Morgunblaðið - 24.04.1999, Síða 66

MORGUNBLAÐIÐ
'66 LAUGARDAGUR 24. APRÍL 1999
UMRÆÐAN
Níðst á öldruðum og öryrkjum
ÞAÐ er full ástæða
til að kanna hvemig
verk ríkisstjómar Da-
víðs Oddssonar hafa
talað gagnvart öldmð-
um og öryrkjum á
þessu kjörtímabili og í
framhaldi af því, að
svara þeirri spumingu,
hvort þau hafi skilað
árangri til allra. Hvort
gott efnahagsástand,
sem hefur vissulega
_ komið mörgum okkar
vel, hafi skilað sér til
þeirra?
Sjö prósentin eru
um 600 krónur
Staðreyndirnar tala sínu máli.
Þó að menn hafi þrefað og þráttað
um kaupmátt lífeyris og launa á
kjörtímabilinu er reyndin sú að líf-
eyrisþegar á fullum greiðslum frá
Tryggingastofnun, með lítinn eða
engan rétt hjá lífeyrissjóði, em
langt undir framfærslumörkum.
Hjón með fullar greiðslur, gmnn-
lífeyri og tekjutryggingu, hafa að-
eins 44 þúsund krónur á mánuði
hvort um sig til framfærslu. Einbú-
♦ inn fær 20.600 krónur til viðbótar
eða alls rúmar 64.600
krónur á mánuði eftir
hækkunina á dögun-
um, sem að hluta fer í
skatt. Hækkun ríkis-
stjórnarinnar til þessa
fólks var nú, mánuði
fyrir kosningar, 1.100
krónur, en um 500
krónur af henni fóm
beint í ríkissjóð aftur í
formi skatta.
Tekjutenging
ellilífeyris aukin
í upphafi kjörtíma-
bilsins var tekjuteng-
ing grunnlífeyris aldr-
aðra aukin. Ellilífeyrir
skertist eins og örorkulífeyririnn
um 25% við tekjur umfram frítekju-
mark í upphafi kjörtímabilsins. Rík-
isstjóm Sjálfstæðisflokks og Fram-
sóknar taldi aldraða aflögufæra og
jók tekjutenginguna í 30%.
Það má einnig geta þess að tví-
sköttun lífeyris úr lífeyrissjóði var
hafin að nýju á þessu kjörtímabili
eftir að hún var afnumin rétt fyrir
síðustu kosningar fyrir fjómm ár-
um, en hún bitnar á hluta lífeyris-
þega.
Þá var ekkjulífeyrir lagður niður
1996, en þær ekkjur sem höfðu
hann fyrir þann tíma halda honum.
Ríkisstjórnin „eignatengdi“
uppbótina
Svokölluð frekari uppbót er
bótaflokkur fyrir umönnunarþurfi
lífeyrisþega með kostnað vegna
lyfja og heilsufars. Uppbótin til
þessa hóps lífeyrisþega, sem er
verst settur í samfélaginu, var
tengd, ekki tekjum, heldur pen-
ingalegri eign í banka eða verð-
bréfaeign lífeyrisþegans. Heil-
brigðisráðherra ákvað að uppbótin
skyldi felid niður við 2,5 milljóna
króna eign í peningum eða verð-
bréfum. Hún setti þessa skerðing-
arreglu í upphafi kjörtímabilsins.
Eftir nokkra umfjöllun Morgun-
blaðsins og fleiri um þessa órétt-
látu skerðingu á uppbótinni í vetur
var reglunni breytt nú í mars og
miðað við 4 miOjónir, en ekki af-
numin eins og réttast væri. Lífeyr-
isþegi sem á þessa upphæð eða
jafnvel hærri, t.d. í fasteign, heldur
uppbót sinni óskertri.
Hænufet undir hótunum
Við höfum búið við blómlegt
Velferð
Það er skiljanlegt að
lífeyrisþegar mótmæli,
segir Asta R. Jóhann-
esdóttir, þegar skerð-
ingar og álögur á
kjörtímabilinu eru
skoðaðar.
efnahagslíf á þessu kjörtímabili.
Engu að síður hafa álögur ríkis-
stjórnarinnar á aldraða og örykja
aukist. Gjöld fyrir sjúklinga í
heilsugæslunni og hjá sérfræð-
ingum hafa hækkað og ýmsir
misst hlunnindi eins og niðurfell-
inguna á afnotagjöldum RUV.
Ráðherra heilbrigðismála hefur
tekið örlítil hænufet í að minnka
skerðingar vegna tekna maka eft-
ir að Öryrkjabandalagið hóf mál-
sókn vegna þessa mannréttinda-
brots.
Sömuleiðis breytti hún á dög-
Ásta R.
Jóhannesdóttir
unum vinnureglum þannig að ekki
skuli skerða heimilisuppbót ef líf-
eyrisþegi býr með barni sínu eða
börnum. Þetta er mál sem ég og
fleiri þingmenn Samfylkingarinn-
ar höfum barist fyrir án undir-
tekta frá stjórnarliðum. Þetta
gerir ráðherra eftir að einstæð
móðir ákvað að höfða mál vegna
þessarar túlkunar á lögunum og
Tryggingaráð úrskurðaði í málinu
í þessa veru. Afnám tekjutenging-
ar við tekjur maka ber að afnema
að fullu, það höfum við Samfylk-
ingarmenn margoft lagt til á Al-
þingi og það er eitt af helstu
stefnumálum okkar í málefnum
lífeyrisþega.
Breytum rétt
Það er skiljanlegt að lífeyrisþeg-
ar mótmæli verkum ríkisstjórnar-
innar þegar skerðingar og álögur á
kjörtímabilinu eru skoðaðar.
Það er ljóst þegar verk ríkis-
stjómar Davíðs Oddssonar hafa
talað í þessum málum, að árangur
efnahagslífsins góða á kjörtímabil-
inu hefur ekki skilað sér til allra.
Breytinga á áherslum í þessum
málaflokid er vissulega þörf. Til
þess að þær verði þarf Samfylking-
in að koma sterk út úr kosningun-
um í vor.
Höfundur er þingnmður Samfylk-
ingarinnar í Reykjavík.
Vill þögli meirihlutinn
láta niðurlægja sig?
ÞEGAR þingmenn
stjómarflokkanna
settu hálendislögin í
fymavor lá fyrir ótví-
ræð vitneskja skv.
skoðanakönnunum um
að 73% almennings í
landinu vom þeirri
lagasetningu andvíg.
Fjölmörg almanna-
samtök óskuðu eftir
nánari íhugun og um-
fjöllun um málið. Því-
líkur var hins vegar
hroki og fyrirlitning
stjómarforystunnar
og þingliðs hennar
gagnvart viðhorfum al-
mennings, að fmmvörpin vom
keyrð gegnum þingið með vísan til
þess, að meirihluti þingsins ætti að
ráða, eins og það var orðað, rétt
eins og viðhorf almennings væm
ekki svo mikið sem kusk á hvít-
flibba forsætisráðherrans.
Þessa umgengni stjórnarflokk-
anna við skoðanir almennings er
vert að rifja upp núna í aðdrag-
anda kosninga, því að minni fólks
er ekki alltaf nógu gott í slíkum
efnum. Kosningar eiga að fela það
í sér, að þingmenn séu kallaðir til
ábyrgðar fyrir það, sem þeir hafa
gert, jöfnum höndum því að snú-
ast um það, sem þeir telja sig nú
vilja gott gera síðar. Því þarf hinn
þögli meirihluti þjóðarinnar að
minnast þess, hvemig stjómar-
flokkarnir virtu skoðanir hans ná-
kvæmlega einskis við afgreiðslu
þessara mikilvægu mála. I vax-
andi mæli síðan 1990, að framsal
og framleiga veiðiheimilda og þar
með siðlaust kvótabrask var leitt í
lög, hefur almenningur í landinu
orðið meðvitaður um ágallana og
óréttlætið, sem gildandi fyrir-
komulagi fylgir. Mælingar hafa
æðilengi gefið til kynna, að þrír af
hverjum fjórum borgurum samfé-
V lagsins séu ósáttir við ríkjandi
skipan. Á þessu sviði sem hinu
fyrrnefnda hafa viðhorf hins þögla
meirihluta verið hundsuð. Gerðar
hafa verið ótal tilraunir til að kaf-
færa þessi viðhorf almennings
með fokdýrum glansmyndaáróðri í
blöðum, bæklingum og sjónvarpi,
”^ieð áróðursskýrslum, áróðurs-
ráðstefnum og síendurteknum
staðhæfíngum ráða-
manna á þingi og í
fréttaviðtölum, en
hinn þögli meirihluti
þjóðarinnar hefur
haldið sinni skýru sýn
á vandann og órétt-
lætið, sem í gildandi
skipan felst. Tilraun-
um til opinberrar,
málefnalegrar um-
ræðu um vandann og
eðli hans hefur verið
mætt með þrautskipu-
lagðri þögn þeirra
stjómmálamanna,
sem í hlut eiga. Þessi
umgengni stjórnar-
flokkanna við skoðanir almenn-
ings á þessum málum undanfarin
ár, er ekki sinnuleysi, heldur ber
skýran vott um eindreginn ásetn-
ing til að taka ekkert mark á þess-
um skoðunum. Það hentar ekki
Kvótinn
Formenn stjórnar-
flokkanna, segir Jón
Signrðsson, ætla að
gefa sameign þjóðar-
innar endanlega að af-
loknum kosningum.
sérhagsmunum þeirra aðila innan
sem utan þingliðs stjórnarflokk-
anna, sem þeir dyggast þjóna, og
því skal það ekki gert. Hrokafullt
framferðið er eitt og hið sama og
ríkti við setningu hálendislaganna.
Núna í skugga kosninganna
finna formenn stjórnarflokkanna
loks nægilega á sér brenna ósættið
við almenning, til að tala lítillega
um það og leiðir til að koma til
móts við það. Báðir eru þeir þó
nógu heiðarlegir til að viðurkenna,
að ekki komi til greina að breyta
þeim grundvallaratriðum í hinni
óviðunandi skipan, sem skipta
máli. Þeir vilja ekki ráðast að rót-
um orsakanna til þessa ósættis, en
tala svolítið um fóndur við sumar
afleiðinganna. Þetta er brýnt fyrir
hinn þögla meirihluta þjóðarinnar
að skilja eins og það er meint. For-
menn stjórnarflokkanna ætla að
gefa sameign þjóðarinnar endan-
lega að afloknum kosningum, fái
þeir til þess þingstyrk.
Með þessum hætti er ráðgert að
lítilsvirða einu sinni enn vilja meiri-
hluta þjóðarinnar. Og ósvífnin, sem
þeir félagar kalla eflaust pólitískt
raunsæi, liggur í því, að þeir ætlast
til að fá meirihlutaumboðið til
verknaðarins frá þeim, sem þeir
ætla að vanvirða af stakri fyrirlitn-
ingu. Kostirnir, sem fyrir liggja í
kosningunum, eru því orðnir býsna
skýrir. Ætlar hinn þögli meirihluti
þjóðarinnar einu sinni enn að veita
stjómarflokkunum umboð til að
kúska hann og niðurlægja og lítils-
virða þær skoðanir sem hann hef-
ur? Eða ætlar þessi þögli meiri-
hluti að veita stjórnarflokkunum
þá ráðningu, sem þeir hafa með
gerðum sínum á þessum sviðum
svo sannarlega unnið til?
Menn hafa misjafnar skoðanir á
tilurð Frjálslynda flokksins, mála-
tilbúnaði hans og frambjóðendum.
Hinu verður ekki neitað, að í þess-
um flokki hefur safnast saman fólk,
sem hafði til þess frumkvæði og
kjark að búa til þennan nýja, lýð-
ræðislega farveg fyrir heitar skoð-
anir fólks á ágöllum fiskveiði-
stjórnarinnar og sættir sig ekki við
neitt minna en að þeim verði eytt.
Flokkurinn er þannig ærlegur far-
vegur fyrir þá fyrrverandi kjósend-
ur stjórnarflokkanna, sem ekki
geta sætt sig við, að sameign þjóð-
arinnar verði gefin. Með sama
hætti er flokkurinn farvegur fyrir
þá fyrrverandi kjósendur gömlu
stjómarandstöðuflokkanna, sem
þykir nýju afsprengin þeirra bjóða
upp á óskilvirkar leiðir í fiskveiði-
stjóm, - einhvem ullarflóka af
stefnu, sem engan vanda leysir.
í kosningunum, sem framundan
era, er flokkurinn einnig kjörinn
farvegur fyrir atkvæði þeirra kjós-
enda, sem ekki hafa geð í sér til að
taka meiru af hrokafullum yfir-
gangi stjómarflokkanna gagnvart
viðhorfum hins þögla meirihluta
þjóðarinnar.
Greinin er samin að tilhlutan
Frjálslynda flokksins.
Höfundur er fv. framkvœmdnstjóri.
Jón Sigurðsson
Avöxtun Skóg-
arsjóðsins
Skógrækt: ábati
og ávöxtun
Fyrir þá sem nú lifa
er margt í boði til
ávinnings. Fjárfest-
ing, ávöxtun, vinning-
ur, gróði eru orð sem
gjarnan er klingt hátt.
Hið fljótfengna happ
er lofað en síður hitt
sem kemur hægt og á
lengri tíma. Margir
telja að í samfélaginu
ráði meira viðhorf
veiðimannsins en
ræktunarmannsins.
En þeir sem í alvöru
vilja íhuga ávöxtunar-
leiðir og ábata koma
fyrr eða síðar að skógrækt sem
einni öruggustu aflaleið sem
þekkist. Þar er ávinningurinn
tryggur.
En er ekki dýrt
að rækta skóg?
Það mun reynast dýrt að gera
það ekki, það er í reyndinni dýrt og
óhagfellt að lifa frá hendinni til
Skógrækt
Fé til skógræktar er
ekki útgjöld, segir
—,-------------------
Asgeir Svanbergsson,
heldur arðberandi
innstæða.
munnsins, eyða jafnharðan því sem
aflast. Hverri kynslóð ber að
leggja nokkuð fyrir, setja nokkuð
af afla sínum á vöxtu, leggja hönd
að því að skila landinu sem við höf-
um að láni, ögn betra til eftirkom-
endanna. Skógrækt er ein jafn-
besta aðferðin til þess.
Er þá nauðsynlegt
að stunda skógrækt?
Eitt það helsta meðal sem verða
má til að vinna gegn mengun and-
rúmsloftsins er ræktun skóga og
þar eiga Islendingar góðan leik á
borði því landið er nú enn lítt vaxið
skógi og víða auðnir og hölkn þar
sem arðbær gróður
mætti annars vera.
Á Islandi er skóg-
ræktin auk þess sér-
stök nauðsyn til að
bæta landið og nýta
það til hags öldum og
óbornum.
Er auðveldara nú en
áður að rækta skóg?
Miklar breytingar
hafa orðið síðustu tvo
áratugina á ræktunar-
tækni. Við vitum nú
hvers konar
skógarplöntur henta
og hverrar gerðar og
það er hægt að rækta
plöntur árlega svo tugum milljóna
skiptir. Plöntun er tiltölulega auð-
veld og plönturnar sjálfar lækka í
verði ár frá ári eða ættu að gera
það.
Þekking á meðferð plantnanna
og allri umsýslu er meiri en nokkra
sinni og fleiri vilja og geta tekið
flag í fóstur eða hafa ráð á landi til
ræktunar.
Er skynsamlegt að
leggja fé í skógrækt?
Með því fé sem svo er ráðstafað
er í raun stofnuð innstæða til langs
tíma á háum vöxtum. Það era
tryggir vextir og ekki háðir neinum
hagsveiflum því tréð vex á hverju
sem gengur og verð þess eykst.
Innstæðan er fullkomlega verð-
tryggð og hefjanleg hvenær sem er
og útgjöld til skógræktar eru því
mjög skynsamleg og ábatasöm
fjárfesting.
Eru þetta þá
ný sannindi?
Fjarri því, margir menn hafa vit-
að þetta lengi og margt hefur
áunnist. Skógrækt mætir góðum
skilningi og er orðin fjöldahreyf-
ing. Það sem nú þarf er stærri
skref og helst mörg í einu. Hugsa í
milljónatugum, ekki þúsundum.
Horfa fram um aldir, ekki eitt kjör-
tímabil. Fé til skógræktar er ekki
útgjöld heldur arðberandi inn-
stæða.
Höfundur er áhugamaður um Skóg-
arsjóðinn.
Ásgeir
Svanbergsson