Morgunblaðið - 07.03.1999, Blaðsíða 26

Morgunblaðið - 07.03.1999, Blaðsíða 26
26 ¦ SUNNUDAGUR 7. MARZ 1999 MORGUNBLAÐIÐ FRETTIR Falsanir leiða til fangelsisdóms Hálfs árs fangelsisdómur sá er kveðinn var upp yfír eiganda og framkvæmdastjóra Gallerís Borgar á föstudag í Héraðsdómi Reykjavíkur fyrir verslun með fölsuð mál- verk markaði endalokin á rannsóknar- og málaferlum, sem spönnuðu allt að tveim árum. Fjöldi manns kom um lengri eða skemmri veg til að bera vitni eftir að málið var tekið fyrir í héraði 22. janúar. HIÐ svokallaða málverkafblsunar- mál var höfðað með ákæru 1. júlí 1998 og var ákæran í tveimur lið- um. f fyrri lið ákærunnar var fjall- að um þá hlið sem snéri að meint- um fjársvikum og skjalafalsi, þ.e. að ákærði Pétur Þór Gunnarsson eigandi Gallerís Borgar hefði blekkt þrjá viðskiptavini gallerísins til að kaupa hver sitt málverk, sem Pétur Þór bauð til sölu með röng- um upplýsingum í uppboðsskrám um að þau væri eftir Jón Stefáns- son listmálara og með falsaðri höf- undarmerkingu Jóns. Var ákærða gefið að sök að hafa selt tvö verkanna, „Uppstillingu" á kr. 396 þúsund (Opstiíling med vin, krus samt frugter) og „Páskaliljur" á kr. 473 þúsund (Nature morte med frugter og Nature morte med blomster) á uppboði 1. september 1994, sem hann hafði átt að hafa keypt sjálfur á listmunauppboði Bruun Rasmussen í Jótlandi 7. júní og 18. ágúst sama ár. Var sakborn- ingurinn ákærður fyrir að hafa af- máð sjálfur höfundarmerkingu danska málarans Wilhelm Wils og blekkt viðskiptavini sína til að kaupa málverkin sem verk eftir Jón Stef- ánsson fyrir samtals 869 þúsund krónur eða á tíföldu því verði sem myndirnar voru keyptar á í Jótlandi. Þriðja myndin, „Uppstilling" (Opstilling med potteplant samt lig- gende n0gen model) var síðan seld á uppboði á Akureyri 21. maí 1995 á 50 þúsund krónur en ákærða var gefið að sök að hafa keypt hana um leið og „Páskaliljur", en á mun lægra verði, tæplega 20 þúsund krónur. Sakfelldur fyrir tvo liði af þremur Þótt ekki hefði sannast að ákærði hefði falsað málverkin þrjú með eigin hendi, þótti sannað að hann hefði vitað af því að verkin voru fólsuð og að hann hefði selt þau í auðgunarskyni þar sem verk Jóns Stefánssonar eru margfalt dýrari en verk Wilhelm Wils. Seinni liður ákærunnar fjallaði um brot á lögum um bókhald og lögum um sölu notaðra lausafjár- muna og var þrískipt. Var sakborn- ingur ákærður fyrir að hafa ekkert fært í bókhaldi gallerísins um kaup framangreindra málverka eða mót- töku þeirra og ekkert fært um kaup eða sölu þeirra listmuna sem seldir voru á uppboði fyrirtækisins 21. maí 1995. Akærði var sakfelldur fyrir þennan hluta ákærunnar og ennfremur fyrir þann hluta sem snéri að því að hafa látið undir höf- uð leggjast að skrá viðskipti galler- ísins rekstrarárin 1995 og 1996 þegar keyptir voru munir erlendis og halda til haga tekjuskráningar- gögnum árið 1996 og færa bókhald það rekstrarár. Hins vegar var ákærði sýknaður af þeim hluta ákærunnar sem fjallaði um það að ákærði hefði rekið sölu notaðra lausafjármuna frá 1994-1996 og halda skipulega skrá þeirra muna sem bárust galleríinu og færa upp- gjör í samræmi við það. Sinnti ekki áskorun lögreglunnar Akærði var handtekinn 10. des- ember 1997 þar sem hann hafði ekki sinnt ítrekaðri áskorun lög- reglu um að leggja fram umbeðin gögn í þágu rannsóknar málsins þrátt fyrir langan frest, en þá voru liðnir um níu mánuðir frá því að kærur hófu að berast ríkislögreglu- stjóra um meint falsmálverk. Á síðasta ári stóð rannsókn yfir og öflun gagna og stóð til að hefja aðalmeðferð í september en því varð að fresta vegna ónógra sönn- unargagna. Þann 22. janúar sl. hófst síðan aðalmeðferð í málinu þar sem vitni voru yfirheyrð hvert af fætur öðru. Minnti ekki á verk Jóns Stefánssonar Viktor Smári Sæmundsson for- vörður, sem rannsakaði verkin að beiðni ríkislögreglustjóra, bar fyrir dómi að hann hefði gert við mörg verka Jóns Stefánssonar, en efnið í umræddum verkum og efnismeð- ferðin minnti hann ekki á verk Jóns. Hann sagði um verkið „Upp- stillingu" (Opstilling med potteplant samt liggende nogen model) að 4 sýni hefðu verið tekin úr því, m.a. úr áletruninni „Jón Stefánsson" og á þeim stöðum sem sýndust vera yfirmálaðir þegar myndin væri skoðuð undir útfjólu- bláu ljósi. Eins og fram hafi komið í litrófsgreiningu dr. Sigurðar Jak- obssonar á öllum þremur verkun- um hafi komið fram að alls staðar í yfirmáluninni hafi komið fram alkýð. Alkýð væri í tveimur sýn- anna og mjög sterk fylgni hafi verið milli þess, sem útfjólubláu Ijósin gáfu til kynna og þeirra niður- staðna sem komu frá greiningunni á bindiefninu. Flúrljómunin hafi fyrst og fremst ráðið því hvar sýnin voru tekin úr myndinni og hinum tveimur myndanna. Viktor Smári sagði að það væri viðurkennt að því eldra sem efhi væri, því meiri væri flúrljómun þess ef það flúrijómaði á annað borð. Hins vegar flúrljómuðu til- tölulega fá ný efni. í útfjólubláu ljósunum sæist hins vegar mikið misræmi í aldri á olíunni eða á litn- um. Það sem væri fjólublátt og dökkblátt væri yfirleitt ungt. Viktor Smári sagðist ekki telja að yfirmálunin í verkinu gæti verið frá árunum 1930-1940, þar sem svo gömul málning ætti að vera ljósari á litinn og meiri flúrljómi að koma fram, en hér hafi við flúrljómun komið fram dökkfjólublár litur. Hann sagði ennfremur að afar ólíklegt væri að Jón Stefánsson hefði notað alkýðliti í undirritun málverks þar sem gamlir málarar, sem voru samtíða Jóni, hafi sagt, að hann hefði haft mikinn áhuga á olíu og alltaf verið að breyta og þróa nýjar aðferðir, sérstaklega með til- liti til olíunnar. Ákaflega markviss vinnubrögð I vitnisburði Júlíönu Guðrúnar Gottskálksdóttur forstöðumanns safnsviðs Listasafns íslands kom fram að það sem helst einkenndi verk Jóns Stefánssonar væru ákaf- lega markviss og meðvituð vinnu- brögð, mjög skýr myndbygging þar sem leitast sé við að skapa ákveðið samræmi með samstillingu. I verk- um Jóns væri mjög formræn hugs- un, hann stillti saman andstæðum formum, þ.e. láréttum og lóðréttum línum sem í huga áhorfandans vektu upp hugmyndir um kyrr- stöðu. Nánar um „Uppstillingu" sagði Júlíana að höfundareinkenni Jóns Stefánssonar kæmu ekki fram í henni. Höfundareinkennin sem Júl- íana talaði um voru frávik frá miðju, fjarvídd og mótun forma og Morgunblaðið/Kristinn JÓN H. Snorrason saksóknari (fyrir miðju) og Arnar Jensson aðstoð- aryfirlögregluþjónn skoða dómsniðurstöðu ásamt aðstoðarfólki sínu. rýmis með mörgum litatónum þar sem neðri litalög rifa í gegn um þau efri ásamt stuttum og þéttum pens- ilstrikum. Áhrif þeirrar litameð- ferðar væru m.a. þau, að blæ- brigðaríkir fletir virtust virkir, formin mótuð litunum og þéttir í sér og Ijósstyrkur litarins væri efldur. I myndinni kæmu þessi ein- kenni ekki fram. Sagði Júlíana að heildaráhrif við áhorf myndarinnar væru þau að myndin væri ákaflega flöt. Efri hluti myndarinnar, sem væri mó- gulur flötur og neðri hlutinn, sá rauði, virtust vera í „sama plani". Ekki væri hægt að átta sig á því hvort Ijósið félli frekar á þann flöt, sem er í lóðréttri stöðu eða þann flöt sem hugsanlega ætti að vera í lóðréttri stöðu. Mótunina, birtu lit- arins, þar sem birtan væri hluti af formmótuninni, vantaði. Júlíana taldi einnig að blóm, sem er á myndinni, væri mjög ólíkt því sem Jón hefði málað. Þarna vantaði líf safa og ákveðna munúðartilfinn- ingu í blómið. Öðruvísi en önnur verk Jóns Ólafur Ingi Jónsson forvörður í Morkinskinnu, sem óskaði eftir því að lögð yrði fram kæra vegna myndarinnar eftir að hafa skoðað hana vel á verkstæði sínu er nýbak- aður eigandi hennar hafði komið henni til Ólafs eftir uppboðið 21. maí 1995, sagði að hún hefði verið öðruvísi en önnur verk sem hafi verið kærð, þar sem hún hefði verið máluð á þunnan pappa, en ekki masónít, sem væri einkennandi fyr- ir Jón Stefánsson. Hann sagðist síðar hafa séð núm- erin á bakhlið myndarinnar, sem væru mjög einkennandi fyrir upp- boðshús Bruun Rasmussen. Núm- erin væru skrifuð með blýanti og með sömu skrift og fyndust á mörg- um öðrum verkum sem Ólafur kvaðst hafa haft til rannsóknar frá uppboðshúsinu. I kjölfar þess að hafa fengið staðfestingu úr bæk- lingi í eigu Listasafns íslands um að þetta væri uppboðsnúmer Bruun Rasmussen hafi hann skoðað myndina betur þar sem hann hafi séð yfirmálanir á myndinni áður. í þessum uppboðsgögnum Bruun Rasmussen hafi komið fram að myndin væri merkt Wils 12. Ólafur gerði prufur á yfirmáln- ingunni og athugaði hvort hún hefði áhrif á málverkið sjálft. Ekki hafi margir staðir á verkinu komið til greina að undir væri skriftin Wils 12. Ólafur leitaði á þeim stað sem var líklegastur og kom strax niður á tölustafinn 2. Ólafur sagðist ekk- ert hafa gert annað við myndina annað en að hreinsa hana og skildi eftir hluta af yfirmáluninni yfir árituninni og gerði ráðstafanir til að kæra yrði lögð fram. Vitnisburður tveggja Dana, Svens Juhl Jörgensens, starfs- manns Bruun Rasmussen, og Hans Jensens, sem báðir komu fyrir dóminn, staðfesti síðan að verkið hefði verið selt sem málverk eftir Wilhelm Wils 18. ágúst 1994 og komst dómurinn ennfremur að því að ákærði hefði keypt hana sjálfur og selt hana í auðgunarskyni. Otrúverðugur framburður flóamarkaðskonu Verkið „Uppstilling", sem ákæruvaldið taldi ákærða hafa keypt á sama uppboði sem Wilhelm WÍls málverk (Opstilling med vin, krus samt frugter) fyrir nærri 30 þúsund krónur sagðist ákærði hafa keypt af dönsku konunni Patrieiu Aagren á flóamarkaði í Kaup- mannahöfn í maí eða júní árið 1994. Tæknirannsóknir Viktors Smára og annarra og listfræðileg greining Júlíönu Guðrúnar Gottskálsdóttur í sama anda og sú sem reifuð var framar í greininni, sýndu að verkið var sannanlega ekki eftir Jón Stef- ánsson, en vegna þessa málverks kom Patricia sjálf fyrir dóminn og bar vitni. Hvorki ákærði né Patrieia gátu sýnt fram á viðskiptin með viðeigandi greiðslugögnum og þótti dómurum vitnisburður Patriciu ótrúverðugur, sem og framburður ákærða. Þótti dómurum sem fram- burður ákærða af kaupum myndar- innar væri skáldsögu líkastur. Dómurinn gerði það að sérstöku umtalsefni við vitnaleiðslurnar, að ákærði hefði farið út til Danmerkur og hitt Patriciu eftir að henni var birt fyrirkall í málinu. Dómurinn I i Borgarfulltrúar Sjálfstæðisflokksins vilja gera þjónustusamninga við grunnskóla BORGARFULLTRUAR Sjálfstæð- isflokksins lögðu til á borgarstjórn- arfundi í fyrrakvöld að gerðir yrðu rekstrar- og þjónustusamningar við grunnskóla borgarinnar til að tryggja þeim faglegt og fjárhags- legt sjálfstæði. Var lagt til að settur yrði starfshópur á laggirnar til að undirbúa málið. Tillögunni var vísað frá og sagði Sigrún Magnúsdóttir, borgarfulltrúi Reykjavíkurlistans og formaður fræðsluráðs, hana óþarfa þar sem fræðsluráð ynni þegar að málinu. Guðrún Pétursdóttir og Eyþór Arnalds, varaborgarfulltrúar Sjálf- stæðisflokksins og fulltrúar í fræðsluráði, kynntu þessa tillögu á blaðamannafundi á fimmtudag Skólar verði fjárhagslega og faglega sjálfstæðir ásamt Ingu Jónu Þórðardóttur, oddvita sjálfstæðismanna í borgar- stjórn. Sögðu þau að þótt hver skóli væri á við stórt fyrirtæki og sumir með stærstu fyrirtækjum í borg- inni, með yfir hundrað starfsmenn og tvö hundruð milljóna króna veltu, hefðu þeir sáralítið svigrúm til að ráða nokkru um rekstur þeirra og starf. Allt væri njörvað niður og sögðu þau hramm miðstýr- ingar hvfla yflr öllu starfi grunn- skóla. Hugmynd sjálfstæðismanna er að það vald sem nú er hjá Fræðslumið- stöð Reykjavíkur verði fært til skól- anna, að hver og einn skóli verði gerður ábyrgur fyrir starfi og fjár- hagslegum rekstri eftir því sem námskrár og lög gera ráð fyrir. Þeir yrðu fjárhagslega og faglega sjálf- stæðir en með því væri jjtt undir frumkvæði þeirra, ráðdeild og hag- kvæmni við rekstur. Hlutverk Fræðslumiðstöðvar verði hins veg- ar einkum gæðaeftirlit í skólunum. Lagt er til að gerður verði rekstrar- og þjónustusamningur við fjóra skóla frá og með næsta skólaári og að tilraunin verði gerð til þriggja til fímm ára svo að raunhæf reynBla fá- ist af þeim nýju starfsháttum. Sigrún Magnúsdóttir sagði til- lögu um starfshóp til að fjalla um málið óþarfa. Það væri þegar til umfjöllunar hjá fræðsluráði og Fræðslumiðstöð Reykjavíkur og væri unnið að því að gera skólana bæði fjárhagslega og faglega sjálf- stæða. í viðtali við Morgunblaðið sagði hún skólana í raun fjárhags- lega sjálfstæða, þeir fengju sín fast- ákveðnu framlög og hefðu skóla- stjórnendur ákveðinn sveigjanleika við meðferð þeirra. Formaðurinn taldi það ofmetið að flestir skóla- stjórar sæktust eftir þjónustu- samningum en sagði slíka samn- inga í burðarliðnum við tónlistar- skólana og að þegar hefði verið gerður þjónustusamningur við Isaksskóla. t
Blaðsíða 1
Blaðsíða 2
Blaðsíða 3
Blaðsíða 4
Blaðsíða 5
Blaðsíða 6
Blaðsíða 7
Blaðsíða 8
Blaðsíða 9
Blaðsíða 10
Blaðsíða 11
Blaðsíða 12
Blaðsíða 13
Blaðsíða 14
Blaðsíða 15
Blaðsíða 16
Blaðsíða 17
Blaðsíða 18
Blaðsíða 19
Blaðsíða 20
Blaðsíða 21
Blaðsíða 22
Blaðsíða 23
Blaðsíða 24
Blaðsíða 25
Blaðsíða 26
Blaðsíða 27
Blaðsíða 28
Blaðsíða 29
Blaðsíða 30
Blaðsíða 31
Blaðsíða 32
Blaðsíða 33
Blaðsíða 34
Blaðsíða 35
Blaðsíða 36
Blaðsíða 37
Blaðsíða 38
Blaðsíða 39
Blaðsíða 40
Blaðsíða 41
Blaðsíða 42
Blaðsíða 43
Blaðsíða 44
Blaðsíða 45
Blaðsíða 46
Blaðsíða 47
Blaðsíða 48
Blaðsíða 49
Blaðsíða 50
Blaðsíða 51
Blaðsíða 52
Blaðsíða 53
Blaðsíða 54
Blaðsíða 55
Blaðsíða 56
Blaðsíða 57
Blaðsíða 58
Blaðsíða 59
Blaðsíða 60
Blaðsíða 61
Blaðsíða 62
Blaðsíða 63
Blaðsíða 64

x

Morgunblaðið

Beinir tenglar

Ef þú vilt tengja á þennan titil, vinsamlegast notaðu þessa tengla:

Tengja á þennan titil: Morgunblaðið
https://timarit.is/publication/58

Tengja á þetta tölublað:

Tengja á þessa síðu:

Tengja á þessa grein:

Vinsamlegast ekki tengja beint á myndir eða PDF skjöl á Tímarit.is þar sem slíkar slóðir geta breyst án fyrirvara. Notið slóðirnar hér fyrir ofan til að tengja á vefinn.