Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands


Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands - 02.02.1969, Side 54

Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands - 02.02.1969, Side 54
DÝR Dýrin eru þriðja ríki lífveranna, og oftast talið það fullkomn- asta af þeim. Mismunur dýra og jurta hefur áður verið rak- inn nokkuð. Öll dýr þurfa meira eða minna af lífrænum efnum til næringar, og meltingin fer langoftast fram inni í dýrinu í sérstökum meltingarfærum. Flest dýr hafa hæfi- leika til að hreyfa sig af sjálfsdáðum, og ferðast á milli staða, og auk þess hafa þau yfirleitt taugakerfi og skynfæri. Flestar dýrafylkingar eiga einhverja fulltrúa í jarðveginum, en þess- ar eru helztar: svipudýr, slimdýr, brádýr, þyrilormar, hjól- dýr, práðormar, bessadýr, liðormar, liðdýr, hryggdýr. 1. Svipudýr (Flagellata) eru einfrumungar, með eina eða fleiri svipur sem þau synda með, því þau eru yfirleitt bund- in við vatn, og finnast því helzt í rökum jarðvegi. Sum þeirra geta haft grænukorn og lifað að hætti jurta, og finnast þá aðeins í efstu lögunum. Því eru svipudýrin (svipuþörung- arnir) oft talin tengiliður jurta- og dýraríkisins. 2. Slímdýr (Rhizopoda) eru einnig einfrumuverur, líkj- ast oft slímkekki og vantar því sérstakt form. Fíreyfing þeirra er í því fólgin, að frumuhýðið leysist upp á vissum stöðum, og rennur þá frymið þar út um en myndar jafnframt um sig hýði að nýju, og svo koll af kolli. Rennslið er sjálfvirkt og getur því eins farið fram upp í móti. Slímdýrin eru oft köll- uð amöbur (Amöba). Mörg slímdýr mynda utan um sig hylki úr ýmiss konar kornum, sem þau líma saman, t. d. hinar svokölluðu teka- möbur (Thecamöba, Testacea, husteygjudýr), sem eru afar algengar í hvers konar jarðvegi, en hús sitt gera þær úr korn- um hans. 3. Brádýr (Ciliata, skólpdýr), einnig einfrumungar að mestu leyti, oftast kúlulaga eða aflöng í laginu, og þakin utan með fíngerðum bifhárum, sem þau slá til í sífellu (þar- af nafnið). Hjá sumum mynda bifhárin afmarkaða kransa, sem geta líkst fótum, enda geta dýrin notað þá á sama hátt, og t. d. „hlaupið" eftir vatnajurtum. Brádýrin eru fullkomnari en önnur einfrumudýr, og hafa 56

x

Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands

Direkte link

Hvis du vil linke til denne avis/magasin, skal du bruge disse links:

Link til denne avis/magasin: Ársrit Ræktunarfélags Norðurlands
https://timarit.is/publication/268

Link til dette eksemplar:

Link til denne side:

Link til denne artikel:

Venligst ikke link direkte til billeder eller PDfs på Timarit.is, da sådanne webadresser kan ændres uden advarsel. Brug venligst de angivne webadresser for at linke til sitet.