgráður sem þú hefur lokið.“. Þátttakendur gátu merkt við: 1)
grunnskóla- eða gagnfræðapróf, 2) próf af styttri námsbrautum í framhaldsskóla og ýmsar styttri
starfsnámsbrautir, 3) próf í iðngrein, 4) stúdentspróf, 5) háskólanám (fyrsta háskólagráða), 6) fram-
haldsnám á háskólastigi (meistaragráða, doktorsgráða eða sambærilegt). Leppbreytur voru útbúnar
fyrir menntun hvers þátttakanda og fékk viðkomandi menntun gildið 1 ef sú prófgráða var lengsta
nám í árum talið sem þátttakandi hafði lokið, annars 0.
Aðferð
Við greiningu á stöðu innflytjenda á vinnumarkaði voru sex atriði til skoðunar sem kölluð eru lykil-
þættir rannsóknarinnar:
1. Ánægja innflytjenda með launatekjur sínar eða laun
2. Ánægja innflytjenda með atvinnuöryggi sitt
3. Ánægja innflytjenda með atvinnuúrval sitt
4. Ánægja innflytjenda með möguleika sína til að fara af stað með atvinnurekstur
5. Tekjur innflytjenda
6. Ánægja með búsetu
Aðhvarfsgreiningu var beitt hér og eru nokkur líkön notuð. Tæknilega umfjöllun um þau má finna
í annarri hliðstæðri rannsókn (Karlsson, 2020, bls. 25) og verður hún ekki endurtekin hér. Með al-
mennum hætti má þó stilla upp grunni allra líkananna með sama hætti:
Formúla 1.
9
Tafla 6. Lýsandi tölfræði yfir breytur fyrir menntun
Allir þátttakendur Innflytjendur
Breytur Fjöldi Meðalt. Staðalfrv. Fjöldi Meðalt. Staðalfrv.
Stutt starfsnám 9.766 0,15 0,36 1,031 0,08 0,28
Próf í iðngrein 9.766 0,16 0,37 1,031 0,06 0,23
Stúdentspróf 9.766 0,09 0,29 1,031 0,13 0,33
BS 9.766 0,19 0,40 1,031 0,14 0,34
MS eða meira 9.766 0,14 0,34 1,031 0,18 0,38
Athugið að allar þessar breytur eru leppbreytur (taka gildið 0 eða 1) og meðaltalið stendur því fyrir hlutfallstölu. Sem dæmi
höfðu 15% allra þátttakenda lokið stuttu starfsnámi .

Að síðustu voru hannaðar breytur fyrir menntun þátttakenda. Byggt var á spurningunni: „Hver er
menntun þín? Merktu við allar prófgráður sem þú hefur lokið.“. Þátttakendur gátu merkt við: 1)
grunnskóla- eða gagnfræðapróf, 2) próf af styttri námsbrautum í framhaldsskóla og ýmsar styttri
starfsnámsbrautir, 3) próf í iðngrein, 4) stúdentspróf, 5) háskólanám (fyrsta háskólagráða), 6)
framhaldsnám á háskólastigi (meistaragráða, doktorsgráða eða sambærilegt). Leppbreytur voru
útbúnar fyrir menntun hvers þátttakanda og fékk viðkomandi menntun gildið 1 ef sú prófgráða var
lengsta nám í árum talið sem þátttakandi hafði lokið, annars 0.
Aðferð
Við greiningu á stöðu innflytjenda á vinnumarkaði voru sex atriði til skoðunar sem kölluð eru
lykilþættir rannsóknarin ar:
1. Ánægja innflytjenda með launatekjur sínar eða laun
2. Ánægja innflytjenda með atvinnuöryggi sitt
3. Ánægja innflytjenda með atvinnuúrval sitt
4. Ánægja innflytjenda með möguleika sína til að fara af stað með atvinnurekstur
5. Tekjur innflytjenda
6. Ánægja með búsetu
Aðhvarfsgreiningu var beitt hér og eru nokkur líkön notuð. Tæknilega umfjöllun um þau má finna
í annarri hliðstæðri rannsókn (Karlsson, 2020, bls. 25) og verður hún ekki endurtekin hér. Með
almennum hætti má þó stilla upp grunni allra líkananna með sama hætti:

Formúla 1.
𝑦𝑦!∗ = 𝑋𝑋!#𝛽𝛽 + 𝜀𝜀!

Líkanið má, með ákveðinni aðlögun (Karlsson, 2020, bls. 25), nýta til greiningar á raðtölum úr
skoðanakannanagögnum og er þá kallað raðkvarðalíkan (e. ordered responce model). Í einu tilviki er
um venjulega aðhvarfsgreiningu að ræða. Það er þegar tekjur verða greindar, því sú breyta er ekki
raðkvarðabreyta heldur endurspeglar krónur og aura.
Upptalningin hér að ofan (1-6) vísar til háðu breyta líkananna, 𝑦𝑦!∗. Þessi líkön voru fyrst keyrð
fyrir alla þátttakendur árið 2020 þar sem innflytjendur voru einkenndir sérstaklega með leppbreytu.
Þá fengust upplýsingar um það hvort munur væri á þeim og innlendum m.t.t. þess atriðis sem var til
skoðunar hverju sinni (skv. háðu breytunni). Síðan voru þessi sex atriði greind eingöngu á gögn
innflytjenda til að draga fram blæbrigði niðurstaðnanna. Hér er því um tólf ólík líkön að ræða, sex
háðar breytur og þess vegna eru tvö líkön á hverja háða breytu.
Óháðu breytum líkananna má skipta í fimm flokka:
1. Bakgrunnsbreytur. Þeim er ætlað að draga fram mun á einstaklingum sem gætu haft áhrif á
launamyndun þeirra annað hvort út frá hreinum færniþáttum eða þekktum þáttum sem leitt
hafa til launamismununar eins og t.d. kyns (Tafla 2).
Líkanið má, með ákveðinni aðlögun (Karlsson, 2020, bls. 25), nýta til greiningar á raðtölum úr
skoðanakannanagögnum og er þá kallað raðkvarðalíkan (e. ordered responce model). Í einu tilviki
er um venjulega aðhvarfsgreiningu að ræða. Það er þegar tekjur verða greindar, því sú breyta er ekki
raðkvarðabreyta heldur endurspeglar krónur og aura.
Upptalningin hér að ofan (1-6) vísar til háðu breyta líkananna,
9
Tafla 6. Lýsandi tölfræði yfir breytur fyrir menntun
Allir þátttakendur Innflytjendur
Breytur Fjöldi Meðalt. Staðalfrv. Fjöldi Meðalt. Staðalfrv.
Stutt starfs ám . 0,15 0,36 1,031 0,08 0,28
Próf í iðngrein 0,16 0,37 1,031 0,06 0,23
Stúdentspróf 9.766 0,09 0,29 1,031 0,13 0,33
BS 9.766 0,19 0,40 1,031 0,14 0,34
MS eða meira 9.766 0,14 0,34 1,031 0,18 0,38
Athugið að allar þessar breytur eru leppbreytur (taka gildið 0 eða 1) og meðaltalið stendur því fyrir hlutfallstölu. Sem dæmi
höfðu 15% allra þátttakenda lokið stuttu starfsnámi .

Að síð stu voru hannaðar breytur fyrir menntun þátttakenda. Byggt var á spurningunni: „Hver er
men tun þín? Merktu við llar prófg áður em þú hefur lokið.“. Þátttakendur gátu merkt við: 1)
grunnskóla- eða gagnf æðapróf, 2) próf af styttri námsbrautum í framhaldsskóla og ýmsar styttri
starfsnámsbrautir, 3) próf í iðngrein, 4) stúdentspróf, 5) háskólanám (fyrsta háskólagráða), 6)
framhalds ám á háskólastigi (meistaragrá a, doktorsgráða eða sambærilegt). Leppbreytur voru
útbúnar fyrir menntun hvers þátttakanda og fékk viðkomandi menntun gildið 1 ef sú prófgráða var
lengsta nám í árum talið sem þátttakandi hafði lokið, annars 0.
Aðferð
Við greini gu á stöðu innflytjenda á vinnumarkaði voru sex atriði til skoðunar sem kölluð eru
lykilþættir rannsóknarinnar:
1. Ánægja innflytjenda með launatekjur sínar eða laun
2. Ánægja innflytjenda með atvinnuöryggi sitt
3. Ánægja innflytjenda með atvinnuúrval sitt
4. Ánægja innflytjenda með möguleika sína til að fara af stað með atvinnurekstur
5. Tekjur innflytjenda
6. Ánægja með búsetu
Aðhvarfsgreiningu var beitt hér og eru nokkur líkön notuð. Tæknilega umfjöllun um þau má finna
í annarri hliðstæðri rannsókn (Karlsson, 2020, bls. 25) og verður hún ekki endurtekin hér. Með
almennum hætti má þó stilla upp grunni allra líkananna með sama hætti:

Formúla 1.
𝑦𝑦!∗ = 𝑋𝑋!#𝛽𝛽 + 𝜀𝜀!

Líkanið má, eð ákveðinni a l l , , . , til reiningar á raðtölu úr
skoðanakannanagögnum og er þá kallað raðkvarðalíkan (e. ordered responce model). Í einu tilvik er
um venjulega aðhvarfsgreiningu að ræða. Það er þegar tekjur verða greindar, í er ekki
raðkvarðabreyta heldur endurspeglar krónur og aura.
Upptalningin hér að ofan ( -6) ís r 𝑦𝑦!∗. Þessi líkön voru fyrst keyrð
fyrir alla þátttakendur árið 2020 þar sem innflytjendur voru einkenndir sérstaklega með leppbreytu.
Þá fengust upplýsingar um það hvort munur væri á þeim og innlendum m.t.t. þess atriðis sem var til
skoðunar hverju sinni (skv. háðu breytunni). Síðan voru þessi sex atriði greind eingöngu á gögn
innflytjenda til að draga fram blæbrigði niðurstaðnanna. Hér er því um tólf ólík líkön að ræða, sex
háðar breytur og þess vegna eru tvö líkön á hverja háða breytu.
Óháðu breytum líkananna má skipta í fimm flokka:
1. Bakgrunnsbreytur. Þeim er ætlað að draga fram mun á einstaklingum sem gætu haft áhrif á
launamyndun þeirra annað hvort út frá hreinum færniþáttum eða þekktum þáttum sem leitt
hafa til launamismununar eins og t.d. kyns (Tafla 2).
i lí voru fyrst keyrð
fyrir a la þá takendur árið fl i ir sérsta le a eð leppbreytu.
Þá fengust u plýsingar um það hvort munur væri á þeim og innlendum m.t.t. þess atr ði sem var
til skoðunar hverju s nni (skv. háðu breytunni). Síðan voru þe si sex atriði i gögn
innflytjenda til að draga fr l i i lí lí að ræða, sex
háðar breytur og þe s vegna eru tvö líkön á hverja háða breytu.