Morgunblaðið - 11.11.2001, Síða 6

Segir al-Qaeda reyna
að eignast kjarnavopn
GEORGE W. Bush Bandaríkjaforseti
varaði á þriðjudaginn leiðtoga í Aust-
ur-Evrópu við því að hryðjuverka-
samtökin al-Qaeda, sem eru undir
stjórn Osama bin Ladens, væru að
reyna að komast yfir kjarnavopn.
Líkti Bush ógninni, sem stafaði af
hryðjuverkamönnum í heiminum, við
hættuna sem stafað hefði frá Sov-
étríkjunum í kalda stríðinu og þýsk-
um nasistum um miðja síðustu öld.
„Þeir sækjast eftir efna-, sýkla- og
kjarnavopnum. Óvinir okkar geta
þannig ógnað öllum þjóðum heims, og
að lokum allri siðmenningunni,“ sagði
Bush í ávarpi sem sjónvarpað var um
gervihnött á fund leiðtoga 17 ríkja í
Mið- og Austur-Evrópu, er haldinn
var í Varsjá.
Norðurbandalagið
kveðst í stórsókn
AFGANSKIR stjórnarandstæðingar
sögðu á miðvikudaginn að þeir hefðu
unnið stórsigra á sveitum talibana
dagana á undan, og kváðust nærri því
að ná á sitt vald borginni Mazar-e-
Sharif í Norður-Afganistan. Bæði
Ítalir og Þjóðverjar kváðust ætla að
senda hersveitir til aðstoðar banda-
ríska hernum í stríðinu í Afganistan.
SAS segir upp
3.600 manns
SKANDINAVÍSKA flugfélagið SAS
skýrði frá því á þriðjudaginn að það
hygðist segja upp 2.500 manns til við-
bótar þeim 1.100 sem þegar hafa
fengið uppsagnarbréf vegna mikillar
fækkunar farþega í kjölfar hryðju-
verkanna í Bandaríkjunum 11. sept-
ember. Á miðvikudaginn var belgíska
flugfélagið Sabena lýst gjaldþrota.
Jafnframt var tilkynnt að stofnað yrði
nýtt flugfélag í landinu.

KOFI Annan, fram-
kvæmdastjóri Sameinuðu
þjóðanna, sagði á mánu-
daginn að yfirlýsingar
Osama bin Ladens um að
lýðræði og mannréttindi
væru bara vestrænar
hugmyndir væru móðgun
við þriðja heiminn, sem
bin Laden þættist þó
berjast fyrir. Sagði Ann-
an að fólk alls staðar að
úr heiminum, ekki bara
Vesturlandabúar, hefðu
sett saman mannréttinda-
yfirlýsingu Sameinuðu
þjóðanna.

UM 95 manns særðust,
þar af fjórir alvarlega,
þegar öflug sprengja
sprakk í bíl í Madríd á
þriðjudagsmorgun. Sagði
lögregla að aðskiln-
aðarhreyfing Baska,
ETA, hefði staðið að
sprengjutilræðinu, og er
talið að markmiðið hafi
verið að myrða embættis-
mann í ráðuneyti. Karl-
maður og kona, sem eru
grunuð um tilræðið, voru
handtekin nokkrum mín-
útum eftir sprenginguna.

CONCORDE-þotur Air
France og British Air-
ways fóru í loftið frá
París og London á mið-
vikudagsmorguninn, og
var það í fyrsta sinn sem
þessar vélar fóru í far-
þegaflug síðan svona
þota fórst í flugtaki við
París fyrir 15 mánuðum.
Flugverkfræðingar segj-
ast hafa endurbætt þot-
una og gert við þá galla
er leiddu til slyssins við
París, sem var það fyrsta
í 25 ára sögu vélarinnar.
FRÉTTIR
6 SUNNUDAGUR 11. NÓVEMBER 2001 MORGUNBLAÐIÐ
VIKAN 4/11 – 10/11
ERLENT
INNLENT

LANGIR sáttafundir
hafa verið haldnir í
kjaradeilu sjúkraliða og
viðsemjenda án árangurs.
Boðað verkfall sjúkraliða
hefst á miðnætti í kvöld
hafi samningar ekki
náðst. Lítið hefur þokast
í samkomulagsátt í deilu
flugumferðarstjóra og
ríkisins og sl. mánudags-
kvöld var sáttafundi slitið
í deilu tónlistarkennara
og sveitarfélaga.

MIÐSTJÓRN ASÍ lýsti
yfir stuðningi við áform
um byggingu álvers og
virkjana á Austurlandi á
fundi sínum á Egils-
stöðum á miðvikudag.

FYRSTU vísbendingar
úr hljóðendurvarpsmæl-
ingum norsks olíu-
leitarfyrirtækis á suður-
hluta Jan Mayen-hryggj-
arins staðfesta að þar er
að finna setlög þar sem
olía gæti hafa myndast.

DAVÍÐ Oddsson
forsætisráðherra
gagnrýndi í viðtali við
The Wall Street Journal
að aðgerðir sem gripið
hefur verið til í kjölfar
hryðjuverkanna í
Bandaríkjunum gætu
dregið úr friðhelgi
einkalífs borgaranna.

NÍU erlendir ríkis-
borgarar voru færðir til
yfirheyrslu lögreglu á
miðvikudaginn þar sem
grunur leikur á að þeir
hafi unnið á Íslandi án
atvinnu- eða dvalarleyfis.
Samkvæmt upplýsingum
Morgunblaðsins unnu
þeir við að reisa nýtt
fjölbýlishús í Salahverfi.
Stórfellt brottkast
SKIPSTJÓRI og útgerðarmaður ís-
lensks fiskiskips sögðust í samtali við
Morgunblaðið stunda stórfellt brott-
kast á fiski. Sjónvarpið sýndi myndir
sem teknar voru um borð í tveimur ís-
lenskum fiskiskipum þar sem fiski var
hent í stórum stíl fyrir borð. Fiskistofa
ætlar að óska eftir lögreglurannsókn á
brottkastinu.
Seðlabankinn
lækkar stýrivexti
SEÐLABANKINN tilkynnti á
fimmtudag að stýrivextir bankans
yrðu lækkaðir um 0,8 prósentustig eða
úr 10,9% í 10,1%. Bankinn spáir meiri
verðbólgu á þessu og næsta ári en gert
var ráð fyrir í fyrri spám eða 8,5%
verðbólgu frá upphafi til loka þessa
árs og 4% á því næsta. Búnaðarbanki,
Íslandsbanki og Landsbanki hafa allir
ákveðið að lækka vexti í kjölfar vaxta-
lækkunar Seðlabankans.
Ráðstafanir vegna
dufts í póstsendingum
AÐALBYGGINGU Landsbankans
við Austurstræti var lokað síðdegis á
þriðjudag vegna torkennilegs dufts
sem fannst í póstsendingu. Voru tíu
starfsmenn settir í fyrirbyggjandi
lyfjameðferð gegn miltisbrandi. Póst-
miðstöð Íslandspósts var rýmd og
henni lokað á miðvikudag vegna tor-
kennilegs dufts sem fannst í ábyrgð-
arsendingu og 13 starfsmenn sendir í
rannsókn og settir í lyfjameðferð í
kjölfarið. Rannsóknir leiddu í ljós að
duftið var skaðlaust í báðum tilfellum.
Einnig var gripið til varúðarráðstaf-
ana vegna dufts í póstsendingum sem
tilkynnt var á tveimur heimilum í vik-
unni en það reyndist einnig skaðlaust,
samkvæmt rannsókn sýklafræðideild-
ar LHS. Alls hafa verið tilkynntar sjö
torkennilegar póstsendingar hér á
landi á fjórum vikum.
NÝGENGI og dánartíðni vegna
kransæðastíflu hefur farið lækkandi
á Íslandi síðastliðna tvo áratugi.
Lækkaði dánartíðni um 57% hjá
körlum á aldrinum 25–74 ára og 51%
hjá konum á sama aldri árin 1981 til
1998. Nýgengi hefur lækkað á sama
tíma um 40% hjá körlum og 34% hjá
konum. Nýgengi, dánartíðni og dán-
arhlutfall vegna kransæðastíflu er
hagstæðara á Íslandi en í flestum
Evrópulöndum. Kransæðasjúkdóm-
ar eru algengastir hjartasjúkdóma
eða um 80%.
Þetta kemur fram í grein í nýjasta
tölublaði Læknablaðsins um breyt-
ingar á tíðni kransæðasjúkdóma á
Íslandi eftir þau Nikulás Sigfússon,
Gunnar Sigurðsson, Ugga Agnars-
son, Ingu Ingibjörgu Guðmunds-
dóttur, Ingibjörgu Stefánsdóttur,
Helga Sigvaldason og Vilmund
Guðnason. Er í greininni byggt á
upplýsingum frá Hagstofunni en
einkum á niðurstöðum svonefndrar
MONICA-rannsóknar sem er al-
þjóðleg rannsókn á kransæðastíflu
undir stjórn Alþjóðaheilbrigðisstofn-
unarinnar. Skráning hennar nær yfir
árin 1981 til 1998.
Lág dánartíðni í
byrjun síðustu aldar
Dánartíðni vegna blóðþurrðar-
sjúkdóma í hjarta var mjög lág í
byrjun fyrri aldar, fer jafnt og þétt
vaxandi fram yfir 1980 en stendur
eftir það nokkurn veginn í stað. Þeir
eru um 10% dánarorsaka við lok síð-
ari heimsstyrjaldar en verða mest
30% dánarorsaka árin 1976–1985.
Þegar MONICA-rannsóknin kemur
til skjalanna, sem fer fram á 41 rann-
sóknarstöð í 28 löndum, er farið að
skrá öll tilfelli kransæðastíflu á aldr-
inum 25–74 ára á öllu landinu. Eru
því til upplýsingar um dánartíðni,
nýgengi og heildartíðni kransæða-
stíflu til ársins 1998. Lækkuðu allar
þessar tíðnitölur á árunum 1981 til
1998 um 40–50% meðal karla en 30–
50% meðal kvenna. Lækkun nýgeng-
is er mest meðal yngri aldursflokka
og á það einnig við um dánartíðni og
dánarhlutfall.
Í greininni kemur fram að dánar-
hlutfall vegna kransæðastíflu er
mjög lágt á Íslandi og í samanburði á
rannsóknum í 18 löndum var dánar-
hlutfallið lægst meðal íslenskra
karla eða 34,6% en íslenskar konur
voru í þriðja neðsta sæti, 36,2%. Í
Finnlandi er dánarhlutfallið rúm
50% fyrir bæði kyn og nærri 60% í
Póllandi. Náði rannsóknin yfir árin
1985 til 1990 og var aldursbilið 35–64
ára.
„Þrátt fyrir mikla lækkun á tíðni
kransæðastíflu undanfarna tvo ára-
tugi var kransæðastífla önnur al-
gengasta dánarorsök okkar Íslend-
inga árið 1966,“ segir í
Læknablaðinu. Það ár hafi alls dáið
1.879 manns, 436 úr kransæðasjúk-
dómum (aðrir hjarta- og æðasjúk-
dómar ekki meðtaldir) og 543 úr
krabbameini. Segir að lækkun ný-
gengis kransæðastíflu hafi verið
nokkuð jöfn, um 3% á ári meðal karla
og 2% meðal kvenna, síðastliðin 18
ár.
„Dánarhlutfall utan sjúkrahúsa
var mjög lágt en athyglisvert er að
verulegur munur var á körlum og
konum í þessu tilliti. Fleiri konur en
karlar með kransæðastíflu virðast
komast á sjúkrahús og er ekki ljóst
af hverju sá munur stafar. Nauðsyn-
legt er að rannsaka þetta nánar,“
segir í greininni.
Talið er unnt að lækka tíðni krans-
æðasjúkdóma hérlendis með for-
vörnum og er í því sambandi bent á
áhættuþætti reykinga og offitu.
Lækkandi dánartíðni
vegna kransæðastíflu
VEGNA rysjóttrar tíðar undanfarið
hafa bændur tekið sauðfé á hús og
klippa þeir féð, oftast jafnóðum, til
þess að fá sem besta ull og mest fyr-
ir hana. Ragnhildur Jónsdóttir var
að klippa sitt fé þegar fréttaritari
leit til hennar í fjárhúsin. Ragna
gefur körlunum ekkert eftir í rún-
ingnum, klippir allt að 60–70 ær á
dag og grófflokkar ullina í ull-
arballana á eftir. Ragna segir að
hún hafi mjög gaman af að rýja sitt
fé því að þannig komist hún í svo
nána snertingu við hverja á.
Morgunblaðið/Jónas Erlendsson
Ragnhildur Jónsdóttir klippir ána Birtu.
Haustrúningur byrjaður
Fagradal. Morgunblaðið.
ÍSLENSKU sveitirnar náðu
góðum árangri í fyrradag á
Evrópumótinu í skák sem fram
fer í Léon í
Frakklandi.
Karlasveitin
vann Portúgal
3-1 þar sem
Hannes Hlíf-
ar Stefánsson
gerði jafntefli
við IM Anton-
io Fernandez,
Jón Viktor
Gunnarsson
sigraði IM Rui Damaso, Bragi
Þorfinnsson sigraði FM Jose
Pinheiro og Stefán Kristjáns-
son gerði jafntefli við IM Ant-
onio Frois. Hefur sveitin þá náð
7½ vinningi af 16 mögulegum.
Kvennasveitin sigraði Aust-
urríki 1,5-0,1 en þar gerði Aldís
Rún Lárusdóttir jafntefli við
Evu Unger og Harpa Ingólfs-
dóttir sigraði Sonju Sommer.
Kvennasveitin er þá komin með
þrjá vinninga af átta mögu-
legum og hefur Harpa bestan
árangur Íslendinga á mótinu
með 2½ vinning af fjórum. Hún
hefur teflt gegn sterkum skák-
konum, þar af tveim stórmeist-
urum sem hún fékk 1½ vinning
á móti.
Fimmta umferð mótsins var
tefld í gær en niðurstöður lágu
ekki fyrir þegar Morgunblaðið
fór í prentun.
Góður
dagur á
EM í Léon
Harpa
Ingólfsdóttir